Aula Vini Rioja (24 november 2019): een preview

“Herontdek Rioja tijdens deze Aula Vini van de Vlaamse Wijngilde, met twee masterclasses en een uitgebreide degustatie van topwijnen.”
Na de super interessante Aula Vini Etna van vorig jaar schrijf ik me snel in voor deze proeverij.
Naast de meer dan 20 domeinen die present tekenen, zijn er ook masterclasses.
Jorge Muga, oenoloog van Bodegas Muga zal zijn visie op het Rioja van vandaag delen, en Juan Carlos Sancha, professor oenologie aan de universiteit van Rioja en zelf ook een uitstekend wijnmaker leert ons minder bekende maar daarom niet minder interessante druivenrassen van Rioja zoals tempranillo blanco, maturana blanca, graciano,… kennen.

Op Facebook doet de Vlaamse Wijngilde me al verlekkerd uitkijken door een lange reeks berichten te posten waarin telkens een domein of wijnmaker wordt voorgesteld.
Omdat dit overzicht op zich alvast erg interessant is, zet ik de reeks hier samen.
De tekstjes zijn van Peter Arijs, die in de voorbereiding en organisatie van Aula Vini Rioja heel veel tijd en energie heeft gestoken. Peter is Certified Educator Rioja en lesgever aan diverse wijninstituten.

Aula Vini Rioja gaat door op zondag 24 november in De Lozen Boer in Lochristi. Inschrijven voor dit evenement kan nog steeds via deze link, waar je ook alle info kan vinden. 

Aflevering 1: Artadi

Beginnen doen we al meteen met een absolute topper maar ook een buitenbeentje want niet langer deel van de DOCa Rioja, alhoewel hun parcelaire wijnen nauw aansluiten met wat de consejo regulador probeert in te voeren via de single vineyard wines. “Too little, too late” zeggen ze bij Artadi, en met de kwaliteit van wijnen en de topscores die ze aan elkaar rijgen hebben ze de luxe om hun eigen weg te gaan. Toen ik Artadi via Young Charly vroeg of ze interesse hadden om deel te nemen aan onze Aula Vini met een focus op vernieuwing en diversiteit waren ze snel akkoord. Muchas gracias amigos!

De wijnen van Artadi zijn “unicorns” met El Pison als absolute uitschieter en regelmatig uitgeroepen tot de beste wijn van Spanje, maar ook tal van andere prachtige parcelaire wijnen. Nochthans begon het verhaal van Artadi vrij bescheiden, als een coöperatieve zoals er zoveel zijn in Rioja, maar dankzij de visie van Juan Carlos López de Lacalle omgetoverd tot waar het vandaag staat. Aan de absolute top! De visie is verrassend eenvoudig. Eén druif (Tempranillo, what else?), en focus op het terroir van de gemeente Laguardia en de individuele wijngaarden met lage rendementen. Daarnaast het gebruik van nieuwe Franse barriques om het rijpe fruit af te ronden, en geen Amerikaanse eik of lange oxidatieve veroudering. Voeg daar nog de kalkrijke bodems van Rioja Alavesa aan toe, en Bourgogne is niet ver weg.
Met dank aan Young Charly (website).

Aflevering 2: Bodegas Valdemar


De familie Valdemar gaf vorige week een grote fiesta om het 130-jarig bestaan van hun bodega te vieren. Olé! Honderddertig jaar. Ik hoor u al denken: dat moet een oerklassiek Rioja huis zijn. Ja en neen. Onder het “Conde de Valdemar” label worden uitstekende Crianza, Reserva en Gran Reserva wijnen gemaakt, trouw aan de Rioja traditie, maar ook gebruik makend van moderne infrastructuur en technieken. En steeds van druiven van eigen wijngaarden, een garantie voor kwaliteit.

Maar daarnaast gaat Valdemar ook voortdurend op zoek naar nieuwe expressies van Rioja. Zo waren ze de pioniers om witte Rioja wijn te vergisten op houten vaten (nu gemeengoed) en hebben ze ook sterk ingezet op monocepages en terroirwijnen via hun Inspiración label, met onder andere Tempranillo Blanco, Maturana Tinta en Graciano. Deze laatste wijn zal ook te proeven zijn tijdens de masterclass over monocepages op onze Aula Vini! Een zeer recente ontwikkeling is de goedkeuring van hun “Conde de Valdemar Finca Alto Cantabria” als unieke single vineyard wijn door de Consejo Regulador van Rioja. Zo probeert Valdemar steeds de bakens verder te verzetten.

Met dank aan Espavino (website), het Spaanse huis van vertrouwen dat Valdemar invoert!

Aflevering 3: Roda

Nog een grote naam! En dat ondanks het feit dat de bodega pas in 1987 werd opgericht. Maar vandaag staat Roda bekend als een vaandeldrager van het “moderne” Rioja. Daar valt wat voor te zeggen. Gebruik makend van moderne technieken zoals strikte triage van de druiven, temperatuurgecontroleerde vinificatie, veroudering op Franse barriques in een geklimatiseerde ruimte. Elke stap in de vinificatie staat garant voor kwaliteit. Maar eigenlijk zijn dat slechts bijkomstigheden, want dat is het klassieke recept om topwijn te maken.

Topwijn begint echter in de wijngaard, en daar maakt Roda het verschil. Daar waar klassieke Rioja bodega’s hun wijnen eerder onderscheiden op basis van veroudering op hout (Crianza, Reserva en Gran Reserva), doet Roda dit op basis van de expressie van fruit. Zo is “Sela” een jonge toegankelijke wijn met fris fruit, voor de cuvée “Roda” wordt op zoek gegaan naar percelen met een profiel van rijp rood fuit, en “Roda I” is een krachtige wijn op basis van geconcentreerd zwart fruit.

Met dank aan La Buena Vida, die de wijnen van Roda invoert.

Aflevering 4: Telmo Rodriguez

Telmo Rodriguez is een icoon en duizendpoot in Spanje. Naast twee top bodegas in Rioja (Remelluri en Lanzaga), heeft hij ook nog projecten in Galicië, Ribera del Duero, Toro, Malaga, etc. Maar zijn hart klopt in Rioja, waar hij begon op het ouderlijke wijngoed Remelluri, om daarna in Bordeaux te gaan studeren en in Hermitage te gaan werken bij Chave. Het is van deze laatste dat hij leerde dat grote wijnen alleen op unieke plaatsen kunnen gemaakt worden en deze zoektocht zette hij verder in Rioja.

Bekijk zeker eens dit filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=UI8fEAyYmuI

Hierin zie je Telmo in zijn Las Beatas wijngaard. Dit is een oud perceel dat hij recupereerde, met het principe van een field blend (complantation), en waar hij de originele smaak van Rioja probeert te herontdekken. Sommige stokken zijn er even groot als hijzelf! Het interview dateert van 2015 en toen sprak hij de ambitie uit om van dit terroir één van de allergrootste wijnen ter wereld te maken. Profetische woorden, want recente jaargangen kregen 100 punten van James Suckling en The Wine Advocate!
Deze wijn zal dan wel niet te proeven zijn op onze Aula Vini, maar je kan er bv. wel Remelluri proeven, een schitterende wijn waar je duidelijk de Bordelese hand van Telmo Rodriguez proeft zonder de eigenheid van Rioja te verliezen. Onze natte droom was om Telmo een masterclass te laten geven, maar daarvoor is de man veel te druk bezet. We mogen al blij zijn met zijn “virtuele aanwezigheid” in de vorm van zijn wijnen. 

Met dank aan invoerder De Coninck Wine Merchant since 1886.

Aflevering 5: Juan Carlos Sancha

Deze wijnmaker en professor oenologie aan de universiteit van Rioja verzorgt één van de masterclasses op Aula Vini Rioja!

Ooit al gehoord van Tempranillo Blanco, Maturana Tinta of Blanco? Of zelfs Monastel (neen, niet Monastrell)? Dit is het levenswerk van Juan Carlos Sancha. Tijdens zijn onderzoek aan de universiteit van Rioja graafde hij in het verleden van de verdwenen druivenrassen van Rioja, en als technisch directeur van Bodegas Ijalba werkte hij mee aan het herontdekken ervan. Vandaag heeft hij zijn eigen bodega waar hij de vergeten parels van Rioja nieuw leven inblaast.

De bodega van Juan Carlos Sancha bevindt zich in de Najerilla vallei van Rioja Alta, vlakbij de Sierre de la Demanda, met wijngaarden op hoogte (tot 650 m), want een natuurlijke fraicheur aan de druiven en wijnen geeft. Zo is hij trots op zijn Garnacha “Peña el Gato” (de rots van de kat) van tot 100 jaar oude stokken op één van de stijlste wijngaarden van Rioja. Hij vergist de wijn op barriques (ongewoon voor een rode wijn), waarbij het schil contact bevorderd wordt door het regelmatig omrollen van de vaten. De natuurlijke aciditeit van deze wijn is zo hoog dat de wijn niet eens malolactische omzetting ondergaat (ook ongewoon voor een rode wijn), wat bijdraagt tot een frisse stijl van Grenache.

Maar zijn meest verrassende wijn is misschien wel zijn Maturana Blanca. Complex, vol, met een affiniteit voor hout en verouderingspotentieel is dit misschien wel de toekomst voor witte Rioja!

Tijdens zijn masterclass zal Juan Carlos Sancha een overzicht geven van de minder bekende cepages van Rioja en hun eigenschappen. En uiteraard zullen deze allen als monocepage te proeven zijn. Een unieke ervaring!

Met dank aan Vinovatie Vinovación die de wijnen van Juan Carlos Sancha invoert. (Binnenkort ook via hun website)

Aflevering 6: Javier Arizcuren

De eerste urban winery in de reeks!

Javier is architect van opleiding en beroep, maar de wijn stroomt reeds van kindsbeen door zijn aderen toen hij zijn vader hielp in de wijngaarden. Hij ontwierp reeds enkele bodega’s maar ook zelf wijn maken kan hij niet laten. Enig praktisch probleem: zijn wijngaarden liggen in Quel, een klein dorpje in Rioja Oriental (het vroegere Rioja Baja), maar hij en zijn vrouw werken in Logroño. Verhuizen zagen ze niet zitten (vooral zij niet, fluisterde hij me in), dus moesten de druiven maar verhuizen. Onmiddellijk na de oogst worden de druiven naar Logroño vervoerd, waar hij een kleine urban winery heeft, vlak naast zijn architectuurstudio.

Maar Javier is niet zomaar een amateur. Hij weet heel goed wat hij doet. Hij heeft enkele prachtige percelen op de Yerga berg, één van de meest unieke terroirs van Rioja met pre-phyloxera stokken, en zelfs een field blend met druivenrassen die hij nog volop aan het ontdekken is. Hij volgde een opleiding oenologie aan de universiteit van Rioja en kent de laatste technieken, maar toch kiest hij vaak voor traditionele methodes zoals het vergisten op beton en amfora, en het filteren van wijnen gebruik makend van druivenranken. Toen ik hem bezocht had hij net zijn wijngaarden besproeid met natuurlijke extracten van kaneel en mimosa tegen meeldauw.

Javier is er van overtuigd dat de beste Rioja’s blends zijn en zijn ambitie is dan ook om ooit een blend te maken, maar eerst wil hij de verschillende cepages beter begrijpen om ze later met meer kennis te kunnen blenden. Daarom focust hij vandaag op 2 monocepages: Mazuelo (Carignan) en Grenache. En met succes! Zijn Mazuelo is uniek en van het beste wat Rioja te bieden heeft (en zal te proeven zijn tijdens de masterclass over monocepages!), en ook zijn Grenache is zeer puur.

Met dank aan Entrepot du Vin (website) dat de wijnen van Javier invoert, maar ook Javier zelf zal aanwezig zijn!

Aflevering 7: Bodegas Contador

We hebben al supersterren als Artadi, Roda en Telmo Rodriguez besproken, maar Bodegas Contador mag gerust in dat rijtje staan. Benjamin Romeo was wijnmaker bij Artadi tot 2000, maar besliste in parallel om in 1995 een kleinschalig eigen project te beginnen. Met druiven van een beperkt aantal zorgvuldig geselecteerde percelen maakt hij zijn eerste wijn. Die wordt zodanig positief onthaald dat hij vanaf 2000 beslist zich full time op het nieuwe project te storten en gaandeweg krijgt hij ook toegang tot meer en beter wijngaarden. Zijn ster fonkelt hoog toen hij in 2004 en 2005 de volle 100 Parker punten kreeg voor zijn topwijn Contador. Een nieuwe topper in Rioja was geboren!

Het geheim achter het succes? Een maniakale aandacht voor details. Enkel de beste terroirs, lage rendementen, bewerking van de bodem, organische wijnbouw, zorvuldige selectie van druiven, moderne vinificatie en gebruik van Franse barriques. Wie de vorige aflevering over Artadi las, klinkt dit bekend in de oren. En dit hoeft uiteraard niet te verbazen gezien Benjamin Romeo daar tot 2000 de scepter zwaaide.

Een moderne Rioja dus, maar met focus op terroir, want het is in de wijngaard dat de grote wijnen gemaakt worden. Bodegas Contador werkt niet volgens het klassieke Rioja model van Crianza, Reserva en Gran Reserva, maar eerder volgens het Bordeaux principe waar de wijnen jong op de markt worden gebracht en er naast de absolute topwijn ook een tweede en derde wijn gemaakt worden. Daarnaast maken ze ook twee zeer mooie witte wijnen.

Ook deze topper staat in het klassement van Master of Wine Tim Atkin bij de first growths of premier cru’s van Rioja, waarvan er in totaal dus 9 op onze Aula Vini zullen staan! Mis deze unieke kans zeker niet!

Aflevering 8: Tom Puyaubert (Bodegas Exopto)

De “Rioja ’n Roll” beweging, de nieuwe Rioja school, in al zijn puurheid, gemaakt door jonge ambitieuze wijnmakers met een lak aan regels. Let’s roll baby!

Tom Puyaubert? Mais c’est un Français? Inderdaad, Tom Puyaubert ariveerde in Rioja om er Franse vaten te verkopen, aangezien dit bij de moderne wijnmakers meer “en vogue” is dan het traditionele Amerikaanse hout. Door in contact te komen met tal van wijnmakers begon het bij hem ook te kriebelen om wijn te maken van deze fantastische terroirs. Zijn opleiding in Bordeaux gaf hem een frisse kijk op het wijnmaken, waarbij hij elke druivenras en perceel afzonderlijk behandelt, met een focus op fraicheur en fruitexpressie. Uiteraard maakt hij deels gebruik van Franse barriques (duh!) maar sommige wijnen worden ook op cement opgevoed.

Zijn eerste wijn maakte hij in 2003, vooral op basis van Tempranillo. Maar in een andere stijl dan traditionele Rioja: moderner, intenser, preciezer, fruitiger en met de juiste dosis hout. Oorspronkelijk wou hij deze wijn “Exopto” noemen (de topwijn van vandaag), maar omdat hij besefte dat hij deze wijn nog kon verbeteren, noemde hij hem “Horizonte de Exopto”, waarbij de horizon verwijst naar het einddoel in de verte. Nu maakt hij al sinds enkele jaren de “Exopto” wijn (vooral op basis van Graciano) dus zijn doel is geslaagd! Daarnaast maakt hij ook mooie instapwijn (Botezo) op basis van Garnacha, en een unieke witte field blend van Viura, Malvasía and Garnacha Blanca.

Met dank aan Wijnen Pauwelswebsite ) die de wijnen van Exopto verdeelt! (Trouwens ook bij Finesse n.v.d.r.)

Aflevering 9: Oxer Bastegieta

Mag het iets speciaal zijn? 
Oxer Bastegieta is de inside tip in Rioja! Slechts in 2009 begonnen maar op 10 jaar tijd een geheel eigen stempel gedrukt. Singulariteit is het codewoord van Oxer. Hij zoekt unieke percelen op, typisch van zeer oude stokken, die zich vertalen in even unieke wijnen. Hij kiest dan ook voor zeer minieme interventie, zowel in de wijngaard maar evengoed tijdens het wijnmaken, zodat het terroir zich zo goed mogelijk weerspiegelt in de wijn.

Dragen hiertoe bij: vaak kalkrijke bodems, vroege pluk, spontane vergisting, beperkte extractie en opvoeding op gebruikte fouders, cement en zelfs amfora. Dit alles vertaalt zich in zeer elegante en frisse wijnen, de signatuur die Oxer nastreeft. Gooi daar nog de vaak eclectische etiketten bovenop, geïnspireerd op kunst en poëzie, en we mogen inderdaad spreken van een “special one”.

De wijnen van Oxer zijn zeer beperkt in productie en dit is dus een unieke kans om deze te ontdekken op onze Aula Vini op 24/11. Met dank aan Wine in A Bottle, (website) die de wijnen van Oxer invoert!

Aflevering 10: Bodegas Muga

Jorge Muga, de technisch directeur van Bodegas Muga geeft op Aula Vini Rioja een masterclass.

Toen ik deze zomer een aantal bodegas bezocht om hen uit te nodigen voor Aula Vini was ik nog op zoek naar een spreker voor een masterclass over de diversiteit van Rioja. Nadat ik bij Bodegas Muga het ganse gamma van wijnen kon proeven (zie onderstaande foto) besefte ik het. Hier heb ik de volledige diversiteit van Rioja binnen één bodega! Schuimwijn, witte wijn, 2 rosés, en rode wijnen gaande van super klassiek (bv. de Gran Reserva Prado Enea) tot zeer modern. Jorge Muga was zo enthousiast over ons event dat hij besliste om zelf naar België te komen.

Muga is één van de grote namen in Rioja, en hun productie is ook significant met anderhalf miljoen flessen per jaar, maar Muga staat altijd garant voor kwaliteit. Ze houden een aantal tradities in eer, maar kijken ook met één oog naar de toekomst, getuige de meer moderne wijnen zoals Torre Muga en Aro (recent 100 punten door James Suckling). Single vineyard wijnen zal je hier niet vinden, bij Muga geloven ze in de kwaliteit en complexiteit van het blenden, alhoewel alle wijngaarden wel individueel gevinifieerd worden om nadien de perfecte coupage te kunnen maken. De rest van het verhaal? Dat hoort u uit de mond van Jorge Muga op 24/11, uiteraard begeleid door de wijnen die hij maakt.
Met dank aan Wijnen De Clerck (website) die de wijnen van Bodegas Muga invoert!

Aflevering 11: Artuke

Nog een “Rioja ’n Roll” bodega.
Artuke is een samentrekking van Arturo en Kike, de twee broers die dit domein in Rioja Alavesa naar ongekende hoogtes stuwen. Ze zetten er het werk van hun vader voort, met een focus op frisse terroirwijnen, waarbij ze vaak op zoek gaan naar de unieke expressie van de individuele wijngaard. Single vineyard Rioja’s avant la lettre dus. Eén van deze percelen werd zelfs door hun grootvader geplant op een plaats waar ze hem “un poco loco” voor verklaarden, op hoogte en op een zanderige bodem. De wijn van deze wijngaard krijgt dan ook de toepasselijke naam “Finca de los Locos” mee, en het zijn net de unieke eigenschappen van dit terroir die ervoor zorgen dat dit een heel frisse en pure wijn is. Een ander perceel (van hun absolute topwijn) heet “La Condenada” wat zoveel wil zeggen als de verdoemde. Laat het dus duidelijk zijn dat deze jongens de extremen opzoeken. Hun zeer mooie instapwijn “Pies Negros” (zwarte voeten) verwijst dan weer naar het feit dat een deel van de druiven nog traditioneel met de voeten gekneusd wordt.

Het mag dan ook niet verbazen dat Artuke deel uitmaakt de “Rioja ‘n Roll” beweging, een groep jonge wijnmakers met een geheel eigen stijl.
Ook Master of Wine Tim Atkin is een grote fan. In 2017 benoemde hij het duo als “Young Winemakers of the Year” and in zijn Rioja rapport van 2019 prijkt La Condenada 2016 zelfs helemaal bovenaan als het allerbeste dat hij in Rioja proefde. Vóór alle grote namen dus!

Met dank aan La Buena Vida (website) die de wijnen van Artuke invoert.

Aflevering 12: Bodegas Bhilar

When David met Melanie. Een verhaal over struggling vines en skin contact.

Bodegas Bhilar is het project van David Sampedro en Melanie Hickman. Hij een wijnmaker pur sang uit Rioja Alavesa, zij een succesvolle Amerikaanse zakenvrouw. Hun verhaal leest als een roman, en dat is het ook. Melanie schreef er het boek “Struggling Vines” over. Based on a true story uiteraard. Struggling vines gaat niet alleen over het tot stand komen van hun relatie, maar ook over het werk in de wijngaard. David’s focus ligt dan ook daar. Dit betekent lage rendementen, vaak oude stokken, biodynamie, bewerking van de wijngaard met paarden, en aandacht voor de expressie van individuele wijngaarden.

Vooral dit laatste is een rode draad in deze reeks, en de focus van onze Aula Vini. Het aantonen dat Rioja meer is dan een industrieel product, gemaakt van een blend van druiven en regio’s, en gerijpt op Amerikaans hout om zo een uniforme smaak te produceren. Neen, vandaag is Rioja veel meer dan dat, en Bodegas Bhilar is één van de schoolvoorbeelden van het nieuwe Rioja met een focus op terroir.

Bodegas Bhilar maakt dan ook wijnen volgens het Bourgondische model. Aan de basis de “Village” wijnen, in dit geval van het dorp Elvillar, vooral op bodems van kalksteen. Dit zijn de basiswijnen zoals Bhilar Tinto en Blanco. Vooral de witte wijn is uniek want gemaakt met behulp van schilcontact (een orange wijn dus!). Eén niveau hoger vinden we de “Village Estate” wijnen, percelen van betere kwaliteit zoals Finca El Vedao van 100% Grenache. Dit komt overeen met een Premier Cru in Bourgogne. Om dan uiteindelijk te belanden bij de Grand Cru’s of “Single Vineyard” wijnen met een unieke expressie en kwaliteit. Hiervan worden momenteel twee rode wijnen gemaakt (beide field blends) en één witte (100% Viura, schilcontact en 6 jaar verouderd!).

Een uniek project dus met zeer diverse en originele wijnen, die voor het eerst in België te proeven zullen zijn. David Sampedro komt persoonlijk over uit Rioja om zijn wijnen te presenteren tijdens de namiddag degustatie op 24/11,
PS: Voor invoerders van het betere werk, Bodegas Bhilar wordt nog niet verdeeld in België!

Aflevering 13: Ijalba

Viña Ijalba is vooral gekend als voortrekker van monocepage wijnen op basis van de minder gekende druivenrassen van Rioja. En laat dat nu net het thema zijn van één van de masterclasses op Aula Vini Rioja.
In 1995 waren ze de eersten die in Rioja een 100% Graciano op de markt brachten, een druif die vooral in kleine hoeveelheden in blends gebruikt wordt. Daarna volgden Maturana Tinta, Maturana Blanca en uiteindelijk zorgden ze in 2006 opnieuw voor een primeur met Tempranillo Blanco, een natuurlijke mutatie van Tempranillo die pas recent ontdekt werd.

De persoon die aan de basis lag van deze wijnen was Juan Carlos Sancha, professor oenologie aan de universiteit van Rioja en toenmalig technisch directeur van Ijalba. Hij zal op Aula Vini dan ook de masterclass geven over minderheidsdruivenrassen in Rioja. Daar zal de Tempranillo Blanco van Ijalba geproefd worden, naast vele andere monocepages (onder andere van het nieuwe project van Juan Carlos Sancha).

Naast deze monocepages maken ze ook een aantal klassieke blends. Met 90 hectare wijngaard hebben ze een zeker schaalvoordeel, waardoor ze hun wijnen aan aantrekkelijke prijzen op de markt kunnen brengen, zonder te vervallen in een industriële productie. Alle wijngaarden worden ook ecologisch bewerkt. Daardoor vormt Ijalba een goede introductie tot het hedendaagse Rioja.

Met dank aan Soulwines Agencies (website) en Artevino Quality Wines (website)

Aflevering 14: Bryan MacRobert

De wijnen van Bryan MacRobert, een discipel van Eben Sadie, zullen voor het eerst in België te proeven zijn! “Sien uit om n bietjie Rioja in Afrikaans te kan verkoop!” vertrouwde hij me toe.

MacRobert? Dat klinkt heel Spaans? Inderdaad, Bryan MacRobert is een inwijkeling, maar niet zomaar één! Zuid-Afrikaan en geschoold bij Eben Sadie in Swartland, waardoor hij in Spanje terecht kwam bij Terroir Al Limit, het topdomein in Priorat waar Eden Sadie aan de basis lag. De liefde bracht Bryan naar Rioja, waar hij in 2013 startte met een eigen project op basis van een aantal oude wijngaarden verspreid over Rioja. Bryan is vooral op zoek naar individuele terroirs met topkwaliteit. Hij is dan ook één van de eersten die een “single vineyard” Rioja maakt onder de nieuwe appellatie regels. Ik bezocht deze wijngaard in Laguardia samen met hem, en deze is indrukwekkend! Oude stokken op kalkrijke bodems met een specifieke Tempranillo kloon die de wijn een Nebbiolo-achtig karakter geeft.

Daarnaast maakt hij ook een aantal monocepages. Een prachtige Viura waarvan een gerijpte 2013 zal te proeven zijn tijdens de masterclasses. Een Malvasia die op schil werd vergist, een heuse orange wine dus, uniek in Rioja! En ook nog een elegante Garnacha en een fruitige Tempranillo. Deze wijnen worden onder het Laventura label uitgebracht, wat zoveel betekent als het avontuur. Een avontuurlijke kerel met avontuurlijke wijnen dus! Bryan maakt ook deel uit van de Rioja ‘n Roll beweging, een groep jonge wijnmakers die willen teruggaan naar de roots van Rioja.
Dit zal de allereerste keer zijn dat de wijnen van Bryan MacRobert in België te proeven zullen zijn, een primeur dus! Mis deze unieke kans niet en schrijf snel in voor onze Aula Vini op 24/11.

Aflevering 15: Heras Cordon

“Why don’t more people sing the praise of these impressive wines?” zegt Master of Wine Tim Atkin over deze bodega.

Het doel van Aula Vini is om de diversiteit van Rioja te “herontdekken”. We willen daarmee de mythe ontkrachten dan Rioja enkel klassieke wijnen voortbrengt met een herkenbaar (houterig) smaakprofiel. Dat is echter geen kritiek op deze traditionele Rioja wijnen, die vaak prachtig kunnen zijn. Heras Cordon is een voorbeeld van een bodega dat wijnen maakt onder de klassieke Crianza en Reserva noemer, maar dat investeerde om deze wijnen ook kwalitatief naar een hoger niveau te tillen. Tim Atkin noemt hun Crianza ”The best Crianza in Rioja” met maar liefst 94 punten. Hij rekent deze bodega ook onder de “second growths” van Rioja, net onder de absolute top dus.

De evolutie en diversiteit van Rioja vertaalt zich niet alleen in modernere of meer terroir-gedefinieerde wijnen (zoals single vineyards). Ook de klassieke wijnen hebben hun plaats, zeker als ze met meer kennis van zaken en stijgende kwaliteit gemaakt worden, zoals bij Heras Cordon. Naast de Crianza en Reserva maken ze ook nog een “Expression” wijn in een meer moderne stijl. Zelfs de paus lust er pap van want ze zijn ook exclusieve leverancier aan het Vaticaan.
Ook deze bodega zal voor het eerst in België te proeven zijn tijdens onze Aula Vini op 24/11. Naast alle andere topdomeinen die aanwezig zullen zijn, nog een extra reden om in te schrijven!

Aflevering 16: Roberto Olivan (Tentenublo)

Als de wijnmakers van “Rioja ‘n Roll” rocksterren zouden zijn dan was Roberto Olivan de Noel Gallagher van het pak. Hij lijkt er zelfs wat op. En ook wat karakter betreft: koppig maar geniaal. Gelegen in Viñaspre in Rioja Alavesa maakt hij echte terroirwijnen van oude percelen. Sommige wijngaarden zijn field blends (complantation) waardoor hij al in de problemen kwam met de DOCa Rioja omdat hij witte en rode druiven samen vergist. Maar Roberto beweert dat dit de traditie van Rioja is, en gelijk heeft hij. Toen ik hem vertelde dat ik op zoek was naar meer moderne Rioja wijnen voor Aula Vini, werd hij bijna kwaad. “Maar ik werk super traditioneel zoals de bodegueros van vroeger die wijnen van hun dorp maakten!”. Het is inderdaad een misverstand dat Rioja wijnen die lang verouderen op Amerikaans hout de echte traditie van Rioja vertegenwoordigen. Dit is ook het argument dat Telmo Rodriguez (reeds eerder besproken in deze reeks) aanhaalt.

Roberto komt uit een echte familie van wijnmakers, maar vooral wijnbouwers. Sommige percelen werden nog door zijn grootvader bewerkt. De meeste druiven werden echter verkocht aan grotere bodegas en slechts van een klein gedeelte werd wijn voor eigen gebruik gemaakt. Maar toen een 10-tal jaar geleden in volle crisis de prijs voor een kilo druiven zakte tot ongeveer een halve euro, was Roberto te trots om ze aan die prijs af te staan en besloot hij maar zelf zijn eigen bodega op te richten. Tentenublo was geboren. De naam verwijst naar de klokken die vroeger gebruikt werden om de hagel te “verjagen”. De stijl van Tentenublo leunt nog het dichtst aan bij die van Oxer Bestagieta (zie aflevering 9 van onze reeks): terroirwijnen met zeer veel fraicheur en beperkt houtgebruik. Hij deelt ook met Oxer de voorliefde voor fascinerende etiketten.

Aflevering 17: Remirez de Ganuza

Deze bodega werd pas in 1989 opgericht maar heeft zich op korte tijd opgewerkt naar de absolute top van Rioja. Dit is vooral het werk van Fernando de Remirez de Ganuza. Als makelaar van wijngaarden vergaarde hij een gedetailleerde kennis van de beste terroirs, die hij dan ook selecteerde voor zijn eigen project. Maar ook tijdens het wijnmaken laat Fernando niets aan het toeval over. Ondanks (of dankzij) het feit dat hij weinig ervaring had als wijnmaker voerde hij toch een aantal zeer vernieuwende technieken door.

Zo was hij één van de eersten in Rioja die met een moderne sorteertafel ging werken om enkel de beste druiven te selecteren. Voor de beste wijnen wordt ook enkel het bovenste gedeelte (de schouders) van de druiventros gebruikt, gezien deze de meeste rijpheid heeft. Van het onderste deel wordt een eenvoudige wijn met carbonische maceratie gemaakt, of dit wordt doorverkocht. Ook de cofermentatie van een beperkte hoeveelheid Viura in de rode wijnen geeft extra complexiteit en kleurfixatie (net zoals Viognier in Côte Rotie). Daarnaast gebeurt ook persen met de grootste omzichtigheid. Van de nachtelijke lekwijn wordt de “Trasnocho” wijn gemaakt en de rest wordt geperst met behulp van een met water gevulde ballon die rechtreeks in het vergistingsvat wordt aangebracht.

Ook voor witte wijnen was Remirez de Ganuza één van de eersten die op Bourgondische wijze ging werken, met nieuwe Franse eiken vaten en bâtonage door de vaten te roteren. Dit resulteert in zeer complexe witte wijnen die lang kunnen verouderen.

Remirez de Ganuza is één van de 3 wijnmakers op onze Aula Vini die ooit 100 Parker punten haalde met een Rioja wijn. Een uniek kans om deze topwijnen te proeven dus op 24/11! 
Met dank aan La Buena Vida (website) die de wijnen van Remirez de Ganuza komt voorstellen.

Aflevering 18: Alvaro Palacios

Alvaro Palacios was Decanter Man of the Year in 2015 en is dan ook één van de meest iconische wijnmakers in Spanje en ver daarbuiten. Hij deelt deze titel met o.a. Telmo Rodriguez, reeds eerder besproken in deze reeks. Hun verhaal is ook redelijk gelijklopend. Beiden zijn ze afkomstig uit Rioja, maar gingen in Bordeaux studeren, en in Frankrijk het vak leren. In het geval van Alvaro Palacios bij Christian Moueix van Chateau Pétrus. Daarna ging hij net zoals Telmo Rodriguez eerst andere oorden opzoeken in Spanje, zoals Priorat, waar hij L’Ermita één van de beste Spaanse wijnen maakt. Na verdere omzwervingen in Bierzo, keerde hij terug naar het familiedomein Palacios Remondo in Rioja Oriental (het vroegere Rioja Baja). Dankzij zijn ervaringen met Grenache in Priorat, mag het geen toeval heten dat hij daar de allerbeste Grenache wijnen van Rioja maakt.

Het geheim van top Grenache in Rioja Oriental? Hoogte! De meeste wijngaarden van Palacios Remondo bevinden zich op de Yerga berg, waar ook Tom Puyaubert en Javier Arizcuren (ook op Aula Vini!) wijngaarden hebben. Bijvoorbeeld van de La Montesa wijngaard maakt hij een zeer elegante, frisse en minerale Garnacha. De Propriedad wijngaard heeft dan weer zeer oude stokken en dit vertaalt zich in een meer geconcentreerde wijn. Daarnaast maakt hij ook Placet, een witte wijn op basis van Viura, met een beetje schilcontact en verouderd op houten fouders is dit een wijn met veel complexiteit, textuur en mineraliteit.

Met dank aan De Coninck Wine Merchant since 1886. (website)

Aflevering 19: Barbara Palacios (Barbarot)

Een Rioja ‘n Roll lady ! Barbara Palacios, het nichtje van Alvaro Palacios met een voorliefde voor Merlot!

De vorige aflevering ging over Alvaro Palacios, welnu vandaag presenteren we u zijn nicht! De Palacios familie is een begrip in Spanje. Rafael (de broer van Alvaro) maakt wellicht de beste witte wijn van Spanje in Valdeorras, en hun neef werkt samen met Alvaro bij het referentiedomein Descendientes de Palacios in Bierzo. Net als Barbara’s oom en vader ging ze studeren in Bordeaux, waar ze daarna ook werkte bij grote namen als Château Margaux en Château Pichon Longueville Baron. Ze reisde ook door de nieuwe wereld, waar ze o.a. werkte bij Mondavi in Napa Valley. Door deze ervaringen leerde ze vooral met Bordelese druivenrassen werken, en deze kennis gebruikt ze nu in Rioja.

De naam van haar project “Barabarot” verwijst naar Merlot, dat aangeplant staat in de kalkrijke bodems in Riscos de Bilibio in Haro, die enigszins vergelijkbaar zijn met die van Pomerol. Merlot in Rioja? Dat mag toch niet? Toch wel, “experimentele druivenrassen” zijn toegestaan tot 5% in de blend, en vreemd genoeg tot 15% als je werkt met niet-ontritste druiven. Barbara maakt gebruik van deze rariteit in de regels om haar Puppi wijn te maken met 85% Tempranillo en 15% Merlot, een jonge fruitig wijn, terwijl haar Barbarot wijn meer structuur en houtlagering heeft. Omwille van haar onconventionele aanpak en jeugdig enthousiasme mag het dan ook niet verwonderen dat Barbara lid is van de Rioja ‘n Roll vereniging.

De wijnen van Barbara Palacios zijn nog niet te verkrijgen in België. Een opportuniteit dus voor alerte invoerders, en een unieke kans voor wijnliefhebbers om deze wijnen te proeven tijdens onze Aula Vini op 24/11.

Aflevering 20: Bodegas y Viñedos Pujanza

Carlos San Pedro is één van de voortrekkers van de frisse moderne Rioja stijl, en zijn wijnen worden dan ook vaak vergeleken met die van Artadi. Gevestigd in hetzelfde dorp Laguardia, en met focus op single vineyards van Tempranillo en Viura, zijn er inderdaad heel wat overeenkomsten. Carlos San Pedro startte Bodegas Pujanza op zijn 25ste met een duidelijke visie: meer frisse en elegante wijnen maken waarbij niet alleen het terroir maar ook de jaargang spreekt. Geen blending om een homogeen product te maken dus, maar unieke wijnen, jaar na jaar. Dit vertaalt zich nog het meest in hun witte wijn, die zelfs een andere naam krijgt afhankelijk van het jaar. In frisse jaargangen (zoals 2016) krijgt de wijn de naam “Añadas Frias” en in warmere jaargangen (zoals 2015) de onuitspreekbare naam “SJ Anteportalatina”. Gemaakt van een single vineyard met 100% Viura en 12 maanden verouderd op Franse eiken vaten is dit een zeer complexe en volle wijn, met vooral in de frisse jaargangen een zeer lang bewaarpotentieel.

Ook de rode wijnen zijn, naast de instapwijn Hado, allemaal single vineyards op basis van Tempranillo. Vergist op inox en verouderd op Franse barriques zijn dit geen klassieke Crianza of Reserva wijnen, maar deze worden met het generieke Rioja rugetiket uitgebracht, en in Bourgogne flessen, om de moderne en elegante stijl in de verf te zetten. De meest emblematische wijngaard en wijn is “El Norte”, op 720 meter hoogte en op pure kalksteen. Hiermee waren ze één van de eersten die op deze hoogte gingen druiven telen om meer fraicheur in de wijnen te zoeken.

Met dank aan Dewit Wines (website) dat de wijnen van Pujanza invoert.

Aflevering 21: Bodega 202

Eerder in deze reeks hadden we reeds een Zuid-Afrikaan, nu presenteren we u een Amerikaans koppel.
Bodega 202 is het project van Francis en Kathleen Rooney, die tijdens hun pelgrimstocht naar Santiago de Compostela verliefd werden op Rioja. De naam verwijst naar de telefooncode van Washington DC, waar ze van afkomstig zijn. Het is een zeer recente bodega, pas opgericht in 2014, en wordt momenteel gerund door hun zoon. Gezien de familie geen “wijnmakersbloed” had, besloten ze dan maar een transfusie uit te voeren door wijnmaker Luis Güemes aan te nemen. Zijn vrouw Marta staat in voor het commerciële aspect.

Ondanks het feit dat dit een nieuw project is, wisten de Rooney’s toch hun handen te leggen op enkele oude wijngaarden, op hoogte gelegen rond Laguardia (in Rioja Alavesa), wat algemeen bekend staat als één van de topterroirs in Rioja. Ook Artadi, Pujanza en Bryan MacRobert (reeds eerder besproken in deze reeks) hebben er wijngaarden. De combinatie van hoogte, kalkrijke bodems en oude stokken zorgen voor een trage rijping, lage opbrengsten, geconcentreerde smaken maar met de nodige fraicheur.
Dit is een “boutique winery” en ze maken ook maar 2 wijnen, beide van 100% Tempranillo. Aistear is de “instapwijn”, een blend van verschillende plots, en Ansa is de topwijn van oude wijngaarden (meer dan 70 jaar oud) rond Elvillar die ook geklasseerd werd als een “single vineyard” wijn volgens de nieuwe Rioja wetgeving.

Opnieuw een heuse primeur op onze Aula Vini want dit is een nieuw project, en nog niet verkrijgbaar in België. Momenteel wordt ook pas de eerste vintage verkocht, namelijk 2015 (een zeer goed jaar in Rioja). Een unieke kans om deze bodega te ontdekken dus!

Aflevering 22: Sandra Bravo (Sierra de Toloño)

Rioja ‘n Roll lady en “Young Winemaker of the Year” in 2019. Sandra Bravo laat een frisse wind waaien door Rioja.

Sandra Bravo werd door Tim Atkin uitgeroepen tot Young Winemaker of the Year 2019, en hij noemt haar “hugely talented”. Na enkele buitenlandse omzwervingen (o.a. Bordeaux, Toscane, Nieuw Zeeland en Californië) keerde ze terug naar Spanje, waar ze in Priorat leerde artisanale wijn maken. Het vertalen van het ruige vaak bergachtige terroir in frisse en minerale wijnen is haar specialiteit, en dit trekt ze nu door in Rioja. Ze bezit een aantal zeer oude wijngaarden in de Sierra de Toloño (waarnaar haar bodega is genoemd) die deel uitmaakt van de Sierra de Cantabria. Wijngaarden op hoogte dus, met een vaak noordelijke wind, op de kalkrijke bodems van Rioja Alavesa en biodynamisch bewerkt, dat zijn de factoren die haar toelaten om zeer frisse wijnen te maken die je niet zo meteen in Rioja zou verwachten.

Ook tijdens het wijnmaken wil ze vooral de druif en het terroir laten spreken en ze schuwt dan ook overmatig houtgebruik. Inox, amfora en gebruikte vaten zijn de instrumenten van deze Rioja ‘n Roll lady. Uit Priorat weet ze dat hoogte belangrijk is voor de frisse stijl van Grenache die ze zoekt. Haar “La Dula” wijngaard uit 1944 ligt op 700m hoogte en deze “mountain Garnacha” wordt op amfora vergist. De meeste andere wijnen zijn op basis van Tempranillo, onder andere een elegante instapwijn en twee complexere single vineyard wijnen. Ze maakt ook de prachtige witte wijn “Nahi”, een unieke field blend van 5 verschillende druivenrassen en vergist op hout.

Naast Barbara Palacios is dit de tweede Rioja ‘n Roll lady waarvan de wijnen zullen te proeven zijn op onze Aula Vini Rioja op 24/11. 
Met dank aan Young Charly (website) dat de wijnen van Sierra de Toloño invoert.

Aflevering 23: Baigorri

Een Baskische naam pur sang. Bai betekent “ja” of “rivier”, en gorri is “rood”. Je kan het dus vertalen als “Ja, rood!” of “Rode rivier”. Dit is een vrij recente bodega in het Baskische Rioja Alavesa, kwalitatief wellicht de beste regio in Rioja. De unieke architectuur is een ontwerp van Iñaki Aspiazu, ook een Bask, of wat dacht je? Van buitenaf lijkt de bodega niet meer dan een glazen kooi bovenop een heuvel, die een prachtig uitzicht biedt over de wijngaarden van Samaniego en de Sierra de Cantabria. Het echte vernuft bevindt zich onder de grond, waar de bodega is opgebouwd uit 6 verdiepingen tot 35 meter diep. Op elk niveau wordt een andere bewerking gedaan: ontvangst van de druiven, vergisting, persing, veroudering, etc. Dit laat toe de most en wijn volgens het principe van de zwaartekracht te transporteren, zonder overmatige druk uit te oefenen die de wijn mogelijk kan beschadigen.

Baigorri is geen klein project dat pure terroirwijnen maakt zoals sommige andere bodegas in deze reeks. Een groot deel van de druiven wordt aangekocht van meer dan 100 hectare in totaal. In het begin stond Baigorri beter bekend voor zijn architectuur dan voor de wijnen, maar het nieuwe management bracht hier verandering in. Vandaag brengt Baigorri wijnen van een zeer goede en constante kwaliteit in een vrij moderne stijl maar toch ook met klassieke invloeden van blending en houtrijping. Getuige hun Crianza en Reserva, alsook hun op hout vergiste witte wijn. Daarnaast maken ze nog een expressieve Garnacha, alsook enkele beperkte “garage wines” of “vinos de autor”.

Ingevoerd door Le Wine (website) en Time2Wine.

Aflevering 24: Abel Mendoza

Het komt voor in de beste families. Topwijn bedoel ik. Eigenlijk zou ik een reeks kunnen schrijven over families in Rioja. De familie Muga, vader en zoon Lopez de Lacalle van Artadi, David Sampedro en Melanie Hickman van Bodegas Bhilar, de broers Artuke, Bryan MacRobert en Clara Canals, De Rooney’s van Bodega 202, enz. Allemaal familiale bodegas.
Maar over naar Abel Mendoza… en Maite Fernández. Abel doet de wijngaard, Maite de wijnen, een simpele afspraak. Waarom noemt de bodega dan niet Maite & Abel vraag ik me af? Beiden doen ze hun werk met evenveel passie en aandacht voor details. Een kleine productie, enkel top percelen, en een divers aanbod van wijnen.

Abel Mendoza begon in 1988 toen hij het familiale domein overnam dat tot dan toe vooral “vinos de cosechero” maakte, simpele drinkwijnen. Twintig jaar later is dit één van de meest gerespecteerde bodegas van Rioja, waarvan de wijnen zeer gegeerd zijn bij liefhebbers. Uitzonderlijk voor Rioja is hun aandacht voor witte wijnen, alhoewel de productie miniscuul is. Dit zijn vaak monovarieteiten (bv. Viura, Malvasia), op hout vergist, en zeer complexe en gastronomische wijnen. Trouw aan de familiale traditie blijven ze ook een “maceration carbonique” wijn maken (ook dit is deel van de diversiteit van Rioja). Voor hun topwijnen “Grano a grano” zowel van Tempranillo en Graciano, kiezen met de hand enkel de beste druiven, want enkel het beste is goed genoeg.

Invoerder is La Buena Vida (website)

Aflevering 25: Gomez Cruzado

Gomez Cruzado is een bodega uit 1866 in de bekende stationswijk van Haro, gelegen tussen La Rioja Alta en Muga en rechtover Lopez de Heredia. Klinkt vrij klassiek, en dat was het tot voor kort ook. De bodega was eind vorige eeuw in slaap gedommeld en maakte vrij traditionele en weinig spannende Rioja wijnen. Tot de bodega in 2004 werd overgenomen, gepaard gaande met nieuwe investeringen en het aanwerven van wijnmaker David González and wijnbouwer Juan Antonio Leza. Samen zetten ze Gomez Cruzado opnieuw op de kaart, en minder dan 15 jaar later is dit een zeer interessant project, met de traditie als houvast (met vooral enkele schitterend wijngaarden) maar met moderne impulsen. Het is bv. de enige bodega in de “barrio de la estación” waar ik al concrete eggs (de fameuze betonnen eieren) zag.

Dit vertaalt zich ook in de wijnen. Naast een eerder klassiek aanbod, waaronder een zeer goede witte wijn, maken ze ook een rode semi-crianza, crianza, reserva en gran reserva. Deze wijnen zijn allemaal uitstekend gemaakt volgens het klassieke recept van blenden in Rioja. Verschillende druiven (met focus op Tempranillo) en verschillende wijngaarden van top percelen in Rioja Alta en Rioja Alavesa. Daarnaast hebben ze ook 3 moderne en meer terroir-gedreven wijnen, en net dat maakt Gomez Cruzado vandaag zo interessant en de perfecte symbiose tussen klassiek en modern. Op onze Aula Vini zal onder andere de “Pancrudo” wijn te proeven zijn, 100% pure Grenache op hoogte in de Najerilla vallei waar ook Juan Carlos Sancha wijngaarden heeft. Daarnaast ook de witte “Montes Obarens”, een unieke blend van 25% Tempranillo Blanco en 75% Viura, deels op Frans hout vergist en opgevoed. Een zeer gastronomische wijn. Voor deze terroirwijnen wordt het houtgebruik beperkt en wordt er deels gewerkt met concrete eggs.
Met een productie van 200,000 flessen per jaar is Gomez Cruzado eerder een boutique winery vergeleken met zijn veel grotere buren, maar absoluut het ontdekken waard!

 

Met dank aan Peter Arijs om zijn teksten hier te mogen overnemen.

En tenslotte een warme oproep om in te schrijven voor deze unieke degustatie: tickets hier verkrijgbaar (ook voor niet-leden van de Vlaamse Wijngilde).

Alle foto’s: © de betreffende domeinen of © Peter Arijs

Champagne en duurzame wijnbouw (Brussel, 14 oktober 2019)

Ik kreeg een uitnodiging in de bus. “…Het Comité Champagne en het Bureau du Champagne Benelux nodigen u van harte uit op een conferentie gevolgd door een technische proeverij in het kader van onze jaarlijkse Belgische dag van de Champagnewijnen“.
Op het programma: “...
Conferentie rond het thema van duurzame ontwikkeling….
Ik schreef me onmiddellijk in…

Men spreekt er niet graag over, maar de wijnstreek Champagne had niet de beste reputatie wat betreft verontreiniging en milieubelasting.
De ongemakkelijke en ontnuchterende Zwitserse reportage van 2006 (zie link onderaan artikel) toont op verbijsterende wijze het probleem. Huishoudelijk afval en stort werden jarenlang gebruikt om de bodem te stabiliseren. Omwille van het risico op rot en vraat (door de noordelijke ligging en het vochtige klimaat) werd er veel gesproeid met allerlei kunstmatige en schadelijke middelen tegen insecten en onkruid.

Een korte zoektocht op het internet leverde me al snel enkele bedenkelijke resultaten op.
Het kaartje van BREAL Champagne-Ardenne over verontreinigde bodem in de champagnestreek is niet erg geruststellend (klik voor een grotere afbeelding):


De milieuorganisatie Robin des Bois publiceerde de “L’Atlas de la France Toxique“. Zowel wat betreft het gebruik van Glyfosaat (Round Up, inmiddels erg omstreden) en andere schadelijke (kankerverwekkende) bestrijdingsmiddelen staan de departementen Marne en Aube op een plaats bovenaan in de rangschikking.

Het is dus overduidelijk dat, gezien het voortschrijdend inzicht, de aandacht voor het milieu en de trend naar meer biologische wijnbouw en natuurwijnen, er actie moest ondernomen worden in de Champagnestreek.

Het Comité Champagne nam het voortouw en vaardigde doelstellingen uit. Ze stelden een strategie op om Champagne meer duurzaam te maken.
Op de Masterclass kwam Pierre Naviaux, de verantwoordelijke voor Milieu en Duurzame Ontwikkeling bij het Comité Champagne (CIVC) hierover een woordje uitleg geven.

De afgelopen vijftien jaar was er al aandacht gegeven aan biodiversiteit, waterkwaliteit en CO2 uitstoot. De Champagne begon al in 2003 een onderzoek naar klimaatopwarming met vooral een focus op het identificeren van de belangrijkste bronnen van de koolstofuitstoot.
Een beetje tot hun eigen verbazing kwamen ze tot de vaststelling dat het werk in de wijngaard en in de kelder slechts voor een beperkt deel verantwoordelijk is voor de CO2-voetafdruk. Het grootste aandeel blijkt de verpakking te zijn. De champagneflessen zijn relatief zwaar, want ze moeten immers de druk in de fles kunnen weerstaan, ook tijdens het soms verre en niet altijd zachtaardige transport.

Desalniettemin werd er een nieuwe, iets lichtere fles ontwikkeld, die intussen al een CO2 reductie van 20% heeft opgeleverd.

Het actieplan voor de nabije en iets verdere toekomst oogt indrukwekkend en ambitieus.

De uitstoot van CO2 moet tegen 2025 met 25% zijn afgenomen, wat trouwens ook de nationale doelstelling in Frankrijk is, en tegen 2050 met 75% verminderd zijn.
Hoewel er tussen 2003 en 2015 al een halvering is geweest in het gebruik van fytosanitaire producten en stikstofhoudende kunstmeststoffen, is het doel om tegen 2025 het gebruik ervan absoluut te verbieden.
De volgens mij belangrijkste doelstelling is om tegen 2030 alle wijngaarden van een milieucertificaat te voorzien.
Momenteel is er zo’n 3% van de wijnbedrijven biologisch gecertificeerd. 1% heeft het HVE charter ondertekend (Haute Valeur Environnementale). Daarnaast heeft de regio zelf een eigen “Viticulture Durable en Champagne” charter in het leven geroepen, waar ondertussen 22% van de bedrijven zijn bij aangesloten. In totaal zijn momenteel dus meer dan een kwart van de bedrijven bewust met ecologie en milieu bezig.

Het lastenboek van “Viticulture Durable en Champagne” omvat meer dan honderd engagementen gaande van operationeel beheer, ontwikkeling en inrichting van wijngaard, bodem- en wijnstokkenvoeding en bodemonderhoud, tot “lutte raisonnée”, toepassing van de beschermingsproducten van de wijngaard en afvalbeheer en biodiversiteit.
Een uitgebreid handboek helpt de wijnbouwer hierbij. Wanneer aan de richtlijnen en aanbevelingen van het lastenboek voldaan zijn moeten de wijnmakers in Champagne in staat zijn zich te certificeren. Een steng controlesysteem en audits zorgen ervoor dat de wijnmaker zich houdt en voldoet aan de vereisten.

De doelstellingen omschreven in het charter zijn veelbelovend.
Het comité vraagt aan de wijnbouwer om zich formeel in te zetten voor duurzame wijnbouw. Beschikken over de nodige technische basis voor de implementatie en regelmatige evaluatie van de praktijken om de milieuprestaties te verbeteren is een vereiste.
Als belangrijke doelstellingen in duurzame wijnbouw noemt men het behoud van natuurlijke omgeving; biodiversiteit en bodemkwaliteit; rekening houden en voorkomen van natuurlijke risico’s (erosie, landbewegingen); erfgoed- en wijnlandschappen verder ontwikkelen; de evenwichtige ontwikkeling en de natuurlijke afweer van de wijnstok bevorderen.
Doelstelling van bemesting moet zijn: het bodemgehalte van organische stof en minerale elementen op een optimaal niveau houden en de biologische activiteit van de bodem bevorderen, om op die manier precies te voldoen aan de behoeften van de wijnstok en een vegetatief evenwicht na te streven dat zorgt voor een optimale natuurlijke afweer.

Ik citeer enkele opmerkelijke aandachtspunten, die als “kritisch”, dus absoluut noodzakelijk, worden aangeduid :
De contouren van wijngaardpercelen (landtongen of onbebouwde of gecultiveerde zijruimten) zijn permanent met gras begroeid. Deze oppervlakken ontvangen geen fytosanitair producten of kunstmeststoffen.
– De exploitant respecteert de verplichtingen die voortvloeien uit de richtlijnen nr. 79/409 (“Vogels” genoemd) en 92/43 (“Habitat” genoemd): geen vernietiging van beschermde dier- en plantensoorten, geen vernietiging van de habitat van deze soorten, geen introductie van een niet-inheemse dier of plantensoort.
– Boomhagen worden aangeplant om biodiversiteit, ecologische continuïteit te bevorderen en het risico van overdracht te beperken, vooral rond waterpunten.

– Thermisch wieden wordt niet gebruikt vanwege overmatig energieverbruik.
– Organische bodemmest en stikstofbemesting zijn in overeenstemming met de actieprogramma’s van de Nitraatrichtrichtlijn. De exploitant respecteert de maximaal toegestane doses, het verspreidingsschema, de verspreidingsvoorwaarden, de voltooiing van een bemestingsplan, plaatsing van grasstroken van 5 m langs waterlopen.

Tussentijdse metingen tonen aan dat het actieplan resultaten afwerpt. Het gebruik van kunstmatige meststoffen is over de jaren aanzienlijk afgenomen. Het aantal bedrijven dat aan biologische landbouw gaat doen neemt jaar na jaar toe, waardoor vanzelfsprekend ook de biologisch verbouwde oppervlakte aan wijngaarden toeneemt.

De degustatie

Er mocht natuurlijk ook geproefd worden. De geselecteerde champagnes waren representatief voor het thema gekozen.
De setting, ook van de presentatie trouwens, was de minimalistische Cantine van de co-workingspace  Firma. Dit voormalig leegstaand bedrijvengebouw in hartje Brussel zal in de toekomst worden uitgebouwd tot een culinair walhalla. Er zijn onder meer plannen om hier een vestiging van Eataly in te richten.

1- Champagne Perseval-Farge “C. de Chardonnay” Chamery Premier Cru Brut (Montagne de Reims)
Dit wijnhuis is gecertificeerd “Haute Valeur Environnementale” (HVE).
De champagne is een 100% chardonnay, geassembleerd uit 40% jaargang 2014, een kwart is opgevoed op hout en een deel onderging malolactische fermentatie.
Rijp en gedroogd fruit, cake, wat hout, kleine oxidatieve toets. Rijpe appel, honing, gist, wat brood. Iets alcoholisch in aanzet, citrus, sinaas en mandarijntjes, en groene appel, stevig mondgevoel, veel extract, goede balans door fijne zuurstructuur. Complete maaltijdchampagne met veel beet. Heel mooi.

2- Champagne Leclerc Briant Réserve Brut (Vallée de la Marne)
Het champagnehuis was een van de eerste huizen die biologische wijnbouw ging toepassen. Het werkt onder een Demeter certificatie.
40% pinot noir, 40% meunier, 20% chardonnay, vooral wijn van 2014, dégorgement 2019.
Intense pareling. Eerst wat zwavelig, dan mineraal/kalkig en citrus, grapefruit, boomfruit, kleine groene kruidigheid. In de mond ook groene kruiden, citrus, strakker dan verwacht, met een erg droge afdronk. Zowat een tegenpool van de Perseval-Farge is dit eerder een aperitiefchampagne die heel droog nablijft.

3- Champagne Drappier Carte d’Or Brut (Côtes de Bar)
Groot wijnhuis waarvan 54 hectare volgens “culture raisonnée” en biologisch verbouwd worden.
80% pinot noir,  15% chardonnay, 5% meunier.
Hout is merkbaar, ondanks dat er slechts 5% van de wijn een jaar op hout heeft gelegen. Rijp gedroogd fruit, wat vanille, koek en cake. Rondeur op de tong, klein rood fruit, witte kers, rijpe appeltjes. Wat cake en gist. Geïntegreerde zuren en een droge afdronk die nadien toch met een tikje zoet en rondheid terugkomt.

4- Champagne Benoît Déhu “La Rue des Noyers” Brut non-dosé (Vallée de la Marne)
Biodynamisch werkende champagneboer, zonder chemische middelen en volgens de maankalender. Hij fabriceert zelfs zijn eigen houten vaten met het hout van het bos dat achter zijn domein is gevestigd.
100% meunier, parcellaire selectie, geen dosage.
Schitterende complexe neus met een subtiele oxidatieve toets. Mineraal, rokerig, pitfruit, walnoot en kruidigheid. De lichte vegetaliteit draagt bij tot de complexiteit.
Verfijnd en complex in de mond. Gebalanceerde zuren, erg precies, citruszeste. Geen dosage maar toch zoveel fruit. Ook hier speelt de fijne oxidatie een rol. Heerlijk lange afdronk met nootjes, pompelmoes, walnoot. Intrigerende en complexe wijn. Ik maak niet graag vergelijkingen naar andere wijnen, maar toch: deze champagne deed me denken aan de complexe rieslings van Peter Jacob Kuhn, die ook dat tikje groen en een delicate oxidativiteit kunnen hebben. 
Dit is topchampagne. Heerlijk!

5- Champagne Veuve Clicquot Rosé (Montagne de Reims)
Ook een groot champagnehuis, dat heel bewust met duurzaamheid bezig is. De website van het bedrijf wijdt er een heel hoofdstuk aan.
Minimum 50% pinot noir, ongeveer 30% chardonnay en 20% meunier, brut.
Klein rood fruit, aardbeitjes, bosaardbei, citrus en appel. Strakke aanzet, zelfs wat streng door de hoge zuren. Het fruit is wat op de achtergrond. De afdronk kalkig, droog en zuiver.

Een interessant evenement.
Hartelijk dank aan Grégoire van den Ostende en Delphine Hellin en alle medewerkers van Comité Champagne voor de uitnodiging, de ontvangst en de champagnekeuze, en aan Pierre Naviaux voor de presentatie. De leuke babbels en ontmoetingen vooraf en nadien waren trouwens ook erg fijn.

Geniet nog even van enkele sfeerbeelden.

 

 


Bronnen:

Champagne: duurzame ontwikkeling

RTS.ch video: “Un vignoble en Champagne: les pieds dans la gadoue”
Libération.fr
France3

Maisons-champagne.com
Revue Géographique de l’Est
ReimsMediaLibres
Région Grand Est
Le profil Champagne-Ardenne – Région Grand Est
Pollution – Grand Est
Rapportage Eau France

La Champagne de Sophie Claeys
The Drink Business
Vitispère
Maisons-champagne.com

Thematasting: Jura (22 september 2019)

20.000 ha wijngaard aan het einde van de negentiende eeuw, nu nog amper 2.000 ha: de druifluis (Phylloxera vastatrix) decimeerde op een verwoestende wijze de wijngaarden in de Jura.
De regio werd al in de eerste eeuw van onze jaartelling voorzien van druivenstokken, en onder invloed van de kloosterordes verder tot ontwikkeling gebracht in de vijfde en zesde eeuw. Tijdens de grote bloeiperiode in de negentiende eeuw overtrof de wijnproductie in de Jura deze van het naburige Bourgogne. Toen kwamen de tegenslagen. Door de aanleg van spoorwegen kon de Languedoc gaan voorzien in wijntoevoer voor het noorden van Frankrijk. Plagen van meeldauw, rot en de al genoemde druifluis, en de beide wereldoorlogen brachten de wijneconomie op de knieën. Na de rampzalige vorst in de winter van 1956 was er nog slechts 800ha wijngaard over. In de jaren zestig werd weer wat meer aangeplant, maar niet zoveel. De hogere hellingen werden bijvoorbeeld nooit herplant.

Ligging, bodem en klimaat

De Jura is zakformaat – van Arbois in het noorden tot Lons-le-Saunier in het zuiden is het amper 40 km. Tussen de Saône en de Zwitserse grens strekt de wijnstreek van de Jura zich uit van noord naar zuid, met als voornaamste (wijn)plaatsen Arbois, Chateau-Chalon, Poligny en Pupillin.

© Quentin Sadler

Aan de overzijde van de Saône ligt dus de Bourgogne, waarmee de Jura veel, maar niet alles, gemeen heeft. “A bizarro Burgundy”, noemt Rajat Parr de Jura in zijn boek “The Sommelier’s Atlas of Taste: A Field Guide to the Great Wines of Europe“. Geologisch gezien waren Bourgogne en Jura ooit een en dezelfde streek, tot tektonische activiteit voor een scheiding zorgde en de vallei van de Saône ontstond. Die tektonische activiteit is niet onbelangrijk. De Jura gaf zijn naam ook aan een periode in de geologie die duurde van ongeveer 200 tot 145 miljoen jaar geleden. Zie bijvoorbeeld ook “Jurassic Park”…
De bodem van de Jura is gelaagd. De bovenlaag bestaat vooral uit Bajociaan (een geologische periode uit de midden-Jura) kalksteen, net zoals in de Bourgogne. Daaronder vinden we veelal een laag blauwe tot grijze klei-mergel, wat men Lias noemt (afkomstig van de benaming “Lower Jurassic era”). Daaronder vinden we dan weer een ander soort klei-mergel, donkerder van kleur, met de naam Trias. Tijdens de Jura periode werden de Côte d’Or en de Jurastreek van elkaar verwijderd door de verschuiving van aardplaten, en de toplaag van kalksteen kwam aan de oppervlakte te liggen, zoals nog steeds het geval is in de Côte d’Or. De Alpen werden gevormd, en de bodemstructuur van de Jura werd grondig door elkaar gegooid. De kalksteen laag werd opzij gedrukt, en de onderliggende lagen van klei-mergel, Lias en Trias, komen aan de oppervlakte.
Ook in Bourgogne vindt men Lias en Trias in de bodem, maar dat zit verborgen onder tientallen meters kalksteenlaag. Wink Lorch schrijft in haar boek “Burgundy and the Jura”: “Both have limestone and marl in abundance, but in the Côte d’Or around 80% of the baserock is limestone and 20% marl, in the Jura it is the other way around“.

Koude winters en warme zomers typeren het klimaat van de Jura, er heerst dus een continentaal klimaat, net als de Bourgogne. met dit verschil dat door de nabijheid van de Alpen de winters veel kouder zijn. Nog belangrijker is dat er zowat 50% meer neerslag valt. Dit komt ook door de Alpen: de bergketen veroorzaakt stijgingsregens als de wolken, zoals meestal, vanuit het westen over de streek trekken, en de Bourgogne droog achterlieten.
Nog een belangrijk verschil is de oriëntatie van de hellingen. In Bourgogne zijn het merendeel van de hellingen op het oosten gericht, en ontvangen dus de koelere ochtendzon, in de Jura is het net omgekeerd: oriëntatie naar het westen, en dus de namiddagzon  die voor meer opwarming zorgt.

Druiven

Rajat Parr schrijft: ” De druiven van de Jura zijn net gekend genoeg (chardonnay) om begrepen te kunnen worden, en exotisch genoeg (savagnin, poulsard, trousseau) om intrigerend te zijn”.
Wijnproductie is misschien niet het belangrijkste bedrijvigheid in de Jura (dat is kaas, met de Comté als boegbeeld), maar voor de wijnliefhebber is het wel een vooraanstaande regio, dankzij de hoge kwaliteit van de plaatselijke druivenrassen en van de plaatselijke wijnmakers.
De Jura is voornamelijk een witte wijnstreek, met twee belangrijke druivenrassen: chardonnay en savagnin. De betere Chardonnay-wijnen zijn soms moeilijk te onderscheiden van hun naburen uit de Bourgogne (zie ook onze tasting, verderop). Maar nog boeiender zijn de Savagnin-wijnen. Savagnin is een stamvader van enkele veel bekendere druivensoorten: sauvignon blanc, chenin, Grüner Veltliner. Andere namen voor savagnin zijn Naturé en Traminer. De druif heeft een dikke schil. Savagnin kan erg rijp worden, en wijnen van 14 tot 15% alcohol opleveren, maar die blijven daarbij beendroog met een hoge aciditeit. Deze specifieke eigenschappen van de druif zorgen voor stevige, specifieke wijnen, met als hoogtepunt de Vin Jaune, waarbij Savagninwijn gedurende meer dan zes jaar wordt opgevoed in vat waarbij een florlaag, zoals bij sherry, de wijn zijn unieke geur- en smaakeigenschappen geeft.

In tegenstelling tot de stevige witte wijnen zijn de rode wijnen in de Jura veelal licht in stijl.  Er wordt pinot noir gemaakt, maar daarvan zijn er aan de overkant van de Saône veel betere exemplaren te vinden. Interessanter zijn de inheemse rassen: poulsard en trousseau. Poulsard wordt Ploussard genoemd in en rond het belangrijke plaatsje Pupillin, en trousseau is dezelfde druif als de Spaanse en Portugese Bastardo. Poulsarddruiven hebben een dunnere schil dan trousseaudruiven. De wijnen van poulsard zijn dan ook meestal lichter in kleur, maar soms zijn ze verrassend krachtig voor een lichtere wijn. Een trousseauwijn heeft meer kleur en tannine, de wijn zal wat donkerder en wat meer gestructureerd zijn, maar dan weer minder aciditeit hebben.

Specifiek aan de Jura is de manier van wijn maken “sous voile“, vrij vertaald: onder sluier. Specifiek in Frankrijk, tenminste, want een ander befaamd gebied dat wijnen op deze oxidatieve manier voortbrengt is Jerez (sherry). Als wijnen in een houten vat verblijven om te ouderen, verdampt er een kleine hoeveelheid van de wijn. Om oxidatie in het vat tegen te gaan wordt het vat regelmatig aangevuld met wijn uit andere vaten. Dit proces noemt men “ouillage”: het opnieuw aanvullen van de vaten. Wanneer men een vat bewust niet aanvult, kan er een sluier van gistcellen op het oppervlakte van de wijn ontstaan. De wijn wordt nu opgevoed in contact met de lucht, in een oxidatieve omgeving dus. De gistsluier of de voile zal de wijn echter beschermen tegen volledige oxidatie. Men spreekt van ouillé (aangevulde vaten, niet oxidatief opgevoed) en non-ouilé (niet aangevulde vaten, oxidatief onder sluier opgevoed). Vooral savagnin kan non-ouilllé worden opgevoed, hoewel er ook schitterende oxidatieve chardonnaywijnen worden geproduceerd.
Het toppunt van een oxidatieve savagin is de Vin Jaune. Deze wijn rust gedurende zes jaar en drie maanden in vaten die aan temperatuurschommelingen werden blootgesteld. Daarbij verdampt en verdwijnt een deel van de wijn, het engelendeel (part des anges). In verhouding blijft er van de hoeveelheid van een klassieke flesinhoud van 75cl slecht 62,5cl wijn over. Vin Jaune wordt dan ook in dit bijzonder flesformaat van 62,5cl gebotteld: de clavellin.

Appellaties

Vanwege de variatie in landschap, bodem, hoogte en regenval in de Jura-regio, kan het worden opgesplitst in vier kleinere districten: Arbois, Côtes du Jura, Etoile en Chateau-Chalon. Zowat alle wijndruiven in de regio kunnen met succes worden verbouwd in de districten Arbois en Cotes du Jura, terwijl Etoile vooral bekend staat om zijn vermogen om fijne witte wijndruiven te produceren. Chateau-Chalon wordt daarentegen uitsluitend gebruikt voor de productie van Vin Jaune.

© WineScholarGuild

De Jura gebied kent zes AOC’s. AOC Arbois, AOC Côtes du Jura, AOC L’Etoile, AOC Château-Chalon zijn beschermde geografische benamingen. Pupillin is de enige gemeente die mag toegevoegd worden aan de AOC Arbois, dat wordt dus AOC Arbois-Pupillin. Er is geen kwaliteitsverschil tussen Arbois, Côtes du Jura en L’Etoile. Er zijn uiteraard wel nuances gerelateerd aan terroirs en wijngaarden. AOC Macvin du Jura en AOC Crémant du Jura zijn productbenamingen. Crémant de Jura is een schuimwijn, Macvin du Jura is een versterkte likeurwijn geproduceerd uit most en brandewijn van Marc du Jura.

De degustatie

Rood

De laatste zomerdag van 2019, nog net de kans om het aperitief te schenken op het terras.
Ter ere van de verkiezing van Gianluca tot Best Sommelier of Belgium en het aankomende ouderschap van Gianluca en Anne-Sophie klinken we, buiten thema, met de Domaine de la Renaissance “Brut+” champagne, 100% chardonnay,  selectie uit Grand Cru wijngaarden, 50% uit Oger en 50% uit Mesnil sur Oger, 30% rijpt een jaar op vat, malolactische gisting, 4,5 g/l dosage. Mineraal, vineus, tikje hout, rijpheid in fruit, mist misschien net een tikje verfijning om echt te schitteren nu.
De voltallige proefgroep komt samen, en sommigen hadden bijna letterlijk bergen verzet om de mooiste Jura wijnen te bemachtigen. Om maar te zeggen: de motivatie in ons groepje is groot, met als gevolg: een grandioze proeverij. Zoals steeds brengt ieder een fles mee (meer mag ook) binnen thema, en beslist bij het schenken om al dan niet te karafferen. Alles komt blind in het glas, de niet gekaraffeerde flessen worden geblindeerd.
We komen overeen om een wat ongewone volgorde aan te houden: eerst rood, dan wit ouillé en wit non-ouillé. Ongewoon om rood eerst te plaatsen in een proeverij, maar zoals gezegd: rode Jurawijnen zijn veelal wat lichter dan witte, en zeker oxidatieve witte. We beginnen echter met een buitenbeentje.

1- Domaine de l’Octavin “Elle Aime” 2016 – Vin de France (TS-JdV)
Alice Bouvot van domein de l’Octavin werkt organisch, is Demeter gecertificeerd, voegt geen zwavel of andere toevoegingen toe, en past geen filtering toe. “Elle Aime” is een blend van 20% Chardonnay en 80% Pinot Noir uit perceel “En Arces” van het domein. 50% ontsteelde druiven en 50% hele trossen vergisten samen, gevolgd door 2,5 maanden maceratie en opvoeding in cuve. Alice Bouvot zegt over de naam van de cuvée: “Elle aime” parce qu’on on a le droit de dire lorsque l’on aime!“.
Troebel, nog schuimend, koolzuurprikkeling. Licht reductief met een wilde neus van verse aardbei en klein bosfruit en zwrat fruit. Mineraal, wierook, kruiden, klein pepertje. Stevige aanzet met extract en tannines. iets groenigs en onrijp in het midden. Naar het einde toe dan weer zoete rijpheid. Zuivere afdronk met wat licht drogend tanninegevoel. Ondanks de tannines een mooie en interessante wijn.

2- Domaine Rolet Trousseau 2011 – Arbois (HVH-MR)
De familie Devillard, eigenaar van enkele grote domeinen in de Bourgogne is sinds 2018 ook mede-eigenaar van Domaine Rolet. Deze 2011 was nog volledig in beheer van Guy, Pierre, Bernard et Éliane Rollet.
Wijnstokken uit Montigny-les-Arsures (Chagnon en L’Euvrin) en Arbois (Montessserin). 15 tot 20 maanden in foeders om de tannines te verzachten.
Verbazend lichte kleur, transparant oranjerood, donkere rosékleur. Licht reductief, bosfruit dat wat gestoofd is, rijpe framboos en zwarte kers, rokerig, karamel. Nadien ook wat citrus en grapefruit, bloedappelsien.
Soepel in aanzet, fris, met een pepertje. Fijne en delicaat rood fruit, doet wat aan Spätburgunder denken, wat hout ook. Vlezig, ijzer, aardsheid. Mooie aciditeit. In afdronk blauw fruit, fijne tannines, goede finesse. Interessante wijn, maar was enkele jaren geleden wellicht beter geweest.

3- Bénédicte et Stéphane Tissot Trousseau “Amphore” 2016 – Arbois (NdW-SvdW)
Dit domein, dat voorheen zoals nog steeds vermeld op het achteretiket Domaine André et Mireille Tissot heette, wordt tegenwoordig geleid door zoon Stéphane en zijn vrouw Bénédicte. Het behoort tot de absolute top, niet alleen van de Jura maar van heel Frankrijk. Ook uit Montigny-les-Arsures…
Op een perceel van 1,2 hectare op kalksteen staan wijnstokken van 15 tot 80 jaar. Maceratie gedurende 1 tot 3 maanden in een houten tronconische tank, nadien gedurende 6 maanden in een amfoor van 420 liter.
Donkerder kersenrode kleur, matte spiegel, iets gesluierd in body. Zwart en blauw fruit, bosbes, cassis, bramen, moerbei. Munt en menthol en groene kruiden. Beetje kaneel en gedroogd fruit (vijgen). Intense aanzet met veel extract, stevig mondgevoel. Zwart fruit, sappig, iets zoet naar einde toe. Goede fraîcheur ondanks 14% alc. Fijne en zachte tannines die naar het einde toe iets nadrukkelijker aanwezig zijn. Afdronk met zwart fruit en munt. Goede lengte, mooie wijn!

4- Bénédicte et Stéphane Tissot Trousseau “Singulier” 2016 – Arbois (TV)
Trésor heeft een andere Trousseau van Tissot bij, dus de vergelijking is geweldig interessant.
80% van de druiven komt van jonge wijnstokken van massale selectie uit de befaamde Corvées Sous Curon wijngaard. De overige druiven zijn afkomstig van oudere wijnstokken op Liasbodem (Rosières, Béranger, En muzard, Chevrette). Fermentatie gedurende een maand in open tank, daarna 10 tot 12 maanden gerijpt in 600 liter demi-muid foeders.
Transparant helderrood. Primair fruit, wat aardsheid, rubbertje. Zeste, groene citrus, wat pepermunt, mineraal. Tabak en iets gebrand hout en bruine appel later. Mooie complexe neus. Fris en fijn fruitig in de mond, menthol, heel mineraal, lichtvoetig en toch goede materie met een opmerkelijk mooie zuurstructuur en veel fruitvulling. Afdronk met stevige, iets groene tannines. Heel veel lengte mar vooral precisie in deze wijn, groots!

5- Maison Pierre Overnoy – Emmanuel Houillon Ploussard 2015 – Arbois-Pupillin (ASOdB – GdT)
We zijn in Pupillin, dus poulsard wordt als Ploussard gespeld. Pierre Overnoy was een van de pioniers van de organische wijnbouw, en Emmanuel Houillon, zijn adoptiefzoon, heeft niets veranderd sinds hij het bedrijf na tien jaar intense samenwerking met Pierre in 2001 overnam. Biologisch bewerkte wijngaard van meer dan 50 jaar oud, op kalk-klei bodem. De wijn wordt eerst via maceration semi-carbonique en nadien op traditionele alcoholische fermentatie met natuurlijke gisten op roestvrije tanks vergist.
Licht rood-oranje, “pellure d’onion”, doorzichtig. Intrigerende neus, vol complexiteit. Rijpe citrus, appel, zwart bosfruit en bosgrond, paddenstoelen, koffie. Sappig, delicaat en kruidig op de tong. Schitterende structuur en balans, mooie textuur van fijne tannines, uitgebalanceerde aciditeit. Talmende afdronk met complex rijp fruit. Boeiende en grote wijn! Heerlijk.

6- Domaine de l’Octavin Trousseau “Commendatore” 2016 – Vin de France (TV)
Dit is een trousseau uit de “Les Corvées” wijngaard nabij Montigny les Arsures, waar het terroir als perfect wordt beschouwd voor deze gevoelige druivensoort. Wijnstokken van meer dan vijftig jaar op Jura mergel. De druiven zijn gedeeltelijk ontrist en ondergaan negen maanden maceratie zonder pigeage of remontage.
Gesluierd, matte spiegel, aardbeirood. Aards, animaal, met eerst wat vluchtige zuren. Nadien floraal, pompelmoes, rubbertje. Wilde, complexe natuurwijn. Springerig en jong met zuurtjes en klein rood fruit. Fijne aciditeit in balans met de sappigheid van het fruit. Grapefruit, zeste, klein bittertje. Slechts 11,6% alcohol! Mooie wijn, die heel jong en springerig bijna het tegenovergestelde is van de “ernstige” Overnoy.

Wit geouilleerd

7- Didier et Jules Grappe Savagnin Ouillé “Longefin” 2016 – Côtes du Jura (TS-JdV)
Didier Grappe werkt in de wijngaard is organisch en met minimale interventie in de kelder: geen gisten, chaptalisatie, aanzuren of filteren. 15 jaar oude wijnstokken uit Champ Rouge op klei en kalksteen bodem. Trospersing, fermentatie in tank.
Licht goudgeel tot donker strogeel. Iets wild en gistig, rubbertje, citrus, floraal, droesem, en beetje lactisch in de neus. Groene citrus, zuurtjes, veel extract. Hoger in aciditeit maar goed in balans door een heel klein zoetje. Kalk, oesterschelp, salien. Zuivere afdronk met goede lengte. Mooie wijn, hoor, een beetje moeilijk om te proeven na het toch wel rode geweld.

8- Domaine Pignier Chardonnay “A la Percenette” 2015 – Côtes du Jura (NdW-SvdW)
Domaine Pignier is een historisch wijngoed met wortels tot in de dertiende eeuw. Het werkt biodynamisch (Demeter) sinds 2003.
“A La Percenette” heeft kalksteenmergel en schiste rijk aan klei, kaoliniet en pyriet in de bodem. De wijn wordt 12 maanden gerijpt in eiken vaten, met bâtonnage en nauwkeurige ouillage. Er wordt gebotteld op een “bloemdag” volgens de maankalender van Maria Thun.
Licht citroengeel met groene hint. Groene citrus, klein rood fruit, rijp geel fruit, honing, wat hout, klein tikje oxidatief. Rijk en veelzijdig. Sappig, complex en verfijnd op de tong, romig en rijp, goede aciditeit, prikkelende kruidigheid. Beetje nootjes naar het einde toe. Korrelige afdronk.

9- Domaine de la Borde Chardonnay “Terre du Lias” 2016 – Arbois-Pupillin (HVH-MR)
“Sous la Roche”, een van de beste lieux-dits van Pupillin, is een terroir van kleikalksteen op grijze mergel (Lias, zoals de naam zegt), op een steile helling op 450m hoogte. De chardonnaydruiven worden gedeeltelijk ontrist, de wijn krijgt een opvoeding op 3 tot 6 jaar oude vaten van 600 liter gedurende 12 maanden.
Licht goudgeel. Fijne neus van citrus, mandarijn, cassis, honing, cake, boter en beetje hout.  Mineraal, nootjes, mokka. Sappig in de mond met balans en verfijning. Subtiele notigheid. Zacht en zalvend mondgevoel. Lange afdronk. Heerlijke wijn. 
Of we dit blind zouden kunnen herkennen naast bijvoorbeeld een Saint-Aubin, wordt er gevraagd. Ik denk het niet. Dit gaat heel ver richting Bourgogne.

10- Domaine Labet Chardonnay “Les Varrons” 2016 – Côtes du Jura (ASOdB – GdT)
Domaine Labet ligt in Rotalier, in het zuiden van de regio. Het domein specialiseert zich in witte wijnen met ouillage (niet oxidatief dus). Deze “Les Varrons” is een parcelaire selectie van wijnstokken die tussen 1932 en 1944 zijn aangeplant op rode kleibodems met een Bajociaanse kalksteenbasis. 21 maanden op demi-muid vaten.
Donker goudgeel. Citrus, gistig, droesem, wilde toets. Wit fruit, groene appel, metalig.
Strakke aanzet met messcherpe zuren, groene citrus, grapefruit, kalkige mineraliteit. Minerale afdronk, lang, iets tannineus. Grote wijn met een lange toekomst. Topscore.

Wit niet geouilleerd

11- Anne et Jean-François Ganevat Savagnin “Les Barraques” 2016 – Côtes du Jura (HVH-MR)
Nee, geen vergissing, deze is wel degelijk wel aangevuld (ouillé), maar bij het voorproeven vond ik dat de lichte oxidatieve toets ideaal was om deze wijn als overgang tussen wel en niet ouillé te plaatsen.
Jean-François Ganevat is een van de grootheden van de Jura geworden. De wijnstokken worden biodynamisch verbouwd en zwavel wordt heel zelden, en dan in homeopathische dosis, toegevoegd bij het bottelen.
Deze savagnin komt uit dezelfde wijngaard als de Chardonnay La Barraque: een klein perceel  waar jonge wijnstokken savagnin (maar toch al twaalf jaar oud) zijn samengeplant met oudere stokken van chardonnay. De wijnstokken staan op een bodem van Lias-mergels. La Barraque werd twee jaar in vaten bewaard.
Intens goudgeel. Intense neus van abrikozen, gedroogd fruit, walnoot, rook, kruiden. Rijpe citrus en amandel. Droge aanzet met rijp geel fruit, nootjes en paddestoel. Heel mooi gestructureerd, dynamisch opwekkend, gebalanceerd met rijp fruit. Lichte verfijnde oxidatieve toets. Dense wijn, heel mooi.

12- Domaine Pignier Chardonnay “Cellier des Chartreux” 2014 – Côtes du Jura (ASOdB – GdT)
Uit de lieu-dit “en Boivin” in de Vallière-vallei nabij Montaigu. Blauw mergel met Lias-mica op klei-leem ondergrond. Gisting en rijping in eik gedurende 36 maanden, sous voile, niet aangevuld.
Licht goudgeel, fonkelend. Floraal, acacia, honing, amandelschilfers, kalk, citrus, boterig. Veel indrukken, snuffelneus. Voor mij is dit amper oxidatief. Bijzonder!
Geweldige structuur en intensiteit. Strakke aanzet met veel rijp fruit, citrus, sinaas. Naar einde toe meer notig, bosgrond, gedroogde fruitschaal. Verfijnd, evenwichtig, groots mondgevoel. Lange afdronk, complex. Topwijn!!

13- Bénédicte et Stéphane Tissot Château-Chalon 2010 – Château-Chalon (NdW-SvdW)
Tissot produceert met deze top van de Jura-appellatie, Château-Chalon, een van de mooiste en meest expressieve Vin Jaunes van de regio. Het uitzonderlijke terroir van Château-Châlon, bestaande uit mergel met kalksteen, rijk aan ijzeroxide, is essentieel voor de typiciteit van de Vin Jaune die hier wordt geproduceerd. Door de beschutte ligging van de wijngaarden kan savagnin in de juiste omstandigheden langzaam een ​​perfect evenwicht tussen suiker en zuurgraad bereiken. De wijnstokken zijn tussen 40 en 70 jaar oud. Vatrijping in vaten van 228 liter zonder bijvullen gedurende 6 jaar, verdamping van een derde van het volume en bescherming van de wijn door de gistsluier. Rijping gebeurt in droge kelders wat de toename van het alcoholgehalte verklaart (15% Alc).
Intens honinggeel. Kerriepoeder, gedroogde abrikoosjes, vlezig, walnoot. Houtskool, rook. Natte bosgrond, tabak,… Erg complex, intens maar verfijnd oxidatief. Je blijft hieraan ruiken, en telkens zijn er nieuwe aroma’s te ontdekken.
Stevige aanzet, met citruszuren en grapefruit, stevig en krachtig, gedroogde abrikoos en gedroogd steenfruit ook in de mond, nootjes. Breed en krachtig. Droge afdronk met ongelofelijke lengte, citruszeste, amandel, gedroogd fruit. Geweldige wijn, een ervaring om dit te proeven.

We sluiten af met een paar speciale flessen, volledig buiten thema (GdT).
Jean-Yves Péron Poiré de la Combe d’Ire is een perencider uit de Savoie (gistig, Brett, calvados, gestoofde appel, witte chocolade, maar erg “natuurwijn”, geuze-achtig) en een Liqueur de Chartreuse Cuvée des Meilleurs Ouvriers de France Sommeliers, een zeldzame uitgave van Chartreuse samengesteld met de hulp van de Meilleurs Ouvriers de France sommeliers, hoewel het uiteindelijke recept toch geheim bleef en bewaard wordt door de monniken van de abdij. Heerlijk om de avond mee af te sluiten, verfrissende en tegelijk verwarmende aromatische kruidigheid.

We hebben met ons proefgroepje al memorabele tastings gehad. Deze Jura degustatie was eens te meer een voltreffer. Meer nog, deze mag in mijn top drie.
De Jura is echt wel de vooraanstaande regio geworden wat biologische wijnen betreft. Alle geproefde wijnen deze avond waren op biologische manier tot stand gekomen, de meeste wijnmakers gaan zelfs verder dan eenvoudigweg bio: biodynamiek, kosmocultuur,… De zuiverheid in de wijnen is opvallend. Als het echt richting “natuurwijn” gaat (de beide Octavin wijnen bijvoorbeeld) dan haak ik een beetje af, maar ik begrijp dat hier liefhebbers voor zijn en dat mag best.
Een verrassend aantal rode wijnen in de reeks, en niet de minste. De beide cuvées van Pignier waren schitterend, en de Overnoy overklaste dit nog eens.
Bijzonder hoe de niet-oxidatieve wijnen presteerden. Ik was helemaal weg van de eerste twee chardonnays, toegankelijk, sappig, complex. De eerste twee wijnen in de oxidatieve reeks (Ganevat en Pignier) waren voor mij amper als oxidatief te herkennen. Subtiliteit en klasse. De Vin Jaune van Tissot: groots, lang, complex. Meditatiewijn.

Een oprecht woord van dank aan iedereen rond de proeftafel, voor het meebrengen van de topwijnen, voor de warme vriendschap en het delen van jullie kennis over wijn. Ze zijn zeldzaam, zulke leerrijke momenten, dus ik geniet er telkens weer van.

Bronnen:
Quentin Sadler’s Wine Page
The Sommelier’s Atlas of Taste: A Field Guide to the Great Wines of Europe
The Dirty Guide to Wine: Following Flavor from Ground to Glass
Winescholarguild.org
Wikipedia

 

 

 

 

Thematasting: Grenache (28 april 2019)

Grenache… Iedereen kent de druif, tenminste: een beetje.
Want is dit niet de meest verguisde of genegeerde druif ter wereld? Onterecht, uiteraard, want de druif is verantwoordelijk voor enkele van de mooiste rode wijnen ter wereld. Grenache speelt een hoofdrol in de wijnen van Châteauneuf-du-Pape en Gigondas, en is minstens zo belangrijk in Priorat.
Over de oorsprong van de druif heerst er een discussie. Terwijl sommige experts de oorsprong van het ras in Noord-Spanje, en meer specifiek in de regio Aragon lokaliseren, beweren anderen dat de druif afkomstig is uit Sardinië, en van daaruit wordt verspreid naar andere mediterrane landen onder de heerschappij van het Koningshuis van Aragon.  In de tweede editie van The Wine Bible verklaart Karen MacNeil dat er “een sterke wetenschappelijke hypothese bestaat Grenache uit Italië naar Spanje is gebracht en van daar naar Frankrijk. De Italiaanse connectie is niet onterecht, want volgens DNA bepaling is Sardiniës belangrijkste druif Cannonau identiek aan Garnacha Tinto / Grenache Noir.”
Interessant om te vermelden is dat er een theorie bestaat die zegt dat de Italiaanse voorloper van Grenache een witte druif was, de Vernaccia. De witte druif muteerde in Spanje tot een rode kloon, en de naam verbasterde van Vernaccia naar Garnaccia of Garnacha, zoals de druif nog steeds genoemd wordt in Spanje.
Leuk verhaal, maar helaas niet waar. Men vond geen enkel verband tussen het DNA van vernaccia en Garnacha.
Andere bronnen, zoals Jancis Robinson in The Oxford Companion to Wine , Oz Clarke in Encyclopedia of Grapes en Rosemary Radden in Grapes and Wines of the World stellen dat Garnacha een autochtone druif is van Aragon. Dit wordt kracht bijgezet door twee vaststellingen: enerzijds is het de enige plaats waar alle variëteiten van Garnacha (Greenache Blanc, Grenache Gris, Grenache Noir,…) te vinden zijn, en anderzijds wijzen recente wetenschappelijke studies op een aanzienlijke klonale diversiteit in Spanje die ontbreekt bijCannonau op Sardinië.

© Ampélographie Viala et Vermorel, Public Domain

Op het eind van vorige eeuw was Grenache of Garnacha de meest aangeplante rode druif ter wereld. Europese rooisubsidies deden het oppervlakte aanplant drastisch verminderen.
Grenache wordt in heel Zuid-Europa van de Middellandse Zee van Spanje tot Sicilië gekweekt, met toenemende aanplantingen in Zuid-Frankrijk. De variëteit wordt ook verbouwd in Zuid-Afrika en de Verenigde Staten, vooral in Central Valley van California, en in Australië, hier vooral in het zuiden van Australië. De aanplant in Zuid-Australië is vooral belangrijk in McLaren Vale, Barossa Valley en Clare.
Van minder ideale wijngaarden kan een Grenachewijn nog zwaar op de hand zijn, eenvoudig en alcoholisch.

Maar wanneer Grenache op zijn best is,hebben de wijnen een onmiskenbare zuiverheid, rijkdom en schoonheid, met het aroma en de smaak van kersen en kersen op sap.
Wat de reputatie van Garnacha in Spanje op dramatische wijze heeft doen herleven is de intense, mineraal topwijn die op de schist van Priorat wordt geteeld, waar oude Garnachastruiken de ruggengraat vormen van veel van de grootste wijnen.
Verder is Grenache natuurlijk een van de “GSM” druiven, de blend die in de Zuidelijke Rhônevallei zowat standaard is. GSM staat dan voor Grenache, Syrah, Mourvèdre.
In Priorat wordt nog meer geblend. Cariñena, Cabernet Sauvignon, Merlot, Syrah,…: het bestaat allemaal.
Om maar te zeggen dat een monocépage Grenache of Garnacha niet zo evident is.

Onze thematasting zou nochtans wel over Grenache gaan. “100% Grenache”, stond er zelfs op het eisenlijstje, dat verder helemaal leeg was.
We waren welkom in restaurant Spiga d’Oro, waar chef Franco di Taranto een super lekker menu voor ons had uitgewerkt.

Vooraf komen twee witte wijnen buiten thema in het glas.
Vooral de eerste is alweer een lesje in bescheidenheid, want amper één van de 8 proevers benoemt de chardonnay.

a.- René Lequin-Colin 2014 AOC Corton-Charlemagne Grand Cru (GdT/ASOdB)
Schroefdop!!
Eerst nog gesloten in het glas. Mineraal, vlezig en verfijnd, rokerig en toast na wat walsen. Kruidig en verfijnd in aanzet, met rijper geel fruit, iets groens en een kleine oxidatieve hint. Fijn houtgebruik, heel mooi gedoseerd. Mooie zuren. Lengte, verfijning.
Achteraf bezien hadden we de grote Bourgogne moeten herkennen. Maar wie verwacht dit nu als opener?
Klein domein van 9 ha in Santenay. Deze Corton-Charlemagne is geografisch een beetje een buitenbeentje voor deze wijnmaker, want de hoofdmoot van wijngaarden bevinden zich in Santenay, en Chassagne-Montrachet.

b.- Domaine de Vacceli Quartz Blanc 2016 IGP Île de Beauté (Corsica) (GdT/ASOdB)
Carcaghjolu Bianco, Ghjenuvese, Cudiverta, Riminese… Ooit al van gehoord? Het zijn de druivensoorten waar deze witte wijn van gemaakt wordt. Autochtone Corsicaanse druiven op kwartsbodem.
Aromatisch, geel fruit, bloemetjes, amandel en marsepein. Zacht en zalvend in aanzet, geel fruit en droesem (bâtonage?) en saliniteit. Wat warmte en alcohol. Korrelig in afdronk. Mooie wijn, mist misschien wat karakter.
Ik krijg deze wijn mee naar huis, en dit blijkt een ware passe-partout bij de maaltijd. Door de discrete structuur past de wijn zich aan aan zowat elk gerecht, en geeft daarbij een diversiteit aan indrukken vrij. Daardoor toch mooie wijn!

Chef Franco had ondertussen een stukje gerookte zalm in Gravad Lax stijl opgediend. Erg mooi gerecht.

Het echte werk gaan nu beginnen…
Tegelijk wordt ons een rundscarpaccio van het Fassione rund voorgezet, in ruime portie. Genieten!

Grenache

1- Domaines Lupier “La Dama” 2015 D.O. Navarra (Spanje) (SvdW/NDW)
Oude Garnacha aangeplant in 1903, op 700 meter hoogte en op kalkbodem, biodynamisch, 14 hl/ha. Van 15 piepkleine percelen met zeer oude garnachastokken in de bergen rondom het plaatsje Olite worden de druiven apart gevinifieerd. Het blenden van de wijn vindt op het laatste moment plaats. The Wine Advocate geeft 96/100: “…This is truly sensational, full of mineral energy…
Primair rood en zoetig fruit, kersensap, mineraal, Bio-neus, paars en blauw fruit en olijfjes na walsen. Stevig en warm in aanzet, met een pepertje, heel mooie sappigheid en goede zuurtjes. Zachte tannines, warmte zit goed omweven.
Schitterende wijn, die als opener van het thema misschien niet alles heeft prijsgegeven, en best enkele plaatsen later had mogen komen.

2- Pegaso Zeta 2015 Vino de la Tierra de Castilla y Leon (Spanje) (MR/HVH)
Van de Bodegas Compañía de Vinos Telmo Rodríguez. Telmo Rodríguez spendeerde jaren opzoek naar vergeten historische, verwaarloosde wijngaarden in de meest afgelegen hoeken van Spanje. In de Sierra de Gredos vond hij deze oude Garnacha wijngaard, op leisteen en granietachtige bodems boven een basis van magmatische gesteenten. Sierra de Gredos heeft nog geen eigen appellatie omdat het verspreid ligt over drie verschillende provincies. In het zuiden van de provincie Avila worden wijnen aangeduid als Vino de la Tierra de Castilla y León, in het noorden van Toledo is een klein gebied binnen de benaming Méntrida, en ten westen van Madrid zijn de wijnen gelabeld Vinos de Madrid.

Spontane gisting, opvoeding van 6 maanden op 500 liter vaten van diverse herkomst en ouderdom en 6 maanden op tank.
Donker rood fruit, zwarte kersen, mineraal, rokerig; ijzervijlsel en bloed, fijne complexiteit. Warmte in aanzet, kruidigheid, aardbei en rood fruit, fijne tannines. Lichtheid ondanks de warmte. Zoet fruitigheid en mooie kruidigheid in afdronk. Fijne maar opvallende tannines. Mooie wijn. Prijs/kwaliteit top.

3- Donkey & Goat Grenache Noir 2015 El Dorado California (USA) (TS/JDV)
Aan de westelijke rand van de bergen van de Sierra Nevada ligt de wijnstreek Sierra Foothills in Californië. AVA sinds 1987, met wijngaarden die werden geplant tijdens de California Gold Rush in de 19e eeuw. Door de ligging in het binnenland zijn de dagen heet en droog te zijn, terwijl de nachten aanzienlijk koeler zijn. Uitzondering is El Dorado, waar door de grote hoogte  een koelere klimaat heerst. Jared en Tracey Brandt maken wijn op een natuurlijke manier, zowel in de wijngaard als in de kelder. Verrassend: 93% grenache is geblend met 7% pinot gris in deze wijn.
Aards en animaal, met wat vegetaliteit maar ook delicaat gerijpt fruit. Lichtjes volatiliteit bij opwarmen. Zacht, fijn, zwart, gedroogd en gekonfijt fruit, lichtvoetig mondgevoel. Zachte, lange afdronk met rijp zwart fruit.
Dit deed mij wat denken aan de wijnen van Viret: natuurlijk en verfijnd. 13,4% alcohol slechts…

Er komt een ronduit schitterende risotto acquerello met lamsragout en asperges op ons tafeltje. Echt geweldig!

4- Coume del Mas Schiste 2017 AOP Collioure (F) (MR/HVH)
Grenache Noir uit het zuiden van de Roussillon, steile hellingen vlak aan de kust, met terrassen die vooral uit ‘schist’, verweerde leisteen bestaan. 22 hl/ha, geen hout.
Donker paarsrood. Nog erg gesloten. Minerale neus, groene walnootschillen, kruidigheid, gerookt, vlezig, warm zwart fruit. Rond en rijp, zwoel zwart fruit in de mond, stevig kruidig, fraaie fraicheur met veel sappigheid. Gedroogd zwart fruit en heel rijpe frambozen, krachtig en fijn. Lange, stevige afdronk met olijven en zwart en gedroogd fruit. 
Mooie wijn, die zijn warme afkomst niet kan verloochenen, maar toch veel frisheid bewaard kreeg.

5- Chapelle St. Theodoric Les Sablons 2016 AOP Châteauneuf-du-Pape (F) (SvdW/NDW)
Grenache op zandbodem. De haast mythische Château Rayas is hiervan wellicht het hoogtepunt. Chapelle St. Theodoric bezit een klein perceeltje in de ‘lieu-dit’ Pignan dat onmiddellijk naast het allerbeste stuk van Ch. Rayas ligt met een bodem van bijna puur zand. De minuscule wijngaard van Le Grand Pin bestaat uit oude wijnstokken. In 2011 werd een perceel van 0,24 hectare van Le Grand Pin opnieuw beplant. 2016 is de eerste oogst van de nieuwe wijnstokken. Omdat de wijnmaker aarzelde om het nieuwe fruit in Le Grand Pin zelf te verwerken,  besloot hij om de wijn in degelegenheidscuvée Les Sablons te declasseren.
Lichte kleur, transparant. Fijne, houtgedreven neus met floraliteit, witte chocolade, aards. Complex. Zacht, rijp, vlezig en hout, maar heel fijn en korrelig. In de afdronk licht drogende tannines. Verfijnd en complex, maar veel te jong. Grote wijn met een grote toekomst. 

De chef serveert een gerechtje van Panceta di Porchetta (gelakt en gegaard buikspek), dat fantastisch gaat met de volgende wijnen…

6- Giovanni Montisci Barrosu Riserva Franzisca 2016 DOC Cannonau di Sardegna (I) (ASOdB/GdT)
Afkomstig uit het bergachtige binnenland van Sardinië. Giovanni Montisci heeft een cultstatus verkregen voor zijn krachtige wijnen van organisch gekweekte oude wijnstokken op 650 meter hoogte. De kille nachten zorgen voor frisheid en geven diepe, complexe Cannonaus. Spontane gisten, grote vaten en ongefilterd gebotteld.
Floraal, animaal, leder, vlezig, ijzer, bloed. Veel fruit, van het warme, zwarte soort, met kruidigheid en zuurtjes. Veel alcohol, tannines, zuurtjes. Stevig maar fijn, goed gestructureerd. Groots!

7- Finca La Imperatriz Granacha Cepas Viejas 2014 DOC Rioja (Spanje) (TS/JDV)
Een 100% Garnacha uit de Rioja Alta, waar deze druif in de minderheid is. Rioja Alta heeft klimatologisch een meer koelere, Atlantische invloed, wat zich vertaalt in een langzamere rijping van de druiven. Daardoor is deze subregio geschikt voor druivensoorten die goed zijn aangepast aan koelere klimaten, zoals Tempranillo of Viura. Garnacha doet het hier goed als de wijnstokken erg oud zijn. Dat is hier het geval: de stokken zijn 65 jaar geleden aangeplant, en staan op een perceel met een 40cm dikke witte kiezellaag. Gisting in 500 liter Franse eiken vaten van een of twee jaar oud, met verblijf op droesem gedurende tien maanden.
Wat evolutieve neus met gekonfijt en gedroogd zwart fruit, breder, beetje eucalyptus, hout. Stevige materie, kruidig, zwoel en warm. Mooie zuren brengen evenwicht. Lange, kruidige en verfijnde afdronk. Fluwelige wijn. 

8- Domaine Usseglio Raymond Cuvée Imperiale 2015 AOP AOP Châteauneuf-du-Pape (F) (SvdW/NDW)
Grenache van meer dan 100 jaar oud, geplant in 1902 in de lieux-dits Piallon, Grand Pierre en Girardette. 95% grenache en 5% andere toegestane variëteiten in deze wijn, gedeeltelijk ontsteeld, opgevoed gedurende 18 maanden in beton. Volledig biologisch werkend domein, Demeter gecertificeerd.
Donkere, geconcentreerde kleur. Klassieke, Franse neus met zwart fruit, mineraliteit, garriguekruiden, bloed en ijzer. Stevige aanzet met zwart en blauw fruit, kruidigheid. De warmte is hier niet storend. Peperig pikantigheidje. Stevige tannines, korrelig, nog prominent op de voorgrond. Mooie wijn, maar mag gerust voor enkele jaren de kelder in, want nu veel te jong.
Jeb Dunnuck geeft 98/100, Robert Parker 94/100.

Het dessert komt op tafel. Ik ben vergeten wat er op het bordje lag. Maar lekker was het alleszins. Ik profiteer ervan om mijn dessertwijn te serveren.
9- Robert Doutres Banyuls 1982 (F) (MR/HVH)
Deze Banyuls is een VDN (Vin Doux naturel), een zoete dessertwijn verrijkt met alcohol. Vin doux naturel, vooral van grenache noir, kan lang bewaard worden, zoals deze wijn van 37 jaar oud bewijst. Het etiket is niet meer leesbaar, slachtoffer van de vele jaren in de kelder.
Ik heb moeite met de kurk, die helemaal verbrokkelt bij het openen, waardoor ik een gezonde argwaan koester voor de inhoud van de fles. Gelukkig komt chef Franco te hulp met zeefje en karaf. Hij mag van mij eerst proeven, om te weten of het allemaal de moeite is. Zijn gezicht sprak boekdelen. “Wat een fruit nog”, waren zijn eerste woorden.
16% alcohol slechts, en dan nog met aanvulling met alcohol, dit dateert dus duidelijk van voor de klimaatverandering…
Rijp maar fijn zwart fruit, noot, thee, gedroogde vruchten als vijgen en dadels, donkere kersenconserven. Zacht en suave, met nog heel veel rijp en zwart fruit, en nootjes, vijgen en dadels. Verfijnde alcohol, verweven tannines, mooie zuren. Lange en complexe afdronk, groots, romig, warm. Unieke wijn, grote ervaring.

10- Château Rayas Réservé 2008 AOP Châteauneuf-du-Pape (F) (GdT/ASOdB)
Sommige wijnen moet je niet blind proeven“, zegt Gianluca terwijl hij deze fles te voorschijn tovert.
De naam Rayas was al gevallen, bij de Châteauneuf “Les Sablons” van Steven (wijn 5).
Rayas is een eerder klein domein van 10ha, een beetje “teruggetrokken” in het  bos, met een zeer zanderige en arme grond die wijnen met veel finesse geeft.
Over de decennia heen is de reputatie van Rayas gesmeed door de excentrieke Louis Reynaud die er tot aan zijn dood in 1978 de scepter zwaaide. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Jacques, een net zo exotische, kunstzinnige en ontwikkelde figuur, met een groot talent voor het maken van wijn. Heden ten dage is het Emmanuel Reynaud die naast de wijnen van Château des Tours de wijnen van Château Rayas en Château Fonsalette maakt.
Er zijn weinig huizen in Frankrijk die een wijn maken van een dergelijke sublieme, geconcentreerde genialiteit als Château Rayas. En er is er niet één zo legendarisch: zo veel is er geschreven over dit kleine, verborgen, bijna vergane bezit, over zijn onorthodoxe methoden en over zijn excentrieke eigenaars, dat de bezoekers, aangenomen dat ze er in slagen de plek te vinden, wel beducht mogen zijn.” schrijft James Turnbull in zijn boek “Droomwijnen van de Rhône“.
In een mooi interview met Emmanuel Reynaud in Le Monde kunnen we lezen: “Het is het zeezand, zonder klei, heel fijn en heel licht, dat de rijkdom van het domein is. En tegelijkertijd is deze rijkdom onze armoede. Omdat er geen klei is om water en voedingsstoffen vast te houden, produceert deze zeer eenvoudige grond zeer lichte vruchten en een kleine oogst.”
De wijn is erg zeldzaam en beperkt te verkrijgen. Ook dat is een van de kenmerken van het domein: “Ik neem regelmatig nieuwe klanten aan en als het nodig is, elimineer ik anderen. Ik wil dat gepassioneerde wijnliefhebbers mijn wijn leren kennen. Ik kan niet iedereen voldoen, ik verkoop kleine hoeveelheden, ik verdeel. Eén fles per jaar is al veel!

Delicaat tropisch rood fijn fruit, rijpe aardbei en bosbes, floraal, delicaat, gerookt, aardsheid, wat boenwas. 
Complexe en zilte aanzet met opvallende saliniteit. Verfijnd mondgevoel, met terug dat delicate fruit, bijna etherisch, zachte kruidigheid, beetje peper.
Lange en verfijnde afdronk vol bosaardbeitjes, bessen en kruiden.
Onvergetelijke wijn. Met uiteraard nog een grote toekomst voor zich.

We hebben wijnen geproefd met een grote veelzijdigheid. Finesse in Sierra de Gredos en Navarra, stevigheid en kracht in de Zuid-Franse wijnen en vooral de Châteauneufs, structuur maar met evenwicht bij de Cannonau en de Rioja. De Californische “natuurwijn” met een hoekje af, net daarom zo boeiend.
De twee laatste wijnen waren geweldig. Een Banyuls VDN van 37 jaar oud een een mythische icoonwijn als afsluiter.

Zoals elke keer sluit ik af met welgemeende woorden an dank aan alle proevers voor de schitterende wijnen en het fijne warme gezelschap. Dit is telkens zo genieten, en tegelijk veel bijleren.

En niet te vergeten: even welgemeende dank aan chef Franco en heel het team van restaurant Spiga d’Oro! Het was verrukkelijk!

 

Bronnen:
Jancisrobinson.com
Garnachagrenache.com
winebible.co.uk
The Wine Bible
Grapes and Wines of the World
Jancis Robinson
Bodegas La Emperatriz
Boutelegier

Thema Champagne: Masterclass Les Millésimes, Champagne Experience, Atomium Brussel

De themamaand champagne en de artikels die erover ik schreef hebben mijn nieuwsgierigheid goed aangewakkerd.
Zeker na de twee interessante degustaties (Masterclass en Thematasting)  ben ik me gaan verdiepen in deze interessante wijn.

Het was dan ook een geweldige eer om te kunnen deelnemen aan de Masterclass “Les Millésimes” georganiseerd door Thomas Colart en Benjamin Duplouy van C. de Champagne, een sympathieke wijnhandel gespecialiseerd in… champagnes, natuurlijk.

Ze doopten hun tweedaags evenement “Champagne Experience“, waarbij een aantal producenten een selectie van de wijnen voorstelden. De locatie was uniek: in het Atomium te Brussel werd een hele “bol” omgevormd tot champagneparadijs. Zelf schrijven ze: “Met onze twee “Open kelderdagen” willen we de consumenten en de professionals onderdompelen in een unieke en meeslepende champagne-ervaring die hen in staat stelt om van de volledige diversiteit van de Champagnestreek te genieten door rechtstreeks ontmoeting met de wijnbouwers.

Op Facebook schreef ik kort iets over de eerste dag van de proeverij:

Op de tweede dag stond de masterclass “Millésimes” gepland.
Het ging niet alleen over millésimé-champagnes, ook het glaswerk waarin geproefd werd kreeg een prominente plaats.
De masterclass werd immers geleid door Philippe Jamesse, champagnespecialist, wijnconsulent en tot voor kort hoofdsommelier in het tweesterrenrestaurant “Les Crayères” in Reims.
Uit frustratie over de klassieke champagneflûtes ontwierp hij enkele reeksen glazen, specifiek om de betere champagnes optimaal tot hun recht te laten komen.
De champagnes in het Atomium werden geschonken in een kleine flûte (Opale 16), in het mondgeblazen glas Jamesse Prestige Grand Champagne 45 én in het schitterende, uiteraard ook mondgeblazen, Jamesse Prestige Synergie 75.
Door het bolvormige ontwerp van het Synergie-glas kunnen de aroma’s van de champagnes zich optimaal ontwikkelen.
Dus niet alleen een vergelijk tussen verschillende champagnes van verschillende huizen en van verschillende jaartallen, maar ook nog eens in verschillende glazen naast elkaar. Geweldig interessant en boeiend!
Het resultaat was alleszins meer dan verrassend voor mij, en niet alleen voor mij, als ik de commentaren op allerlei sociale media nalees.
Ik was van plan om een reeksje Grand Champagne-glazen aan te schaffen (ze bestaan ook in een goedkope mechanisch geblazen “Signatuur”-reeks), maar de manier waarop de champagnes schitterden in Synergie 75 hebben me doen besluiten om toch nog even verder te sparen…

De proefglazen: Opale 16, Jamesse Prestige Grand Champagne 45 en Jamesse Prestige Synergie 75

Voor de volledigheid: Jamesse ontwierp de glazen in samenwerking met Lehmann Glass (in België verdeeld door PICLA).

Met een dik half uur vertraging start de presentatie.
Elke wijnmaker mag telkens kort iets over de gepresenteerde champagne vertellen. Jamesse vult dan aan en geeft ook een organoleptische beschrijving. Door de akoestiek van de Atomiumbol (het kan ook aan mijn gehoor liggen) is Jamesse niet altijd even goed te verstaan.
Het valt me wel op dat zijn beschrijving telkens zeer uitgebreid en gedetailleerd zijn. Een lesje in bescheidenheid voor mij ook, want hoe dikwijls dacht ik: “ah ja, juist, dat ruik ik ook nu hij het zegt…”.

Champagne Bernard Robert “Le Treizot” Grande Réserve 2014

Een 100% chardonnay uit de Côte de Bar, assemblage van twee percelen van ongeveer 38 jaar oude wijnstokken, dosage 9 g/l.
Uiteraard heel nieuwsgierig hoe de drie glazen ten opzichte van elkaar de champagne doen uitkomen. In het fluitglas doet de wijn charmant en toegankelijk aan, terwijl in de Grand Champagne veel meer vineuze indrukken tevoorschijn komen. Synergie heeft wat tijd nodig: eerst heel gesloten impressies met amper wat floraliteit.
Maar het is zoals @champaniaque op Instagram zegt: “don’t make your judgement fast, let the wine breathe and “fill” the 75cl volume. I’d call it a train glass: it needs time to speed up, but then it becomes unstoppable“.
Inderdaad, na een tijdje geeft dit glas, naast de citrus, perzik en florale aroma’s als enige ook bladerdeeg, iets vanille en karamel.
Zelfs in de mond onthult Synergie wat mineraliteit, en is merkbaar droger dan in de andere glazen.
Zei ik al boeiend?
Al bij al komt er een allegaartje van notities in mijn boekje terecht. Gaande van primaire fruitaroma’s, pompelmoes, biscuit, groene kruiden, kalkig… Het is duidelijk dat de invloed van een glas niet te onderschatten is.
Toch laat de wijn me een beetje onberoerd, misschien door de afdronk die nogal snel wegvalt.

Champagne De La Renaissance Grand Cru Millésime 2008

Een chardonnay uit Oger (Côte des Blancs), zonder dosage. Nelly Dhondt zegt dat hun millésiméchampagne geen dosage nodig heeft, en maar alleen zijn plan moet trekken: “il doit se débrouiller tout seul”.
Licht goudgeel met groene tint, dik tranend. Boter en gedroogd fruit, amandeltjes, kruidigheid, bruine suiker en kandij, onderhout, paddenstoeltjes en toast.
Sappig, gebalanceerd, olieachtig en romig. Gekonfijt fruit en honing, naar het einde toe terug fijne citrus en zeste. Lange afdronk, zuiver en droog, mooi fruit, beetje hout. Heel mooie champagne!

Champagne Bolieu “L’ instant B” 2008

Ook 100% chardonnay uit de Coteaux Vitryats. Dit gebied hoort officieel bij de Côte des Blancs, maar ligt zo’n 60 km oostelijker. De bodem heeft hier wat meer klei naast de kalk, wat een meer rondere stijl van champagne oplevert. Extra Brut.
Licht citroengeel met groene fonkeling. Gekonfijte citrus, gestoofde appel, fijne kruidigheid, bloemenwei en klavertjes. Geroosterd brood, rozijntjes, fijne autolyse. Veel impressies, heel complex, bijna geparfumeerd. Romig en complex in aanzet, gekonfijt fruit, amandel, aards, maar vooral veel fruitinhoud en weinig evolutie. Fris, dens, zijdeachtig mondgevoel. Goede aciditeit en evenwichtig in structuur. Heerlijke champagne, sprankelend en levendig. Top!

Champagne Philippe Gamet Brut Nature Millésime 2012

Assemblage uit de Vallée de la Marne, van 30% meunier, 35% pinot noir en 35% chardonnay, afkomstig van een terroir met coquillages, zero dosage. In 2012 schitterde vooral de pinot noir, zegt de wijnmaker.
Iets getinte bleekgele kleur, lijkt niet 100% zuiver, wat kelder, sherrytoesje, wat oxidatief. Brioche en broodgist, onderhout. Een beetje tegenstribbelend en hoekig in aanzet, tannineus ook, heel krachtig.
Stevige champagne die nog niet helemaal geïntegreerd is.

Champagne Aspasie Milésime 2011

Vallée de l’Ardre, een stuk ten westen van de Montagne de Reims. Een derde van de drie druivensoorten in deze assemblage, uit wijngaarden in Brouillet, dosage 4 g/l.
Lichte kleur. Fijne neus met rijpe indrukken: rozijntjes, gekonfijt geel fruit, kruiden, fijne autolyse met geroosterd brood. Precies puur en gebalanceerd. Saliniteit is opvallend. Delicaat mondgevoel, veel sap en frisheid. Lange talmende afdronk met rijp fruit, wat hout, fijne tannines.
Mijn buurman giet de wijn bijna zonder proeven in de wijnemmer, want in 2011 kan niemand goede champagne gemaakt hebben, zegt hij vol overtuiging. Gemiste kans, denk ik dan, want deze wijn is een van de uitschieters van deze masterclass wat mij betreft.

Champagne Bonnet-Ponson “Jules Bonnet” Blanc de Noirs Extra-Brut 2011

100% pinot noir uit de Montagne de Reims, 4 perelen uit Verzenay Grand Cru en 2 percelen uit  Chamery Premier Cru, spontane gisting (!), 7 maanden op hout, minimum 5 jaar sur lattes, dosage 2 g/l
Nog een champagne uit 2011, mijn buurman kijkt sip…
Kruidige, etherische en verfijnde neus met roosjes, wat onderhout, nadien ook rijping met paddenstoel, iodium. Stevig in aanzet, met veel materie, geïntegreerd maar aanwezig hout, veel sap en zuiverheid. Verfijne grapefruitbitters. Lange droge afdronk met kalkachtige mineraliteit.

Champagne Pierre Mignon “Clos des Graviers” 2009
Het domein bevindt zich enkele tientallen kilometer ten zuiden van de Vallée de la Marne. Leuk toch, die geografische spreiding van de aanwezige wijnmakers…
50% chardonnay, 40% pinot noir, 10% meunier, monoparcellair, met een productie van 8000 flessen. Opgevoed op hout, met eiken vaten afkomstig uit het dorp zelf.  Dosage 9 g/l.
Fijne en complexe, verrassend jonge neus met groene citrus, groene kruiden als munt en tijm; klein rood fruit, framboosjes, witte bloemenwei, honing. Fruitige aanzet, precies en zacht. Dosage is net merkbaar. Verfijnde impressies van rijp geel en gekonfijt fruit.
Mooie, verrassend toegankelijke champagne, die zich bedrieglijk eenvoudig voordoet, maar eigenlijk heel complex en verfijnd is. Heel mooi!

Champagne Jean-Yves de Carlini Brut Grand Cru Millésime 2007
50% chardonay en 50% pinot noir uit Verzenay (Côte des Blancs), geen verdere informatie genoteerd.
Licht oxidatief karakter, gebrande suiker, gedroogd fruit, wat hout en etherisch. Saline aanzet met kandij, groene tonen, wat citrus naar het einde toe. Complex maar moeilijk toegankelijk. Veel rijpe impressies zonder belegen te zijn. Saliniteit en mineraliteit vallen op. Vineuze afdronk met gedroogde vruchten, nootjes, onderhout. Mooie maar wat moeilijke wijn uit een moeilijk jaar.

Champagne Perseval-Farge “197” Chamery Premier Cru Brut Millésime 2005
55% chardonnay, 31% pinot noir, 14% meunier, volgens de “Haute Valeur Environnementale” certificaat geteeld; rijping deels op hout. “197” heeft betrekking op het aantal jaar dat hier champagne geproduceerd wordt. Verder geen informatie genoteerd.
De buurman mompelt iets over champagnes die nooit langer dan 10 jaar kunnen ouderen, dus dat deze al lang over het hoogtepunt heen zal zijn. Ik knik beleefd en proef…
Licht citroengeel met groene (!) schittering.
Complexe en rijpe neus met bos, onderhout, paddenstoelen, gedroogd pitfruit, gestoofd en gedroogd fruit. Erg droog in aanzet, geëvolueerde tonen van boschampignon, gebruinde boter, karamel; een fijne aciditeit en een lichtvoetige structuur geven een edel en romig mondgevoel. Afdronk met heel rijpe en evolutieve tonen. Voor de liefhebbers van gerijpte champagnes.

Besluit:
Wat een uniek event in een unieke locatie was deze Champagne Experience!
Goed georganiseerd ook, met veel belangstelling zonder dat alles te druk en onoverzichtelijk werd. De ruime locatie en de verstandige opstelling van de standen op zondag gaven lucht en bewegingsruimte, en alle kans om een praatje te maken met de wijnmakers.
De selectie van champagneproducenten was ook weldoordacht doorgevoerd: het gaf een interessant beeld van de diversiteit van champagnes en van de verschillende regio’s. 
De masterclass op maandag was fenomenaal goed.
Heel leuk en sympathiek dat de wijnmakers zich even mochten voorstellen en een woordje over de geschonken millésimé-champagne mochten vertellen.

Het vergelijken van de verschillende glazen was zo goed als een openbaring voor mij. Nooit gedacht dat de invloed van een glasvorm zo bepalend kon zijn voor de beleving van een wijn.
Dat zou ik graag eens overdoen met enkele wijnvrienden, niet alleen met champagnes maar bijvoorbeeld ook met enkele rieslings.
Trouwens, alle proefnotities hierboven zijn van het Jamesse Prestige Synergie 75. Ik proefde wel telkens even uit het Jamesse Prestige Grand Champagne 45 glas, maar telkens won Synergie ruim op punten. Opvallend trouwens hoe beperkt de champagnes in het kleine Opale 16 glas presteerden: telkens wel toegankelijk, maar de rijke schakeringen en subtiele nuances gingen totaal verloren. Philippe Jamesse heeft er goed aan gedaan om speciale glazen te ontwerpen. 

Tot slot uiteraard nog een welgemeend woord van dank aan de organisatoren Thomas Colart en Benjamin Duplouy van C. de Champagne. Un grand merci, et à bientôt!
En eveneens dank aan Hilde en Amaury van PICLA voor het ter beschikking stellen van de proefglazen. Het gaf een extra dimensie aan de masterclass waardoor die nog lang zal herinnerd worden.

Geniet nog even mee van enkele foto’s van het evenement. Klik op een foto om details te bekijken.

 

Thema Champagne: op verkenning in Champagne – deel 2: Côte des Blancs

De themamaand champagne en de artikels die erover ik schreef hebben mijn nieuwsgierigheid goed aangewakkerd.
Zeker na de twee interessante degustaties (Masterclass en Thematasting) rijpte het plan om eens enkele dagen ter plaatse op verkenning te gaan. Het zal jullie misschien verbazen, maar ik was dus nog nooit in de Champagnestreek geweest…
Door de drukke tijd hier was er niet heel veel voorbereiding. Ik ging eens snuisteren op het Wijnliefhebbers forum, en vroeg raad aan enkele wijnvrienden, die me prompt de nodige tips doormailden..

Uitgangspunten: Om alles wat overzichtelijk te houden, zouden we in de Montagne de Reims, Vallée de la Marne en Côte des Blancs, drie belangrijks regio’s ten zuiden van Reims, enkele wijnmakers bezoeken. De champagnes zouden moeten betaalbaar zijn, liefst in wat diverse stijlen, en niet courant verkrijgbaar in België zijn.
De longlist telde een twintigtal namen, die na strenge en misschien onterechte selectie werd teruggebracht tot acht.
Zelfs dat bleek te veel: uiteindelijk konden we vier wijnmakers bezoeken: twee in de Côte des Blancs, een in de Vallée de la Marne, en een in de Montagne de Reims.

Een kort verslag, niet noodzakelijk in volgorde van bezoek…

Lees ook: Thema Champagne: op verkenning in Champagne – deel 1: Vallée de la Marne en Montagne de Reims

Côte des Blancs

Champagne de la Renaissance (Oger)

Als we op uur van afspraak voor de grote poort van het champagnehuis in het centrum van Oger staan, blijkt er niemand aanwezig te zijn. We hadden nochtans de dag voordien afgesproken met Nelly Dhondt, eigenaar en wijnmaker hier. Ze had er wel bij gezegd dat ze “even over en weer” naar Parijs moest, en dat ze niet zeker was dat ze op tijd zou terug zijn, dus we wachten even. Een stortbui trekt over de streek, de straten staan blank. We kunnen gelukkig schuilen in de auto op het kleine dorpspleintje.
Na een klein half uurtje hebben we geluk: Michel Bernard, de zoon van Nelly Dhondt, blijkt toch thuis te zijn en doet open.
Wat volgt is een onvergetelijke ervaring door de spraakwaterval die Michel blijkt te zijn. “Ik spreek toch niet te snel..?“, vraagt hij na een half uurtje waarin hij vol passie en gedrevenheid vertelt over zijn werk en zijn manier van champagne maken.
Na een tijdje komt Nelly Dhondt zelf ook binnen, en dan begint het vuurwerk pas echt. We krijgen er nu helemaal geen speld meer tussen, maar dat geeft niet: mevrouw Dhondt is zo mogelijk nog meer gepassioneerd dan haar zoon, en heeft alle ervaring en kennis uit het verleden en deelt dat graag met ons.

Het mag duidelijk zijn dat dit een huis is met een rijke geschiedenis. We zitten in hartje Côte des Blancs, waar de meeste Grand Cru dorpen van de Champagne te vinden zijn.
Nelly Dhondt richt in 1974 het domein op nadat ze de ouderlijke boerderij (Ferme de la Renaissance) overneemt. In eerste fase zet ze het werk van haar ouders verder: zoals zoveel druivenkwekers in de regio verkoopt ze druiven aan grote champagnehuizen (Bollinger, Billecart-Salmon, Moët,…). Daarnaast maakt ze zelf een champagne, een chardonnay Brut. In 1985 maakt ze voor het eerst “haar” cuvée Fleuron, en bottelt die in de versierde fles die nog steeds wordt gebruikt. Vanaf 1990 maakt ze ook millesiméchampagnes.
In 2015 volgt haar zoon Michel Bernard haar op. De zoon besluit om de zaken wat om te gooien en begint te experimenteren met champagnes uit specifieke percelen.

We hebben 10 ha wijngaard“, zegt Michel. “8,8 ha, corrigeert Nelly haar zoon later, want niet alle wijngaarden geven al opbrengst. We hebben ook niet alles in bezit. 4 ha zijn van ons, de rest huren of pachten we.
Ze werken conventioneel, maar hebben toch oog voor duurzaamheid. Het gebruik van kunstmatig insecticide werd zes jaar geleden overboord gezet, en sinds een jaar wordt er ook geen onkruidverdelger meer gebruikt. Een echt “Bio” certificaat streven Michel en Nelly niet na. Ze willen wel volgens de principes van HVE “Haute Valeur Environnementale” een label verkrijgen in de toekomst. Maar dat gaan ze stap voor stap bekijken.

Van hun druiven wordt ongeveer 40% gebruikt om hun eigen champagnes te maken. De andere 60% verkopen ze in de vorm van most aan gerenommeerde champagnehuizen. Op die manier kunnen ze zich financieel veilig stellen en met minder risico hun eigen gang gaan.

De 10 ha -8,8 ha- liggen in Oger, Avize, Le Mesnil sur Oger, Chouilly (chardonnay, Grand-Cru, Côte des blancs) en Aÿ-Champagne (chardonnay en pinot noir, Grand-Cru). Ook de Sézanne bezitten ze chardonnaywijngaarden.

Michel start met ons de degustatie, en beetje onhandig. Er zijn zeven cuvées, maar hij is niet van plan ons die allemaal te laten proeven. Pas als Nelly mee komt proeven krijgen we de kans om heel het gamma te verkennen. Ze is duidelijk meer commercieel geroutineerd dan haar zoon.

De basischampagne Brut Tradition is niet beschikbaar. Er moeten nieuwe flessen gedegorgeerd worden, en het etiket krijgt trouwens een update, meer in lijn met de moderne stoere vormgeving van de nieuwe cuvées die Michel heeft ontwikkeld.
Geen moderne stoere vormgeving voor Cuvée Fleuron. De traditionele champagne volgens de smaak van Nelly. Hoewel de champagne nu door haar zoon gemaakt wordt, staat er in de kelder nog steeds de “Cuvée Maman”, waar hij de typische florale eigenschappen wil verderzetten.
Champagne Cuvée Fleuron: 100% chardonnay uit Oger, 50% reservewijn en 50% wijn van het recentste jaar, 20 tot 22 maand in cave, dosage 7,2 g/l. Opvoeding op roestvrij staal, geen hout.
Floraal en fijne kruiden, peertjes, wit fruit; wat dosage merkbaar, romigheid, appeltjes. Een erg vineuze champagne, die nog wat moet afronden.
Champagne Brut Plus (of B+, zoals het etiket aanduidt) was de eerste cuvée die Michel creëerde. Een selectie uit Grand Cru wijngaarden in Oger en Mesnil sur Oger, meer bepaald uit de lieu-dit “Coullemets”, een topwijngaard voor chardonnay. 100% chardonnay, 50% uit Oger en 50% uit Mesnil sur Oger, 30% rijpt een jaar op vat, malolactische gisting wordt altijd doorgevoerd, 4,5 g/l dosage.
Floraal, groene citrus, kruiden, klein toetsje hout, mineraal rokerig; zachte aanzet met fijne citrus, mandarijntjes, perzikpitjes; fruitgedreven lange afdronk. Mooie champagne.
Champagne Sauvage: de tweede cuvée die Michel samenstelt. 100% chardonnay uit Oger en Avize, zonder dosage, geen hout.
Delicate neus van bloemetjes, citrus, grapefruit, druiven, mineraliteit; droge aanzet, fijne zuivere zuurtjes, krachtig met veel fruit; lange afdronk met veel materie, kalkachtige mineraliteit. Mooie, droge maar stevige champagne.

Nelly en Michel maken ook millesimés. De 2007 en 2008 staat op de kaart. 2007 was een gecompliceerd, moeilijk jaar. Veel regen bij de oogst, de wijnen hebben een gemiddelde aciditeit en een korte afdronk. 2008 was een exceptioneel goed jaar. Nelly is zelf nieuwsgierig, en wil samen met ons de 2009 proeven. Het is de eerste keer dat ze die samen met Michel proeft.
Michel waarschuwt ons al: de wijn blijkt erg snel te evolueren, met al een hoge maturiteit, en heeft lichte oxidatieve tonen.
Champagne Millesimé Grand Cru 2009: 100% chardonnay uit Oger, zero dosage, geen hout, gedegorgeerd in oktober 2018.
Donkere licht goeden kleur. Rijp en gedroogd fruit, licht oxidatief, evolutief in het glas, speciaal; gedroogd fruit in de mond, rondeur, iets drogend; medium lengte in afdronk, droog, gedroogd fruit.
Deze champagne zal niet lang meegaan, zegt Nelly, en het stoort haar dat de afdronk zo snel weg valt. Ook Michel is kritisch, geen lengte, en verhulde aroma’s. Hij denkt erover om bij een volgende degorgement toch wat dosage toe te voegen. Nelly knikt.
Zelf zijn we niet zo heel kritisch. Ik ken wel wat mensen die zo’n rijpe champagne met een kleine oxidatieve toets kunnen appreciëren.

We blijven nog wat napraten, want Nelly is content dat ze eens wat dieper op enkele onderwerpen kan doorgaan. Af en toe stelt ze een vraag, om te zien of we wel mee zijn. “Bollinger, weet je hoe ze hun reservewijnen bewaren?” Ja, op magnums, en dat is het enige huis dat dat zo doet. Punt gescoord…

We krijgen nog een stukje van het levensverhaal van Nelly, en ook wel Michel te horen, met een link naar de naam van de vroegere boerderij en het domein nu. Niets om hier over in details te treden.
Ze vertellen over de bodem in de Côte des Blancs, kalk en krijt en zoveel meer synoniemen, en hoe dat soms binnen een wijngaard op een afstand van enkele 100 meter kan wijzigen. Elke sector in een wijngaard is daardoor verschillend van eigenschap en karakteristiek, waardoor ook de wijnen anders worden.
Zo heeft de wijnmaker ook zijn favoriete percelen. Voor Michel zijn dat de wijngaarden in Mesnil sur Oger, die voor een mineraal en verfijnd karakter zorgen.
Tijdens de oogst proeft Michel de druiven. Samen met enkele vrienden trekt hij door de wijngaard om druiven van verschillende perceeltjes en verschillende oriëntatie te proeven. Zoet en zuur wordt zo beoordeeld, maar ook de rijpheid van de pitten kan ingeschat worden door erop te bijten en door de kleur te observeren.
We leren ook nog dat de prijs van een kilogram druiven die een druiventeler aan een champagnehuis verkoopt dit jaar vastgelegd is op 7,2 €. En dat een hectare wijngaard zo ongeveer twee miljoen euro kost…

Het is aangenaam om zien dat de samenwerking tussen moeder en zoon voorbeeldig loopt. Nelly is tevreden dat Michel een nieuwe richting geeft aan het bedrijf. “Ik maakte champagne, Michel maakt cuvées.
Het was ronduit aangenaam en boeiend om hier te mogen proeven. We hopen hier ooit nog eens terug te komen. Merci, Nelly et Michel… A bientôt.


Champagne Guy Larmandier (Vertus)

Propriétaire-Récoltant, staat er fier op elk etiket. En ook: “Authentic fine wine by independent winegrower“. Ze zijn hier dus duidelijk trots op hun onafhankelijkheid en willen benadrukken dat heel het productieproces, van wijngaard tot de uiteindelijke champagne in de fles, in eigen handen is. De dame die onze degustatie begeleidt begint er ook haar verhaal mee. “R.M.” zijn wij, Récoltant-Manipulant.
Vertus is een klein dorpje, in het uiterste zuiden van de Côte de Blancs. In het centrum, waar je door nauwe straatjes van amper een meter breed kan komen, vinden we de oude gebouwen van het champagnehuis. 9 ha wijngaard is er in bezit, voornamelijk beplant met chardonnay, maar ook nog wat pinot noir rondom Vertus, waar deze druif van aloud goed gedijt. Een jaarlijkse productie van zo’n 90.000 flessen.
Ook hier is de afspraak een beetje misgelopen, want ondanks mail en bevestigingstelefoon de avond voordien, wist met niet van onze komst. Misschien daarom dat we maar een beperkte selectie uit het gamma krijgen. Maar geen klachten: de champagnes die we mogen proeven munten stuk voor stuk uit in precisie en finesse.
We krijgen maar beperkt uitleg bij wat er in ons glas komt. Ook hier weer veel te koud geserveerd, trouwens.

Champagne Guy Larmandier Premier Cru: 90% chardonnay, 10% pinot noir, met een dosage van 10 g/l, voornamelijk 2015 wijn die 3 jaar rijping krijgt.
Fris en fruitig; fijne zuurtjes, lichtvoetig en delicaat, citrus, appeltjes; mooie zuivere afdronk. Een lichte, fijne, delicate champagne. Mooie opener, dat belooft voor de volgende.

 

Cuvée Perlée Grand Cru: door minder suikergehalte in de liqueur de tirage wordt er minder druk in de fles opgebouwd. 100% chardonnay, dosage ook 10 g/l, en hier ook voornamelijk 2015 wijn die 3 jaar sur lattes ligt.
Mineraal, nog gesloten eerst, later grapefruit, citrus, finesse en veel impressies; mooi mondgevoel door de fijne pareling, citrus en grapefruit, fijn; lang in afdronk, mooie wijn met weer veel finesse. 10 gram dosage? Geen spoor van te bekennen.

Cramant Extra-Brut Grand Cru: 100% chardonnay uit Grand Cru gemeente Cramant, 5 g/l dosage, voornamelijk 2014 wijnen.
Rijpere neus met gedroogd fruit, sinaaspartjes, perzik; mondvullend met grip, verfijnd, mineraal; droge finish, zuiverend. Alweer zo’n wijn met precisie en finesse. Veel materie hier ook.

We proeven tot slot nog een Rosé Brut: een assemblage van 90% chardonnay met 10% rode pinot noir uit Vertus. De chardonnay is van 2014 voornamelijk, en weer die haast onmerkbare 10 gram dosage.
Klein rood fruit en citrusschilletjes, geparfumeerde, expressieve neus. Romig met rood fruit, citrus, verfijnde zuurtjes, goede balans, beetje tannine; wat drogend naar het einde. Mooi!

De dame die onze degustatie begeleidt vindt het allang goed zo. Geen Cramant Brut, geen Cramant Extra-Brut “Assemblage 2012, geen millesimé “Cuvée Singé François” voor ons. Maar niet getreurd, dit champagnehuis staat met stip in ons boekje, volgende keer maken we een duidelijke afspraak en proeven we heel het gamma door.
Als de finesse en precisie in de geproefde wijnen de huisstijl is, dan is dit een adres om te onthouden.


Algemeen besluit bij deel 1 en deel 2:
Het werd een interessante verkenning. Veel geleerd!
Wat het uitgangspunt betreft, bijvoorbeeld. De prijs is een nuttig gegeven, maar voor enkele euro meer heb je veelal een veel betere en interessantere champagne.
Je focust je beter op een bepaalde streek, om zo de verschillen in bodem, ligging, wijnmaker te leren ontdekken. Het “terroir”, dus. Dat is waarschijnlijk beter dan als een gek de verschillende regio’s te willen aandoen. En het geeft een mooi alibi om later nog eens terug te komen om andere ontdekkingen te doen.
Zo lijkt het me interessant om de wijnmakers van de “Grands Crus d’Exception de Champagne” eens te bezoeken. Plannen voor later.
Het was volop de periode van snoei en opbinden. Tijdens een van onze wandelingen door wijngaarden en bossen kregen we een demonstratie van een “travailleur” in de wijngaard. In een mum van tijd snoeide hij een lange scheut kort en met een klein toestelletje was het opbinden zo geklaard. Indrukwekkend. En hoedje af voor de gure arbeidsomstandigheden, in weer en wind.

Ik liep ook met een schema van de snoeimethodes op zak, zodat ik de verschillen tussen de druivensoorten en hun aanplant kon herkennen.
Het meest opvallend was natuurlijk de alomtegenwoordige aanwezigheid van kalk en krijt in alle mogelijke vormen in de bodem, en aan onze schoenen… Geen Champagne zonder kalk of krijt en alle variaties daarop.

Ondanks mijn zoektocht op internet om domeinen te vinden die niet courant verkrijgbaar waren in België, vertellen drie van de vier bezochte domeinen dat er toch een invoerder in ons land is. Soms maar een of enkele cuvées, meestal kleine hoeveelheden.
Eerlijkheidshalve gaat het om:
Champagne J. Charpentier: Carpevino, Divino
Champagne Godmé Sabine: Les bulles d’Anvers
Champagne De La Renaissance: “DY3 Import” zegt Nelly Dhondt. Dat blijkt, na lang zoeken, C. de C. te zijn, waar ik mee in contact was naar aanleiding van de champagnedegustatie in december. Sorry, Thomas en Benjamin, had ik niet gezien. 
Champagne Guy Larmandier: geen invoerder gevonden.

We verbleven in een B&B in Boursault, “Chez Fred”, een aanrader voor wie op zoek is naar een warme ontvangst, zonder grote luxe maar met alle comfort, rustig en toch vrij centraal gelegen om de streek te verkennen.

Lees ook: Thema Champagne: op verkenning in Champagne – deel 1: Vallée de la Marne en Montagne de Reims

Thema Champagne: op verkenning in Champagne – deel 1: Vallée de la Marne en Montagne de Reims

De themamaand champagne en de artikels die erover ik schreef hebben mijn nieuwsgierigheid goed aangewakkerd.
Zeker na de twee interessante degustaties (Masterclass en Thematasting) rijpte het plan om eens enkele dagen ter plaatse op verkenning te gaan. Het zal jullie misschien verbazen, maar ik was dus nog nooit in de Champagnestreek geweest…
Door de drukke tijd hier was er niet heel veel voorbereiding. Ik ging eens snuisteren op het Wijnliefhebbers forum, en vroeg raad aan enkele wijnvrienden, die me prompt de nodige tips doormailden..

Uitgangspunten: Om alles wat overzichtelijk te houden, zouden we in de Montagne de Reims, Vallée de la Marne en Côte des Blancs, drie belangrijks regio’s ten zuiden van Reims, enkele wijnmakers bezoeken. De champagnes zouden moeten betaalbaar zijn, liefst in wat diverse stijlen, en niet courant verkrijgbaar in België zijn.
De longlist telde een twintigtal namen, die na strenge en misschien onterechte selectie werd teruggebracht tot acht.
Zelfs dat bleek te veel: uiteindelijk konden we vier wijnmakers bezoeken: twee in de Côte des Blancs, een in de Vallée de la Marne, en een in de Montagne de Reims.

Een kort verslag, niet noodzakelijk in volgorde van bezoek…

Vallée de la Marne:

Champagne J. Charpentier (Villers-sous-Chatillon)

Het is koud, nevelig en winderig als we vanuit Boursault naar Villers-sous-Chatillon rijden. De korte rit zelf is wel mooi: het glooiende landschap moet in de andere weersomstandigheden spectaculair mooi zijn. Het ene vergezicht verdringt het andere. Ook vanop het champagnedomein zelf is het uitzicht schitterend.
Het champagnehuis J. Charpentier is een familiaal bedrijf, waar momenteel de vijfde generatie wijnmaker actief is. Ze bezitten wijngaarden in de Vallée de la Marne in Villers sous Châtillon, Reuil, Binson-Orquigny, Châtillon-Sur-Marne, Mareuil le port, Verneuil, Mont Saint Père, Neuville sur Seine en Le Breuil. Door huwelijk zijn er ook wijngaarden in de Montagne de Reims in bezit gekomen, onder andere in Ludes en Avenay-Val-d’Or.

De klassieke drie druivensoorten staan aangeplant, met een nadruk op de rode druiven meunier en pinot noir. 15 ha wijngaard verdeeld over 38 perceeltjes: het levert heel wat werk op voor de familie.
Op de wijnkaart staan 12 cuvées. We proeven…

Tradition Brut: 95% meunier, 5% chardonnay, dosage 9 g/l, 20 maanden rijping.
Beetje kleur in het glas; klein rood fruit framboosjes en wat gist in de neus; ook wat rood fruit in de mond met wat merkbare dosage. Mist wat finesse, balans en eindigt wat ruw.

Blanc de Blancs Brut: 100% chardonnay uit de Montagne de Reims en Vallée de la Marne, dosage 9 g/l, 32 maanden sur lattes.
Heel fijne belletjes; fijn wit fruit en wat kruidigheid in de neus; zachte aanzet met citrus en agrume, ook in afdronk grapefruit en zeste van citrus, met fijne bittertjes. Mooi.

Prestige Brut: 60% pinot noir, 20% meunier, 20% chardonnay, 7 g/l, 32 maanden rijping
Klein rood fruit in de neus, snoepjes, citruskern; romig en voller in aanzet, met groene appeltjes en zeste van pompelmoes en citroen; karaktervolle afdronk.

Millesimé Brut 2008: 40% pinot noir, 35 % meunier, 25% chardonnay, in de fles in 2009 en gedegorgeerd in 2018.
Fijne pareling en wat kleur, donker strogeel; rijkere neus van gedroogd fruit, abrikoosjes, dadels; drogende aanzet met goede complexiteit, lichte oxidatieve toets, veel evolutieve en tertiaire indrukken.

Premier Cru Brut: uit Premier Cru dorpen in de Montagne de Reims (Ludes en Avenay-Val-d’Or), 60% pinot noir, 40% chardonnay, gedeeltelijk opgevoed in foeders, 6 g/l gedoseerd.
Fijne evolutieve toets van gedroogd fruit, zeste, gist en brioche, gras en hooi; rijk in aanzet met veel rijp geel fruit en rood fruit, mineraal; stevig en krachtig mondgevoel; lange en zuivere afdronk. Mooi.

De twee prestigieuzere cuvées krijgen we niet te proeven. Volledigheidshalve gaat het om de Comte De Chenizot, assemblage van 33% chardonnay, 33% pinot noir en 33% pinot meunier met reservewijnen die in foeders en op barique zijn opgevoed. Meer houtgedreven dus. Cuvée Pierre-Henri is de topcuvée die volledig uit pinot meunier is samengesteld, met een alcoholische gisting op hout en opvoeding van 10 maanden op foeders.

 


Montagne de Reims:

Champagne Godmé Sabine (Verzenay)
We zijn in Verzenay, Grand Cru gemeente in het hart van de Montagne de Reims, tegenover de befaamde vuurtoren, hoog boven de wijngaarden van de omstreken.
We worden ontvangen door Jean-Marie Guillaume, echtgenoot van Sabine Godmé. Samen met zus Dominique Godmé is dit de vierde generatie wijnmakers hier. Dochter Marie en zoon Matthieu worden klaargestoomd om de opvolging te verzekeren.
Jean-Marie moet straks naar Parijs om een vergadering van de vereniging “Grands Crus d’Exception de Champagne” bij te wonen. Desondanks neemt hij de tijd om ons uitgebreid het gamma te laten proeven en er wat bij te vertellen.

Het domein heeft wijngaarden in Premier en Grand Cru dorpen Verzenay, Villers-Marmery, Verzy, Beaumont-sur-Vesle en Montbré, de gemiddelde leeftijd van de stokken bedraagt 30 jaar. Er is 11,5 ha wijngaard in bezit, met de helft van de aanplant bestaande uit chardonnay, 35% pinot noir en 15% pinot meunier. “Volgend jaar trek ik alle meunier uit…” zegt Jean-Marie tijdens de degustatie.

De huisstijl hier is strak en zuiver, en daar wordt nergens van afgeweken. Jean-Marie houdt niet van een oxidatieve en houtgedreven stijl, en brengt dat gedurende het gesprek ook verschillende keren ter sprake. De champagnes zijn dan ook heel precies en fijn van stijl.
Ik schreef kort iets over de familiale band met buur en broer Hugues Godmé in het artikel over de champagnedegustatie van december.

De wijnen komen extreem koud in het glas. Ook dat is een persoonlijke voorkeur van Jean-Marie, maar af en toe moet hij toch ook toegeven dat we beter het glas wat opwarmen…

Brut Réserve: 70% chardonnay, 15% pinot noir and 15% pinot meunier uit premier cru percelen. Een champagne “facile et flatteur”, zegt de wijnmaker. Dosage 9 g/l, minimum 3 jaar rijping.
Wit fruit, bloemetjes; frisse, sappige passe-partout champagne zonder veel complexiteit, in een strakke stijl en met een kalkige afdronk.

Brut Blanc de Blancs: 100% chardonnay uit premier cru dorp Villers-Marmery, het enige dorp hier waar chardonnay aangeplant is. Zowel bij deze Blanc de Blancs als bij de Blancs de Noirs wordt ongeveer 40% reservewijn met opvoeding op tonneaux geassembleerd, om wat meer body en complexiteit te geven. Dosage 7 g/l en, wegens groot succes, 3 jaar sur lattes in plaats van de gebruikelijke 4 jaar.
Vineuze neus met citrus en grapefruit, mirabelletjes, perzik, groene kruiden, rokerigheid; romige aanzet met veel sap en stevige zuurtjes, strak en rechtlijning, citrus, mineraal, kleine bittertjes; afdronk met mineraliteit en saliniteit.

Brut Blanc de Noirs: 100% pinot noir uit Verzenay en Verzy, 6 tot 8 g dosage, 4 jaar rijping. Hier dus ook reservewijn met bescheiden houtopvoeding, net zoals de Blanc de Blancs.
Kalkige mineraliteit; fijne neus van witte kersen, witte perzik, strak en rechtlijnig weer, stevige zuurtjes, amper dosage merkbaar, mondgevoel zoals een zero dosage; afdronk met wat sappigheid en heel zuiver. Mooie champagne.

Brut Nature: 50% chardonnay, 30% pinot noir, 20% pinot meunier uit Grand Cru en Premier Cru percelen, 40% vins de réserve, 6 jaar sur lattes, zero dosage.
Fijne complexe neus met hazelnootjes, kruiden, wat wit steenfruit; droog en rijper, maar moeilijk door de stevige zuren en de extreme strakheid hier; saliniteit en mineraliteit in afdronk.

Grand Cru Millesimé 2012: 60% chardonnay en 40% pinot noir, iets meer Verzy dan Verzenay, 40 tot 50% wordt opgevoed op tonneaux, malolactische gisting van de wijnen op cuve en geen malo bij de wijnen op tonneaux. Dosage 5 g/l, recent gedegorgeerd.
Mooie complexe neus van rijp en gedroogd fruit, wat brioche, boter, bloemetjes, kruiden; schitterend mondgevoel met rijpheid en complexiteit, en tegelijk de strakke rechtlijnige huisstijl, voldoende sappigheid en fruit; lange, droge afdronk met wat kruidigheid en pitfruit. Krachtige en fijne champagne met goede complexiteit.

Grand-Cru Terre de Verzenay: vroeger “Extra Brut Grand Cru” op het etiket, nu dus de nieuwe benaming. 60% pinot noir en 40% chardonnay, ongeveer de helft van de wijn wordt op tonneaux opgevoed.
Finesse in de neus, met geel en klein rood fruit, broodgist en brioche, mooi complex; fris, dartel en verfijnd, met wit pitfruit, citrus, kleine besjes, kruiden. Fijne mineraliteit, mooi mondgevoel, levendig, fris en complex; een lange, minerale en zuivere afdronk. Grote champagne!

We vernemen nog dat er een exclusieve cuvée in de maak is die samengesteld wordt uit de 17 Grand Crus, met druiven van de leden van de Grands Crus d’Exception de Champagne en van het jaar 2017. “Cuvée 17 Grand Crus” wordt enkel in magnum uitgebracht, en zal op de Printemps du Champagne (april 2019) voor het eerst worden voorgesteld. Echt verkrijgbaar zal de wijn pas zijn vanaf 2022. Het etiket wordt nog aangepast, de definitieve naam misschien ook, maar dit prototype stond toch al te blinken tussen alle andere flessen…

 

Lees ook: Thema Champagne: op verkenning in Champagne – deel 2: Côte de Blancs (volgt)


Algemeen besluit bij deel 1 en deel 2:
Het werd een interessante verkenning. Veel geleerd!
Wat het uitgangspunt betreft, bijvoorbeeld. De prijs is een nuttig gegeven, maar voor enkele euro meer heb je veelal een veel betere en interessantere champagne.
Je focust je beter op een bepaalde streek, om zo de verschillen in bodem, ligging, wijnmaker te leren ontdekken. Het “terroir”, dus. Dat is waarschijnlijk beter dan als een gek de verschillende regio’s te willen aandoen. En het geeft een mooi alibi om later nog eens terug te komen om andere ontdekkingen te doen.
Zo lijkt het me interessant om de wijnmakers van de “Grands Crus d’Exception de Champagne” eens te bezoeken. Plannen voor later.
Het was volop de periode van snoei en opbinden. Tijdens een van onze wandelingen door wijngaarden en bossen kregen we een demonstratie van een “travailleur” in de wijngaard. In een mum van tijd snoeide hij een lange scheut kort en met een klein toestelletje was het opbinden zo geklaard. Indrukwekkend. En hoedje af voor de gure arbeidsomstandigheden, in weer en wind.

Ik liep ook met een schema van de snoeimethodes op zak, zodat ik de verschillen tussen de druivensoorten en hun aanplant kon herkennen.
Het meest opvallend was natuurlijk de alomtegenwoordige aanwezigheid van kalk en krijt in alle mogelijke vormen in de bodem, en aan onze schoenen… Geen Champagne zonder kalk of krijt en alle variaties daarop.

Ondanks mijn zoektocht op internet om domeinen te vinden die niet courant verkrijgbaar waren in België, vertellen drie van de vier bezochte domeinen dat er toch een invoerder in ons land is. Soms maar een of enkele cuvées, meestal kleine hoeveelheden.
Eerlijkheidshalve gaat het om:
Champagne J. Charpentier: Carpevino, Divino
Champagne Godmé Sabine: Les bulles d’Anvers
Champagne De La Renaissance: “DY3 Import” zegt Nelly Dhondt. Dat blijkt, na lang zoeken, C. de C. te zijn, waar ik mee in contact was naar aanleiding van de champagnedegustatie in december. Sorry, Thomas en Benjamin, had ik niet gezien. 
Champagne Guy Larmandier: geen invoerder gevonden.

We verbleven in een B&B in Boursault, “Chez Fred”, een aanrader voor wie op zoek is naar een warme ontvangst, zonder grote luxe maar met alle comfort, rustig en toch vrij centraal gelegen om de streek te verkennen.

 

Lees ook: Thema Champagne: op verkenning in Champagne – deel 2: Côte de Blancs (volgt)