Op bezoek bij Weingut Kaufmann (Rheingau, Duitsland)

Dit artikel verscheen ook op de Vrienden van de Riesling wijnblog.

Eind december 2019 trokken Gerd Brabant, Stefaan Soenen en ik naar Rheingau, op zoek naar de oorsprong van de Prädikatsweine. Dat zijn “wijnen met predikaat”, waarbij de predikaatsvermelding een aanduiding geeft van de zoetheidsgraad van de most waarmee de wijnen gemaakt werden. Aanleiding tot het wijnreisje is de artikelenreeks die Stefaan in 2020 hierover gaat schrijven in het wijntijdschrift Perswijn.
Meer over Prädikatsweine en alles wat we hierover geleerd hebben tijdens de twee dagen ter plaatse vind je (binnenkort) in enkele andere artikels op deze blog.

We eindigden de reis bij Weingut Kaufmann. Buiten het thema van predikaatwijn weliswaar, maar Urban Kaufmann en Eva Raps zijn goed bevriend met Gerd Brabant, en we werden er hartelijk en warm ontvangen.Weingut Kaufmann: recent en al aan de top

Het verhaal van Urban Kaufmann en Evan Raps leest als een romannetje.
Urban is Zwitser, en maakte kaas, Appenzeller, en was daar heel goed in. Hij hield ook van wijn, ging WSET studeren, en droomde van een eigen wijndomein. Hij sprak erover met een wijnmakelaar en die ging voor hem op zoek.

Eva werkte eerst in de Duitse wijnhandel, en kwam daardoor in contact met het VDP. Daar kon ze aan de slag en maakte er promotie tot managing director. Ik kreeg ooit nog een antwoord van Eva toen ik voor deze blog iets meer over de hervormingen van de VDP classificatie wilde weten.
Zij kreeg het bericht van de wijnmakelaar onder ogen en ging ook op zoek naar een geschikt wijndomein voor Urban Kaufmann.
Het lot besliste dat de twee verliefd werden… ProWein 2013: Hans Lang vertelt aan Eva dat hij zijn domein van de hand wil doen, want dat hij aan pensioen denkt. Urban en Eva happen toe, enkele weken later is alles in kannen en kruiken: Weingut Kaufmann is geboren, zij het eerst nog even onder de naam van de voorganger.
Al snel echter scheiden de paden van Lang en het echtpaar Kaufmann zich. De visie is uiteenlopend, resoluut kiezen Eva en Urban voor biodynamiek. Een Demeter certificatie kwam in 2017.Op enkele jaren tijd brengen ze hun wijndomein naar de top. David Schildknecht schrijft in Vinous in augustus 2019: “The 2013 acquisition and subsequent transformation of Weingut Hans Lang by Urban Kaufmann and Eva Raps certainly proved a godsend for the region.” Een godsgeschenk…
De 2016 HASSEL Pinot Noir GG wordt door Eichelmann Weinguide verkozen tot beste Pinot Noir van de Rheingau.
Daar stelde Urban zich vragen bij, zei hij ons in het afsluitend gesprekje in de kelder. “Hoe komt het dat ik na drie jaar al zo hoog scoor? En hoe moet het dan verder?” Uiteraard zijn die goede beoordelingen belangrijk. Allereerst commercieel. “Als je kaas maakt, krijg je een prijs die afhangt van de kwaliteit van je kaas. Mijn Appenzeller was top, dus ik kreeg een hoge prijs. Als je wijn maakt, moet je jezelf eerst bewijzen. Dan zijn zulke vermeldingen belangrijk, ook voor een internationale doorbraak.
Elke dag probeer ik iets beter te doen dan de dag voordien“, vertrouwt hij ons toe.

Na de degustatie en de fondue lopen we met Urban door de kelders.
De man maakt indruk, niet door grootspraak, maar integendeel door zijn bescheidenheid en bedachtzaamheid. Het gebeurt meer dan eens dat we een vraag stellen en een halve minuut of langer moeten wachten tot hij zijn antwoord heeft overwogen en geformuleerd. En ook door zijn bezieling, de gedrevenheid om het verschil te maken.
Stefaan vraagt nog een en ander over het productieproces van zoete wijnen. Hoe je een Trockenbeerenauslese filtert, bijvoorbeeld. We wachten geduldig op zijn antwoord, dat eerst maar uit een enkel woord bestaat: een nachtmerrie.

 

De wijnen van Kaufmann

Foto Stefaan Soenen

We zijn bij Weingut Kaufmann terecht gekomen om onze uitstap af te sluiten met een kaasfondue. Daar is Urban in de wijde omgeving beroemd voor. Hij is tenslotte Zwitser, begenadigd kaasmaker, en weet als geen ander hoe een kaasfondue moet gemaakt worden. We hebben het uit eerste hand mogen ervaren.
Maar eerst willen we toch wel eens van zijn wijnen proeven.
We proeven de droge wijnen voor de maaltijd, de zoete worden tijdens de fondue geserveerd. We beginnen met enkele schuimwijnen.

Riesling Sekt Brut 2014 is een rieslingschuimwijn die onder de noemer Deutsche Sekt op de markt wordt gebracht. De wijn wordt immers “versekt” bij Volker Raumland van het gelijknamige Weingut in Rheinhessen. Minstens 36 maanden sur lattes.
Elegante neus van kleine appeltjes, citrus, heel zuivere aroma’s; goede rijpheid in de mond, droge, kalkige mineraliteit, en een goede lengte. Erg mooie rieslingsekt. Feestaperitief.
Rheingau Pinot Noir Sekt Brut 2014 is een rode Sekt, heel speciaal. Veel kleur, licht kersenrood; vineuse neus met citrus, appeltjes, kleine rode bessen, viooltjes. Strakke aanzet, wat reductief, droog, fijne tannines, goede zuren. Kruidig en strak, ook in afdronk. Minder toegankelijk, maar heel bijzondere schuimwijn.

Hattenheim Rheingau Riesling 2018 is de VDP.Ortswein van Urban. Wijngaarden op krachtigere loessleembodem, gisting deels spontaan.
Heel lichte kleur, groene flits; wat gistig eerst, dan fijne citrus en zeste, druifjes; krokante zuren, zuiver en puur, goede spanning, wat pitfruit en een pepertje; goede lengte in afdronk, zeste en limoen, strak, zuiver. Compacte wijn die nog wat tijd nodig heeft.
Tell Rheingau Riesling 2018 is voor Urban Kaufmann zijn klassieke uitdrukking van Rheingau riesling. De wijn is afkomstig van de Grosse Lagewijngaarden, en wordt geassembleerd uit de vaten die net niet geschikt worden geacht om als GG gebotteld te worden.
2018 was een heel moeilijk jaar omwille van de vele hittedagen. Het zuurgehalte in de most voor deze wijn bedroeg slechts 8 g/l, terwijl 10 tot 12 toch eerder gewenst zou zijn. De gisting snoept daar dan nog zo’n 2 gram af, waardoor deze riesling slechts 6 gram totale aciditeit zou hebben. Erg weinig, maar door de kwaliteit van de druiven was dit sensorisch amper te merken.
Ingetogen neus met veel fijne impressies, nog wat wild, meer mineraal dan fruitig; strakke, bijna strenge aanzet -hoezo weinig zuren?- met goede vulling en diepte. Bij opwarmen beetje romigheid. Klassiek, groot en lekker.

Wisselbrunnen Rheingau Riesling GG 2018 staat op een lichtere loessleembodem met goede waterhuishouding. Volledig op roestvrij staal opgevoed.
In de neus geeft de wijn nog niet veel prijs; een fijne kruidigheid en een droge mineraliteit; kruidigheid ook in het verfijnd mondgevoel, mooie citruszuren, complexe materie; intense en slanke, heel precieze stijl; lange afdronk, saliniteit, grote lengte. Grote wijn!

 

In rood serveert Urban Kaufmann ons nog de Rheingau Pinot Noir 2018: deze Spätburgunder rijpt een jaar op grote vaten van 2800 liter die uit het jaar 1959 stammen.
Kersenrood, kleine heldere meniscus; sappig, kruidig, fijnfruitig, met wat vanille; lichtvoetige structuur en goede zuren, tannines zijn merkbaar aanwezig in afdronk. Gewoon lekker wijn.
De Rheingau Pinot Noir Barrique 2017 ligt 16 maanden op kleine vaatjes.
Tikje verkleuring valt op; aromatisch met kruidjes, hout, karamelsnoepjes; peperig etherisch in aanzet, rood fruit en kruidigheid, sappig en fris. Lange afdronk met kruiden.

De kaas wordt gesmolten in het fonduepannetje, erbij komt een hele verzameling van diphapjes: aardappeltjes in de schil, broccoli, broodkorstjes, mango, uitjes… Overheerlijk.
Als eerste wijn schent Urban ons de
Rheingau Riesling 2015, de VDP.Gutswein met enkele jaren rijping. Verfijnde pétrolé, citrusschilletjes, abrikoosjes en wat cassis; vol, sappig met geel fruit, citrus, sinaas- en mandarijnpartjes, veel sap, tikje restzoet, zachte zuren. Stevige en korrelige afdronk, mooi glas wijn.

Over naar zoet dan, we beginnen zachtjes met de
Rheingau Riesling Kabinett 2018 feinherb. Deze wordt gemaakt van stokken op de Grosse Lage Wisselbrunnen en heeft 14 g/l restsuiker. Een fijne neus van edel klein wit fruit, sinaaspartjes; sappig en fris met ingetogen wit en geel fruit, roze pompelmoes en citrusschilletjes. Goede balans met zuren waardoor de wijn haast droog lijkt.

Rheingau Riesling Wisselbrunnen Spätlese 2017 heeft 70 g/l restzoet en 9,5% alcohol. Complex met geel tot tropisch fruit, gele appel, conferencepeer, minerale ondertoon. Sappig zoet in goed evenwicht, sinaas en ananas, lichtvoetig, finesse. Erg mooie wijn!

Hans Lang Wisselbrunnen Riesling Auslese 2011 komt uiteraard nog met het etiket van de voorganger. Geoogst op 100 tot 120°Oechsle, 8% alcohol. Fijne pétrolé met citrus, honing, wat Botrytistonen; zoete aanzet, wat eenzijdig in een bredere stijl, sinaas, ananas, rijpe banaan. Het verschil in stijl met Kaufmann is groot.

Hans Lang Hattenheim Hassel Riesling Beerenauslese 2001 is intens goudbrons gekleurd, en heeft rijp donker fruit en koffie in de neus, dadels en vijgen, iets ziltigs; fris, zoet, rijp en complex, met ook weer dadels, lokum en koffiegruis, begin tertiair: evolutie zet in.

Hattenheimer Hassel Riesling Trockenbeerenauslese 2018. 300 g/l restsuiker, 7% alcohol. 150 liter van gemaakt. Stropig in het glas, nog gesloten neus met honing, ananasblokjes, sinaassnoepjes, exotisch fruit. Rijp maar niet overrijp. Geconcentreerd in de mond, dens mondgevoel met tropisch fruit en zuren die het geheel optillen. Vanille en koekkruiden in afdronk, sap en compote van tropisch fruit. Grote wijn!

Weingut Kaufmann is op weg naar de top, of is daar al aangekomen. Zo blijkt nogmaals dat passie en visie soms belangrijker is dan jaren studie en ervaring.

Dit bezoek met de degustatie (én de fondue!) was toch een van de vele hoogtepunten van onze tweedaagse uitstap naar de Rheingau. Ik ben heel benieuwd naar het verdere verloop van dit Weingut, op weg naar de top.

Met oprechte dank aan het Duitse Wijninstituut voor de ondersteuning!

Bronnen:
Perswijn
Sabato
Vinous

BaroloBrunello in Antwerpen – 2 december 2019

WineZone is een Italiaans promotie- en communicatiebureau dat sinds 2013 evenementen en proeverijen organiseert om wijnen, wijnmakers te ondersteunen in hun relatie naar de buitenwereld.
Na enkele jaren alleen in Italië events en tastings te hebben georganiseerd, zijn ze vanaf 2019 internationaal gegaan. BaroloBrunello zet, zoals de naam al doet vermoeden, de wijnen van Barolo en Brunello in de spotlichten. Andrea Zarattini  en Monica Genesio presenteren het event.
Ze waren met deze wijnvoorstelling in vorige jaren al in Munchen, Milaan, Lugano, Bordeaux, Parijs, Montalcino en Barolo.
Na Bordeaux in januari 2019 en Parijs in oktober kwamen ze vorige week naar Antwerpen, voor de tiende editie van het evenement.

In drie sessies worden de wijnen uit Barolo en Brunello voorgesteld. Ligging, bodem, reglementering, traditie en smaakprofiel komt aan bod. Tegelijk worden vijf Barolo’s en zes Brunello’s ter degustatie aangeboden.
Ik kon me inschrijven voor de tweede sessie, maar mocht ook nog aan de derde sessie deelnemen, waarvoor dank.

Een korte samenvatting van de presentatie door Andrea:

Barolo
In Piemonte, “aan de voet van de bergen”, en meer bepaald in de Langhe regio, groeit de nebbiolo-druif. Elf dorpen hebben er het recht om wijn te maken onder de DOCG Barolo. Slechts drie dorpen mogen dat voor het hele oppervlakte van hun wijngaarden, voor de andere dorpen zijn slechts een deel van de wijngaarden toegelaten.
Barolo wordt voor 100% gemaakt van nebbiolo. Men onderscheidt enkele verschillende klonen, met ieder wat andere eigenschappen. De meest algemene kloon is Lampia, die grote trossen druiven geeft en geschikt is om op warmere plaatsen te gedijen. Michet geeft enigszins afgeplatte druiven en heeft een kleinere opbrengst, met veel tannine en kleur. De Rosé-kloon is erg aromatisch en heeft weinig kleur.
De DOCG Barolo verplicht een rijping van minimaal 38 maanden, waarvan 18 maanden in hout. De wijn mag vrijgegeven worden op 1 januari van het vierde jaar na de oogst. DOCG Barolo Riserva moet 62 maanden rijpen, waarvan ook 18 maanden op hout. De wijn komt op de markt ten vroegste op 1 januari van het zesde jaar na de oogst.
In Barolo zijn er 181 cru’s of MGA’s gedefinieerd. Menzione Geografica Aggiuntive is een plaatsaanduiding die op het etiket mag toegevoegd worden als de druiven waarvan de wijn gemaakt is minstens voor 85% van de vermelde wijngaard afkomstig zijn.

© Scriptie Ron Andes 2004

Men maakt onderscheid tussen vier type bodems in Barolo.
Lequio formatie, met voornamelijk mergel en compacte zandsteen; Diano zandsteen met naast zandsteen ook kalksteen; Sant’ Agata mergel, het meest voorkomend, is een grijze kleiachtige mergel; en Gypsum formatie, in een klein deel in het oosten van het wijngebied, met mergel en gips. De bodem zou een invloed hebben op de karakteristieken van de wijnen die daarvan afkomstig zijn.
Barolo’s van Lequio formatie zijn krachtig, robuust en kunnen lang ouderen, die van de mergel van Sant ‘Agata zijn delicater, fijner en hebben medium bewaarcapaciteit, Diano zandsteen is een compromis tussen elegantie en structuur en geeft wijnen met medium bewaartijd, terwijl de Gyspum wijnen bedoeld zijn om sneller te drinken en wat zoeter en rijper zijn.
Over het algemeen kan men stellen dat hoe meer zand in de bodem, hoe meer finesse in de wijn, hoe meer klei in de bodem, hoe meer power en kracht de wijn zal hebben.

De wijnen worden voorgesteld door Monica.

Degustatie 14u:

  • Elvio Cogno Brunello Ravera 2015
  • Poderi Colla Barolo Bussia Dardi le Rosa 2015
  • Enzo Boglietti Barolo Brunate 2012
  • Figli Luigi Oddero Barolo 2012
  • Castello di Verduno Barolo Massara 2013

Degustatie 17u:

  • Diego Conterno Barolo Ginestra 2012
  • Poderi Colla Barolo Bussia Dardi le Rosa 2015
  • Josetta Saffirio Barolo Comune di Montforte 2015
  • Bruna Grimaldi Barolo Badarina 2015
  • Azelia Barolo Margheria 2015

Ik ben helemaal weg van deze schitterende wijnen. Laat me mijn proefnotities beperken tot de twee voorkeuren per flight.

In de eerste degustatie zijn de Elvio Cogno Ravenna 2015 en de Poderi Colla Bussia Dardi le Rosa 2015 mijn favoriet.
De Ravenna is verfijnd, gestructureerd met een heel mooie aciditeit. Kersen, thee, tabak en groene kruiden in de neus, een perfecte structuur met een heerlijk lange afdronk.
De Bussia Dardi le Rosa 2015 is steviger, met goede tannines en een stevige zuurstructuur. Kersen, kleine rode bessen, citrusschil, rokerig mineraal; met zwart fruit sap en structuur en nadrukkelijke tannines. 

In de tweede degustatie staat de Poderi Colla Bussia Dardi le Rosa 2015 ook tussen de wijnen, en schittert hier evenzeer.
Ook de Bruna Grimaldi Barolo Badarina 2015 is uitmuntend: floraal, roosjes, aardbeitjes; met fruitig sap, zachte tannines, volmondige complexiteit en wat romigheid naar het einde toe. 

Geen slecht woord over de andere wijnen die gepresenteerd worden. Grote wijnen stuk voor stuk, die bewijzen wat Barolo en nebbiolo in petto kunnen hebben. Fantastisch om zo’n mooie reeks wijnen naast elkaar te kunnen  proeven.

Brunello
In tegenstelling tot Barolo komt Brunello maar uit één dorp: Montalcino. We zijn nu in Toscane, ruim vijfhonderd kilometer zuidelijker dan Piemonte.
Volledigheidshalve is de officiële term Brunello di Montalcino.
De wijnregio is klein: op de kaart zien we een vierkant waarvan elke zijde ruwweg 15 km lang is.
Sangiovese is de druif, en die bestaat in twee variëteiten: S. grosso en S. piccolo. Brunello mag echter enkel van S. grosso worden geproduceerd.
Brunello DOCG verplicht de wijnmaker om zijn wijnen vier jaar te laten rijpen, waarvan twee jaar op vat en mogen niet gecommercialiseerd worden voor 1 januari van het vijfde jaar na het oogstjaar. Voor Brunello Riserva DOCG geldt vijf jaar rijping waarvan twee jaar op vat.
Hoewel de wijnstreek eerder klein is, zijn er toch veel verschillen.

© johnfodera.com

Wat de bodem betreft wordt de regio doorgaans in vier delen opgesplitst:
In het noorden, waar de Tramontana verkoeling vanuit de bergen brengt, is de grond rijk aan klei. Frisse, geurige wijnen met tannines zijn het resultaat.
Het westelijk deel staat onder invloed van de Mistral. De grijzige, stenige bodem hier zorgt voor wijnen die lang kunnen bewaren.
In het zuiden is het warmer en droger. De stenige bodem van rode aarde die water bijhoudt geeft iets warmere wijnen die lang bewaren.
Ten oosten liggen de wijngaarden lager, op compacte klei en stenen. Rijpere wijnen met kruidiger karakter (kaneel) zijn het resultaat.

De wijnen:

Degustatie 14u:

  • Baricci Brunello di Montalcino 2013
  • Conti Costanti Brunello di Montalcino 2015
  • Fuligni Brunello di Montalcino Riserva 2012
  • San Filippo Brunello di MontalcinoBrunello di Montalcino Le Lucére 2015
  • Canalicchio di Sopra Brunello di Montalcino 2013
  • Cortonesi La Manella Brunello di Montalcino 2015

Degustatie 17u:

  • Ridolfi Brunello di Montalcino 2014
  • Col d’Orcia Brunello di Montalcino Nastagio 2012
  • Argiano Brunello di Montalcino 2014
  • Tenuta BuonTempo Brunello di Montalcino 2012
  • Uccelliera Brunello di Montalcino 2015
  • Banfi Brunello di Montalcino Poggio alle Mura 2012

Ook de Brunello’s schitteren. Het zijn – uiteraard – wijnen in een andere stijl dan de Barolo’s.
Ik vraag me, dit volledig terzijde, nogmaals af waarom deze twee wijnregio’s zo vaak samen worden voorgesteld. Ze maken de top uit van Italiaans wijngenot, maar verder is de link tussen de twee wijnen amper aanwezig.

Uit de eerste reeks licht ik de Fuligni Brunello di Montalcino Riserva 2012, met kers, blauwe bessen en bramen, opvallend hout en wat vegetaal; en een zacht, verfijnd mondgevoel met gebalanceerde tannines en zuurtjes, sappig en fris met veel fruit en geïntegreerd hout. Lange, edele afdronk. Grote wijn!
Hoge score ook voor de
Cortonesi La Manella Brunello di Montalcino 2015, met een donkere kleur en neus met finesse, rijp bessenfruit, moerbei, vijgen, groene kruiden als munt, salie; een saline aanzet met grote fraîcheur, warme kruiden, zwarte bessen, edele tannines en groot evenwicht. 

In de tweede reeks zijn mijn persoonlijke favorieten de Ridolfi Brunello di Montalcino 2014, met een zoetige neus van rijp fruit en de typische Sangiovese-groene steeltjes, groene kruiden, rozemarijn; een gebalanceerde wijn met een lichtvoetige, complexe structuur, fraaie aciditeit en edele tannines.
Castello
Banfi Brunello di Montalcino Poggio alle Mura 2012 is heel fijnfruitig, met rode besvruchten, zwarte kersen, vijgen, wat paprika, salie en peper; zacht, sappig en romig met kruiden en zwart fruit in de mond. Stevige tannines die nog moeten versmelten. Krachtige wijn met lange afdronk.
Ik kan niet anders dan ook de
Col d’Orcia Brunello di Montalcino Nastagio 2012 vermelden, wat een mooie wijn is dat! Dat was me ook al opgevallen tijdens de recente degustatie bij Young Charly.
Zwarte vruchten, pruimen, bosbes, cassis, en groene kruiden; gebalanceerde en geïntegreerde tannines, sappig en fruitig, met mooie Sangiovese typiciteit, lang in afdronk

Ook hier: geen slecht woord over de andere wijnen die gepresenteerd werden. Grote wijnen stuk voor stuk, en evenzeer fantastisch om zo’n mooie reeks wijnen naast elkaar te kunnen  proeven.

Het BaroloBrunello evenement in Antwerpen is geslaagd, wat mij betreft. Er was interesse, niet de grote toeloop maar toch voldoende aanwezigen in de historische zaal in centrum Antwerpen.
De losse sfeer en organisatie, en de dito presentaties, zorgen ervoor dat er ontspannen geproefd kon worden. Italiaanse sfeer in Antwerpen, heerlijk toch..?

Jammer dat er geen link gegeven werd naar invoerders van de wijnen in ons land. Die informatie kan ik ook niet meegeven, dus.

Bedankt voor de uitnodiging, WineZone. Voor herhaling vatbaar. Hopelijk tot een volgende keer…

De wijnen uit de degustaties:

Barolo, eerste reeks:

Barolo, tweede reeks:

Brunello di Montalcino, eerste reeks:

Brunello di Montalcino, tweede reeks:

 

 

 


Bronnen:
winescholarguild.com
theupsider.com.au
the-buyer.net

Barolo:

Wijnkring.be
Barolo-wijn.com
Map met Cru’s
Magister Vini – Barolo
Ian D’Agata

Barolo Bodems
Arnaldorivero.com
trediberri.com
Mowse.blogspot.com

Brunello:
johnfodera.com
terralsole.com
decanter.com
chefbikeski.com
montalcinowinetours.com

 

Aula Vini Rioja (24 november 2019): de namiddagdegustatie

“Herontdek Rioja tijdens deze Aula Vini van de Vlaamse Wijngilde, met twee masterclasses en een uitgebreide degustatie van topwijnen.”
Jorge Muga, oenoloog van Bodegas Muga zal zijn visie op het Rioja van vandaag delen, en Juan Carlos Sancha, professor oenologie aan de universiteit van Rioja en zelf ook een uitstekend wijnmaker leert ons minder bekende maar daarom niet minder interessante druivenrassen van Rioja zoals tempranillo blanco, maturana blanca, graciano,… kennen.

Het is mistig op de weg naar Lochristi. De zon die voorspeld werd blijkt hier niet te willen doorbreken. Des te beter om te proeven en om ondergedompeld te worden in de wondere wereld van Riojawijnen.
Er is verrassend veel volk om de beide masterclasses bij te wonen. Er is nog veel meer volk op de namiddagdegustatie, maar ongezellig druk wordt het nooit. 

Eenentwintig tafels staan er opgesteld in de grote zaal Hélène van Restaurant – Feestzalen De Lozen Boer in Lochristi. 21 tafels om een beeld te krijgen van de diversiteit van Rioja, en meer bepaald van de 25 geselecteerde wijnmakers (zie Aula Vini Rioja (24 november 2019): een preview).
Is dat gelukt? Heel zeker wel. Niet alleen op gebeid van kwaliteit waren er verschillen, hoewel het gezegd dient te worden dat het gemiddelde niveau van de wijnen hoog tot heel hoog was. Maar ook de diversiteit in stijlen, in manier van wijnmaken, de verschillen die te maken hebben met de druivensoorten, het houtgebruik, de vatlagering, noem maar op. 
Waren er ontdekkingen te doen? Vanzelfsprekend. Enkele wijnmakers maakten ontroerend mooie wijnen. 

Ik kon, uiteraard, niet alles geproefd krijgen. Om voor de hand liggende reden koos ik enkel voor de rode wijnen. Er waren trouwens niet zo heel veel witte wijnen te proeven. 
Dit verslagje beperkt zich tot de voor mij meest opvallende wijnmakers of wijnen van Aula Vini Rioja. Volgorde compleet willekeurig. Selectie compleet persoonlijk.

Laat me beginnen bij Artuke (zie preview, aflevering 11).  Een domein dat ik al ken van een proeverij bij JJ Wijnen vorig jaar en dat toen al mijn aandacht trok. Die eerste indruk werd vandaag bevestigd.
Pies Negros 2017 is een wijn met 90% tempranillo en 10% graciano. Een deel van deze basiswijn krijgt een jaar vatrijping, en wordt dan geblend met de andere 25% die op beton heeft gerijpt. Fruitig, verfrissend en lekker, met druifjes, blauwe bessen en donkere kersen. Frisse zuren, veel fruit, goed gestructureerd. Erg toegankelijk en heel veel wijn voor de prijs.
Finca de los Locos 2017 heeft 20% graciano in de blend. Rijping in beton! Edel en verfijnd in aanzet, met zoethout en hout. Balsamiek, ijzer, rood en zwart fruit. Snuffelneus. Sappig, wat warmte en wat groens, goede structuur van tannine en aciditeit. Mooi mondgevoel. Mooi wijn.
Paso las Mañas 2017 is 100% tempranillo. Primaire aroma’s met kersen, snoepjes, weer balsamico en kruidigheid. Lichtvoetig en fruitig op de tong, sap, fraîcheur en finesse. 
Rode draad bij Artuke is de fraîcheur. Als toonbeeld van de nieuwe lichting in Rioja, een beetje weg van de traditionele houtgedreven wijnen, kan dit tellen.

Telmo Rodriguez (zie preview, aflevering 4) is aanwezig in de vorm van zijn Remelluri wijnen. Minpuntje: de dame die serveert weet weinig zinnigs over de wijnen te vertellen.
Pluspuntje: Lindes de Remelluri 2014 is een erg mooie wijn. Complex, kruidig, zwarte en gedroogde vruchten, hier ook die extreme frisheid, met fruit, sap en kruiden. 

Artuke en Rodriguez kende ik al, er waren ook ware ontdekkingen te doen op de degustatie. Wijnen die me opvielen, raakten of verbaasden. 
Allereerst Tentenublo (zie preview, aflevering 16). Getipt door een van mijn wijnvrienden daar, anders had ik dit niet geproefd. Eeuwig dankbaar, Johan! “Delicaat” is het woord dat ik bij alle drie de wijnen noteer. Sommige wijngaarden met complantation van witte en rode druiven, die ook samen vergist worden. Wijnmaker Roberto Olivan richt mee de Rioja’n’Roll beweging op, maar als er teveel structuur komt stapt hij weer op. Once a rebel, always a rebel…
Xerico 2018 wordt de instapper genoemd. Ik noteer: grote wijn. Complex zwart fruit en fijn hout, delicaat verfijnd mondgevoel, zacht houtgebruik, zachte tannines. Heerlijk. In deze Xerico gebruikt wijnmaker Roberto Olivan naast tempranillo ook 20% witte druiven.
Tentenublo Tinto 2018 heeft 10% witte druiven in de blend. Verfijnde neus, fruitig. Wat ronder en romiger op de tong, meer peper, met goede fruitvulling en aangenaam mondgevoel. 
Escondite del Ardacho Las Guillermas 2017 is het paradepaardje van het huis. 60% tempranillo met 40% viura. Complex en verfijnd, met balsamico, kruiden en wit fruit naast de krokante zwarte en rode fruit. Rustiek, kruidig, met stevige tannines die niet uitdrogen. Lange afdronk met eik en zwart fruit. Groots!


Twee tafels verder staat MacRoberts&Canals (zie preview, aflevering 14). Bryan MacRobert is zelf aanwezig voor een woordje uitleg. 
Hier heb ik toch een witte wijn geproefd. Omdat de Viura 2013 op de Masterclass van Juan Carlos Sancha zo buitengewoon was, wil ik weten of de 2018 dat ook is. Ja hoor. De oxidatieve toets van de 2013 ontbreekt vooralsnog, maar het is een heel minerale wijn met saliniteit, wit fruit en grote lengte. Bryan schat het rijpingspotentieel van deze wijn even hoog in als de 2013. Over vijf jaar nog eens terug proeven, dus.
Uitroeptekens en sterretjes bij de twee monocepages. Laventura Garnacha 2018 met fijn rood fruit, cacao, jong maar met potentieel. Sappig en vlezig, stevig en vol fruit, goede complexiteit, lange afdronk. 
Laventura Tempranillo 2016 is klassiek, gebald, een fijne snuffelneus vol zwart fruit. Goede zuren, veel materie en fraîcheur, ragfijne tannines. 
De single vineyard field blend Barranco del San Ginés 2015 is edel, verfijnd fruitig, met een lichte houttoets en goede balans. Zachte en edele tannines. Duur, maar grote wijn!

Oxer Bastagieta (zie preview, aflevering 9) tenslotte. Hier zijn de prijzen wat hoger, al is de Suzzane 2016 best vermeldenswaardig. 100% Garnacha. Licht animaal in de neus, rubbertje, zwart fruit, wilde gisten. Enorm complex en compleet. Stevige structuur maar de ferme zuren houden de nadrukkelijk aanwezige tannines in bedwang. Grote complexiteit, ook in de mond en in de talmend lange afdronk. Grote wijn!
Artillero 2017 was minder mijn ding, door de zoete vermouthkruiden in neus en mond. Kalamity 2016 is dan wel weer mijn ding. Hier zitten we echt in de hoge prijsklasse, maar je krijgt hiervoor een klassieke, grootse wijn met gebalde, fijne eiktonen, balsamico, donkere droogbloemen en rozen in de neus; en gul zwart fruit, peper en verfijnd hout in de mond. 48% tempranillo, 48% garnacha, 2% viura, 2% garnacha blanco.

Ongetwijfeld heb ik hier andere hoogtepunten niet vermeld, wegens niet geproefd, of wegens teveel geproefd en vermoeid palet. Je kon gewoonweg niet alles proeven. 
Mijn excuses voor wie dat niet terecht vindt, commentaar en aanvulling is welkom.

Aula Vini Rioja was voor mij een van de mooiste degustaties van 2019. Peter Arijs is erin geslaagd om aan te tonen dat de wijnstreek volop in beweging is, dat de diversiteit groot is, dat er geweldige ontdekkingen te doen zijn, en dat hier en daar aan een erg interessante prijs.

Tijd ook voor enkele woorden van dank.
Dank aan alle invoerders en wijnhandelaars die deze dag mogelijk maakten. Ze staan vermeld met link naar Facebook pagina en/of website onder elke aflevering van de preview.
Dank aan de Vlaamse Wijngilde om deze dag te organiseren. Met speciale vermelding voor Peter Arijs die de contacten met de wijnbouwers legde en het grootste deel van de organisatie op zich nam. En nog een extra woordje van dank aan Peter die het mogelijk maakte dat ik de Masterclasses kon bijwonen. 
Ik kijk al reikhalzend uit naar de volgende Aula Vini…

Lees ook: Aula Vini Rioja (24 november 2019): een preview
Lees ook: Aula Vini Rioja (24 november 2019): Masterclass Muga 
Lees ook: Aula Vini Rioja (24 november 2019): Masterclass Juan Carlos Sancha 

Aula Vini Rioja (24 november 2019): Masterclass Juan Carlos Sancha

“Herontdek Rioja tijdens deze Aula Vini van de Vlaamse Wijngilde, met twee masterclasses en een uitgebreide degustatie van topwijnen.”
Jorge Muga, oenoloog van Bodegas Muga zal zijn visie op het Rioja van vandaag delen, en Juan Carlos Sancha, professor oenologie aan de universiteit van Rioja en zelf ook een uitstekend wijnmaker leert ons minder bekende maar daarom niet minder interessante druivenrassen van Rioja zoals tempranillo blanco, maturana blanca, graciano,… kennen.

Het is mistig op de weg naar Lochristi. De zon die voorspeld werd blijkt hier niet te willen doorbreken. Des te beter om te proeven en om ondergedompeld te worden in de wondere wereld van Riojawijnen.
Er is verrassend veel volk om de beide masterclasses bij te wonen. Aan grote ronde tafels tel ik meer dan honderd deelnemers.

Lees ook: Aula Vini Rioja (24 november 2019): Masterclass Muga

Juan Carlos Sancha

Peter Arijs stelt Professor Sancha voor. Zijn curriculum bedraagt vier pagina’s, blijkbaar. Hij is technisch ingenieur in de landbouwwetenschappen, doctor in de oenologie en viticultuur, professor aan de universiteit van Rioja, consulent voor vele wijnmakers in de streek en heeft sinds enkele jaren een eigen bodega waar hij wijnen van vergeten druivensoorten maakt.
Want dat is zijn stokpaardje: de minority grapes in Rioja.
Hij is ook lid van de Consejo Regulador de la D.O.Ca. Rioja, de Comisión Técnica de la D.O.Ca. Rioja, de Comisión de Reglamento de la D.O.Ca. Rioja en de Comisión de Plan estratégico de la D.O.Ca. Rioja.

Titel van zijn Masterclass voor Aula Vini Rioja is “The ‘new’ Rioja with ‘old’ grape varieties”, met als ondertitel “The land of the thousand wines“. Intrigerend.

Zijn proefschrift aan de universiteit ging over ‘The revival of native minority grapes in DOCa Rioja’, en dit onderwerp zal zijn allesverslindende passie in zijn carrière worden. Hij maakte Rioja’s eerste monocepage Graciano voor Viña Ijalba in 1995, gevolgd door de eerste Maturana Blanca in 2001 en de eerste Maturana Tinta in 2002. Vandaag maakt hij nog meer inheemse druiven, zij het in kleine hoeveelheden, onder zijn eigen Ad Libitum-label.

Juan Carlos presenteert op een verschroeiend tempo, typisch voor gepassioneerde mensen die over hun stokpaardje mogen spreken.
De teloorgang van de variëteit aan druivensoorten in de wereld en in Rioja specifiek komt nadrukkelijk aan bod. Volgens de professor zijn er wereldwijd 6154 verschillende druivensoorten geïdentificeerd. Daarvan zijn er 150 in Spanje, en bij Bodega Ijalba waar hij de wijnmaker is hebben ze er een veertigtal.
Schrijnend is het om de cijfers te zien die hij toont. In 1912 waren er in Rioja nog 44 verschillende druiven courant gangbaar in de wijnbouw, in 1942 nog maar 11 en in het jaar 2000 amper 7.
In 1973 stond er meer Garnacha in de regio aangeplant dan er Tempranillo was (39% Garnacha tegenover 31% Tempranillo). In 2018 is Tempranillo alleenheerser met 88% van de aanplant, het areaal aan Garnacha is geslonken tot minder dan 8%.

Juan Carlos Sancha (Foto © Vlaamse Wijngilde)

De namen van vergeten en verloren gegane druivensoorten vliegen aan sneltempo in het rond. Ik word er een beetje duizelig van. 
Royales, Morisca, Yjaurel, Granadina, Mollar, Morate… Nooit van gehoord, en we zullen er ook nooit meer van horen, want deze soorten zijn voorgoed van de aardbol verdwenen.

Juan Carlos Sancha focust op zijn bedrijf op de druiven die in allerkleinste minderheid nog aanwezig zijn in Rioja. 
Hij vond de eerste Tempranillo Blanco: één druiventros aan een stok Tempranillo vertoonde half rode en half witte druiven, en later enkele trossen witte druiven. Vanuit deze ene druivenstok werden alle nakomelingen van Tempranillo Blanco opgekweekt. Momenteel staat er zo’n 750 ha van deze druif, 1% van het totaal in Rioja. Andere druiven waar hij mee werkt, en nogmaals, de namen worden staccato afgevuurd, dus ik heb amper tijd om te noteren: Maturana Blanca, Monastel (nee, geen -r- vergeten), Garnacha Blanca, Mazuelo, Garciano… Viura is nog de meest gangbare van het lijstje, want in meerderheid gebruikt voor de witte Rioja wijnen. Er staat 3139 ha aangeplant, of 6.33% van de totale oppervlakte.
Sommige variëteiten zijn onmogelijk te doen herleven, zegt hij, maar er zijn er zes die aandacht verdienen en waar hij mee verder werkt: Tempranillo Blanco, Maturana Blanca, Turruntés (niet te verwarren met Torrontes), Maturana Tinta, Maturano en Monastel de Rioja. Sancha bezit 2,5 ha Maturana Tinta en 1,5 ha Tempranillo Blanco.


Huh? De rode druif Tempranillo muteert spontaan in een witte druif?  Juan Carlos verwijst naar pinot, waar ook door mutatie de verschillende “ondersoorten” pinot noir, pinot gris en pinot blanc zijn ontstaan. Kan dat zomaar? De wetenschapper die zich nog ergens in mij verschuilt zocht het uit, en kwam terecht bij een onderzoek, recent gepubliceerd in Nature Plants.
De onderzoekers bestudeerden structurele varianten of chromosoomveranderingen in het genoom van chardonnay- en cabernet sauvignondruiven om hun genetische overeenkomst te bepalen. “Bij de mens erft iedereen een kopie van elk gen van de moeder en een van de vader,” zegt Brandon Gaut, een professor in ecologie en evolutiebiologie aan de Universiteit van Californië, Irvine. “Je zou aannemen dat druiven ook twee exemplaren van elk gen erven, waarvan er één afkomstig is van elk van hun twee ouders. We ontdekten echter dat voor 15% van de genen in chardonnay en cabernet sauvignondruiven er slechts één exemplaar was, geen twee. Dit betekent dat druivensoorten kunnen verschillen in de aanwezigheid of afwezigheid van duizenden genen.” 

© Yongfeng Zhou et al.; Nature Plants volume 5, pages 965–979 (2019)

“Deze genetische verschillen dragen waarschijnlijk bij tot de vele smaakverschillen van wijnen gemaakt van verschillende druivensoorten”, zegt Dario Cantu, professor en voorzitter van wijnbouw en enologie aan de Universiteit van Californië, Davis. Maar die genetische verschillen kunnen ook invloed hebben op een ander belangrijk kenmerk van druiven: hun kleur. Het onderzoeksteam heeft aangetoond dat rode druiven bij verschillende gelegenheden zijn veranderd in witte druiven. Sommige mutaties omvatten een grote chromosomale verandering die het aantal  kleurkopiërende genen veranderden. Minder kopieën van de kleurgenen betekent witte druiven…


Proeven dan maar…

Bodegas Ijalba Tempranillo Blanco 2018
Bleke kleur. Witte bloemetjes, gele appel, onrijp steenfruit, perzik. Weinig opvallende zuren, mineraal, goede fruitvulling; droge, kalkige afdronk.

Bodegas Juan Carlos Sancha Ad Libitum Maturana Blanca 2018
Vijf maanden op de droesem in nieuwe eiken vaten van 500 liter. Organische wijn.
Ingetogen neus van zolderappeltjes, peertjes, citrus en perzik. Nog een beetje kruiden en bloemetjes en iets vanille. Verrassend intens op de tong, met kleine tropische toets als mango en passievrucht. Goed gestructureerd, rondheid en glycerine. Fraaie, zuivere afdronk.

MacRobert & Canals Laventura Viura 2013
Viura, ook bekend als macabeo, de druif die gebruikt wordt om de meest banale cava’s mee te blenden.
Niks banaliteit hier, integendeel!
Goudgele kleur. Rijpe, licht oxidatieve neus met mooie kruidigheid, pitvruchten, zeste en roze pompelmoes, venkel, salie. Complex en boeiend.
In de mond romig, met wat hout, wax. Veel materie, dens mondgevoel. Lange ziltige en verfijnd complexe afdronk. Topwijn!! 
De wijn wordt toegelicht door Ryan MacRobert zelf: dit was de eerste wijn die hij maakte nadat hij uit Australië naar Spanje was verhuisd. Dit is een echte cool climate wijn, vooral door het kille jaar 2013, maar ook door de hoogte van de Viura wijngaard. De stokken staan op kalksteen, en rijpen in 600 liter vaten van neutraal hout. 
Een ware ontdekking. En het zou nog niet de laatste ontdekking zijn die ik die dag zou doen…

Bodegas Arizcuren Solo Mazuelo 2016
Paars kersenrood. Blauw fruit en blauwe bosbes met wat etherische kruidigheid. Lichte aanzet, speelse aciditeit, veel primair fruit, sappig. kers en zwarte kers, beetje hout. Zachte tannines die nadien later iets meer kimen opzetten.

Bodegas Juan Carlos Sancha Ad Libitum Maturana Tinta 2017
Uit de eigen bodega van Juan Carlos Sancha. Een van de zeldzame druiven die hij opnieuw tot leven tracht te brengen.
Primaire, nog blauwrode kleur. Metalig en bloed, paprika, zwart fruit, donkere droogbloemen. Ingetogen eerst, met zwart fruit, stevige tannines maar met goede structuur en balans. In de afdronk gedroogd fruit en vanille.

Bodegas Juan Carlos Sancha Peña El Gato Garnacha 2018
De wijn van deze oude, organische grenachewijngaard ondergaan geen malo, en krijgen minimaal sulfiet, en rijpen 11 maanden in grote vaten.
Net transparant kersenrood. Rijp rood fruit, tot gekookt fruit, framboosjes, hout, vanille, kruidentuiltje, cacao. Heel mooi gestructureerd in de mond, met evenwicht tussen de zuren, het fruit en de tannines. Sappig fruitig, met een korrelig mondgevoel en zelfs wat ziltigheid. In afdronk nadrukkelijke tannines maar alles blijft toch verfijnd. Mooie wijn!

Valdemar Las Seis Alhajas 2015 Graciano
Op dit perceel van 100 ha nabij Haro heeft men zes verschillende klonen van Garciano geïdentificeerd. Vandaar de naam van de wijn: Seis Alhajas betekent de zes juwelen.
In mijn randnotitie bij deze wijn lees ik achteraf “24 jaar op eik”. Dat moet 24 maanden zijn, uiteraard, maar wat de wijn betreft zou het best 24 jaar kunnen geweest zijn.
Houtdoortimmerd, gestoofd, apotheek, vanille, balsamico. Chocolade, hout en warmte. Gestoofd zwart fruit met groene kruidigheid. Vlezig maar met overheersende tannines.

 

Lees ook: Aula Vini Rioja (24 november 2019): een preview
Lees ook: Aula Vini Rioja (24 november 2019): Masterclass Muga
Lees ook: Aula Vini Rioja (24 november 2019): de degustatie (volgt)

Bronnen:
Futurity.org
SpainGourmetour

 

Aula Vini Rioja (24 november 2019): Masterclass Muga

“Herontdek Rioja tijdens deze Aula Vini van de Vlaamse Wijngilde, met twee masterclasses en een uitgebreide degustatie van topwijnen.”
Jorge Muga, oenoloog van Bodegas Muga zal zijn visie op het Rioja van vandaag delen, en Juan Carlos Sancha, professor oenologie aan de universiteit van Rioja en zelf ook een uitstekend wijnmaker leert ons minder bekende maar daarom niet minder interessante druivenrassen van Rioja zoals tempranillo blanco, maturana blanca, graciano,… kennen.

Het is mistig op de weg naar Lochristi. De zon die voorspeld werd blijkt hier niet te willen doorbreken. Des te beter om te proeven en om ondergedompeld te worden in de wondere wereld van Riojawijnen.
Er is verrassend veel volk om de beide masterclasses bij te wonen. Aan grote ronde tafels tel ik meer dan honderd deelnemers.

Jorge Muga (Foto © Vlaamse Wijngilde)

Bodegas Muga – Jorge Muga

Jorge Muga spreekt over de diversiteit van Rioja en de wijnen van Muga. Hij is technisch directeur van Bodegas Muga, maar die titel is niet van belang, zegt hij. Iedereen wordt ingeschakeld bij heel het proces en op heel het bedrijf. De familie Muga is al meer dan 300 jaar bezig met wijn maken. Het is pas in 1932, toen de families Muga en Caño, na het huwelijk van Isaac Muga Martinez met Aurora Caño, beslissen om een eigen wijnbedrijf te starten. Bodegas Muga wordt opgericht. In de eerste jaren worden vooral rosé en jonge rode wijnen gemaakt.  In 1968 komt een mooi negentiende-eeuws gebouw met toren beschikbaar in de oude stationsbuurt van Haro, en het bedrijf wordt verplaatsen. Hier is capaciteit om wijnen langer te laten rijpen. 
Uiteraard werd de nieuwe bodega ingericht met moderne faciliteiten. Maar heel traditioneel blijft het bedrijf trouw aan het gebruik van houten vaten. 
Er is een indrukwekkende verzameling van bijna 15.000 vaten die worden gebruikt voor de rijping. Bovendien worden de wijnen gefermenteerd in grote houten vaten, waarvan er 90 staan.
Er zijn drie professionele kuipers (vatenmakers) en een ‘cubero’, die gespecialiseerd is in de grotere vaten. Ze maken de nieuwe eiken vaten waarvoor ze zelf het hout selecteren, en vervangen en herstellen de grote gistingsvaten waar nodig. Muga is het enige bedrijf in Rioja dat zijn eigen kuipers in dienst heeft. Ze kunnen dan ook echt inspelen op de eigen stijl van wijn, door voor elke oogst en elke wijn een bepaalde toasting en een bepaald soort hout te voorzien. 
Ik vraag of ze echt voor geen enkele wijn met inox werken. Nee, dus. Alles wordt op hout vergist en bewaard.

Interessant om horen was ook dat de regio in een beschermende depressie ligt, omringd door bergketens. De Ebro depressie houdt de wolken tegen, zodat er amper 400 tot 500 mm regen per jaar valt. Toch zorgen de bergen, en dan vooral de Pyreneeën, ook voor de nodige verkoeling, zodat het er niet te heet wordt voor de druiven.

Tempranillo is de druif die het meest de invloed van de bodem vertaalt.” Een boude uitspraak van Jorge Muga. Net zoals “When the soil changes, Tempranillo changes“.
Daarom begrijpt hij de nieuwe wetgeving die parcelaire wijnen toelaat niet goed. “Ik heb percelen met wel tot vijf verschillende bodemtypes. Binnen kleine oppervlaktes kunnen grote verschillen zijn.”
Bij Muga blijven ze heel traditioneel aan de oude wetgeving gebaseerd op rijpingstijd vasthouden.

Er komt een mooie reeks wijnen in het glas.

Flor de Muga 2017
Rosé wordt ernstig genomen bij Muga. Hier geen tweederangswijn, maar een 100% Grenache (Garnacha) van oude stokken op hooggelegen percelen die enkel voor deze roséwijn worden gebruikt. De druiven worden per perceel in een klein houten vat van soms maar 5 tot 10 hectoliter vergist en blijft dan vier maanden op de fijne droesem alvorens te worden geassembleerd. 
Heel bleke rosé kleur. Floraal, fruitig en kruidig, met bosaardbeitjes, rode besjes, groene kruiden, wat toast. Strak in aanzet, met balans en delicaat fruit. Grapefruit, appel, citroenzuurtjes, rode bessen. Fris, rechtlijning en sappig. Pompelmoesschilletjes in afdronk. Héél mooie rosé!

Muga Rioja Reserva 2015
Een klassieke Reserva, met twee jaar op eik waarvan een jaar op nieuw hout, en een jaar flesrijping. Tempranillo 70%, aangevuld met 20% Garnacha , 7% Mazuelo en 3% Graciano. 
Intens donkere kersenrode kleur. Bosbes, blauwe bes, peper, tijm, munt, en iets groenigheid. Zacht en edel in aanzet, met rijp zwart fruit, zachte tannines en een fraaie zuurstructuur. Romig mondgevoel. Hier ook bosbes, zwarte bes, blauwe bes. Lange en complexe afdronk. Heel mooi!

Prado Enea Rioja Gran Reserva 2011
2011 was een erg droog jaar, er viel tot 20% minder neerslag dan gemiddeld. Deze Gran Reserva komt van bodems met meer klei. 80% Tempranillo, 20% Grenache, Mazuelo (Carignan) en Graciano.
Zeven jaar in de kelder, waarvan een jaar in 100 hectoliter vaatjes van Amerikaanse eik, dan drie jaar in barriques van voornamelijk Franse eik, en daarna de (toen nog) verplichte drie jaar in de fles.
Intens en donker kersenrood met slechts een tikje verkleuring. Gesloten, verfijnd en complex. Gedroogd zwart fruit, garriguekruiden, bosfruit, ook wit fruit en bloemen. Rook en toast. Bij opwarmen zoete (Vermouth) kruiden. Tabak, gedroogd hout. Sappig, nog jong en speels op de tong. Fijn klein fruit, wat hout, complexe kruiden. Frisheid door goede zuren. Zacht mondgevoel. Lange, kruidige afdronk met zwart fruit, vanille en wat hout. Laat komen nadrukkelijke eiktannines door. Mooi.

Torre Muga Rioja 2015
Deze wijn wordt gemaakt met een meer moderner profiel om een jonger publiek aan te spreken. Tempranillo (75%), Mazuelo (15%) en Graciano (10%), vergisting in houten tanks zonder temperatuurregeling met inheemse gisten.  24 maanden op eik, waarvan 18 maanden op nieuwe Franse eiken vaten en de rest op eiken tanks. 
Ondoorzichtig inktzwart in het glas. Fijne neus van zwart fruit en wat vanille. Zwoel floraal, groene kruiden als munt en tijm. Verrassend rijpe wijn met blaiuw fruit in de mond, wat zoet en gedroogd fruit. Heel andere stijl dan voorgaande rode wijnen. Nadrukkelijke, harde tannines in afdronk. Niet echt mijn stijl van Rioja. 

Met dank aan Wijnen De Clerck (website) die de wijnen van Bodegas Muga invoert!

 

Lees ook: Aula Vini Rioja (24 november 2019): een preview
Lees ook: Aula Vini Rioja (24 november 2019): Masterclass Juan Carlos Sancha 

Thema Rioja: een regio in beweging

Wie bij Rioja nog steeds denkt aan rustieke wijnen met een overdaad aan houtinvloed door de langdurige rijping op Amerikaanse eiken vaten, begint beter zijn visie wat bij te stellen.
De streek is volop in evolutie, met aanpassing van de wetgeving begin dit jaar tot gevolg.
Maar eerst wat geschiedenis.

Het is pas sinds de jaren ’80 van vorige eeuw dat de officiële classificatie op basis van rijping en bewaring tot wijnwet werd. Voorheen stond op een etiket enkel de benaming “Rioja” en het jaartal. Dt kon dan zowel een grote Reserva zijn met lange eikrijping, of een eenvoudige wijn die met koolzuurmaceratie werd gemaakt.
De oude Rioja classificatie deelt de wijnen dus in volgens de tijd doorgebracht op eik, en zegt niets over de kwaliteit, de wijngaarden, de bodems en de wijnstokken.
De onderverdeling in DOCa Rioja Joven, Crianza, Reserva en Gran Reserva kan u nog eens nalezen in het artikel dat ik in 2017 schreef naar aanleiding van enkele Masterclasses op ProWein.

Deze wetgeving werd ondertussen wat gewijzigd.
Een overzicht van enkele nieuwe regels:

Benaming en aanpassing rijpingstijd

– een nieuwe naam voor Rioja Joven (wijnen zonder verplichte rijpingsvoorschriften): we spreken voortaan van Rioja Genérico..
– voor DOCa Rioja Reserva
: rode wijn mag niet voor het vierde jaar op de markt gebracht worden. De minimale houtrijping is twaalf maanden op vaten van 225l, de flesrijping is van 24 maanden naar 6 maanden teruggebracht.
DOCa Rioja Gran Reserva moet minstens vijf jaar rijpen, waarvan minstens twee jaar op houten vaten, en hier ook weer een kortere verplichte flesrijping: van 36 maanden naar 24 maanden.

Een overzicht van de nieuwe vereisten:

© https://www.aprenderdevino.es/

Classificatie naar herkomst

De afgelopen jaren heeft DOCa Rioja echter een verschuiving in zijn classificatiesysteem aangemoedigd door meer nadruk te leggen op de specifieke terroir en geografische oorsprong van een bepaalde wijn, met meer nadruk op de diversiteit die in elke regio te vinden, en aandacht voor de verschillende bodems, microklimaten en individuele wijngaarden.

De nieuwe legislatuur, vanaf dit jaar, laat toe om de wijnen in te delen volgens Bourgondisch model: een piramide met regionale wijnen aan de basis, dorpswijnen (“village” in Bourgogne) hogerop en aan de top parcelllaire wijngaarden (“Cru”). Deze onderverdeling gaat over de Crianza-Reserva-Gran Reserva heen liggen, zodat we schematisch deze situatie verkrijgen:

We spreken voortaan dus van Vinos de Zona, Vinos de Municipio en van Viñedos Singulares.
Vinos de Zona is een regionale herkomstbenaming, die verwijst naar een van de drie subzones van Rioja. Merk op dat de vroegere benaming Rioja Baja, die enigszins pejoratief (Baja betekent laag) kon geïnterpreteerd worden, een nieuwe naam kreeg. De drie zones heten voortaan Rioja Alta, Rioja Alavesa en Rioja Oriental.
Om een Vino de Zona op de markt te mogen brengen, moet de producent in de zone gevestigd zijn en moet de wijn gemaakt zijn met druiven uit de betreffende zone. Hier geldt de 85% regel: er mag geblend worden met 15% druiven van andere oorsprong.
Vino de Municipio is een gemeentelijke appellatie, Vino de Pueblo is een synoniem. De producent dient in een van de 144 gemeentes van Rioja gevestigd te zijn, en de wijn moet voor 85% gemaakt zijn van druiven uit die gemeente. Opmerkelijk: een bodega uit een bepaalde gemeente kan dus geen Vino de Municipio uit een andere gemeente produceren, hoewel hij daar best (top-)wijngaarden kan bezitten. Evenzo kan het zelfs zijn dat sommige wijnhuizen geen wijngaarden hebben, of toch niet van de beste kwaliteit, in de eigen gemeente. Toch wel een eigenaardige situatie. Mogelijk wordt deze categorie dus nog herzien in de toekomst.
Viñedos Singulares is de hoogste kwalificatie. De druiven moeten van één enkele wijngaard afkomstig zijn. In juli 2019 publiceerde het Ministerie van landbouw een lijst met 84 wijngaarden die de titel mogen dragen. Met een totaal van amper 155 ha (Rioja heeft 65.000 ha wijngaard) kan men dus spreken van een beperkte elite. Ook hier opmerkelijk: de druiven van deze wijngaard mogen aangekocht worden. De wijngaard hoeft dus niet in bezit te zijn van de wijnmaker. De telers die wel minimaal tien jaar een commercieel partnerschap met het wijnhuis hebben. Wijngaarden moeten minimaal vijfendertig jaar oud zijn met opbrengsten die onder de huidig vastgestelde limieten liggen. De druiven moeten met de hand worden geoogst.

Deze specifieke wijngaarden die kunnen een of meerdere kadastrale percelen bevatten, op voorwaarde dat ze hun eigen agro-geologische en klimatologische kenmerken hebben die hen differentiëren en onderscheiden van hun omgeving. Wijnen met de benaming Viñedo Singular moeten daarom wijnen zijn met unieke kenmerken en kwaliteiten. De benaming is bedoeld om de wijnen te koppelen aan het terroir en hun oorsprong en tegelijkertijd de kwaliteit ervan te benadrukken. Deze vermelding zal samen met de huidige rijpingscategorieën van Rioja-wijnen op het etiket verschijnen.

Een etiket van een dergelijke wijn kan er dus zo uitzien:

 

Schuimwijn

Vanaf 2019 mogen er ook schuimwijnen geproduceerd worden binnen de Rioja benaming, zowel in wit als in rosé. Er zijn strengere voorschriften opgemaakt in vergelijk met de gangbare voorschriften voor cava. Espumoso de Rioja moet volgens de traditionele methode (met tweede gisting op fles) worden gemaakt, en kunnen alleen worden gemaakt in de drie categorieën met het laagste restsuikergehalte: Brut Nature, Extra Brut en Brut. De rijpingsperiode dient ten minste 15 maanden te zijn voor de categorie Espumoso de Rioja, 24 maanden voor Reserva en 36 maanden voor de Gran Añada schuimwijnen. De vermelding Gran Añada moet vergezeld gaan van het oogstjaar.

https://www.aprenderdevino.es/

Witte druiven

In 2017 besloot de Consejo Regulador om een veel groter aantal toegestane druiven in de regio toe te staan, wat leidde tot een toename van de productie van Rioja Blanco (witte wijnen) in deze toch vooral rode wijnstreek. Het is nu mogelijk om monocepage wijnen te produceren van een van de meer recent goedgekeurde variëteiten: Chardonnay, Verdejo, Sauvignon Blanc, Garnacha Blanca, Malvasía, Maturana Blanca, Tempranillo Blanca en Turruntés, en deze als zodanig te labelen. Chardonnay, Sauvignon Blanc en Verdejo konden voorheen ook al worden gebruikt, maar mochten niet meer dan 49% van de blend uitmaken.
Viura blijft echter de meest traditionele witte druif in de regio.

 

Bronnen:
Decanter.com
Jancisrobinson.com
Foods and Wines from Spain
Ken Wijn magazine
Riojawine.com
Winebook.co.uk
Aprenderdevino.es
Winefolly.com
Independantfamilywineries.com