Lees ook: Rioja MasterClass: Reservas – Prowein 2017
Net als vorig jaar trok ik voor één dag naar Prowein. Een schier onmenselijke opgave om een selectie voor een dag te maken, als je weet dat er meer dan 6500 exposanten stonden.
De lessen van vorig jaar nog goed in het geheugen, had ik een plan uitgewerkt.
Onderdeel van dit plan was om te proberen om enkele MasterClasses van Rioja bij te wonen. En jawel: gelukt. En ook: absoluut geen spijt van.

Al enkele jaren is het een traditie op Prowein, dus ook dit jaar weer organiseerde de Consejo Regulador de la D.O.Ca. Rioja MasterClasses tijdens deze internationale wijnbeurs.
Er stonden 12 MasterClasses geprogrammeerd over de drie dagen dat de wijnbeurs loopt. Ik kon deelnemen aan twee evenementen die op maandag 20 maart geprogrammeerd stonden.

David Schwarzwälder is een van de bekendste wijnschrijvers in Duitsland als het over Spaanse en Portugese wijnen gaat. Met een carrière van meer dan 25 jaar heeft hij de Spaanse wijnrevolutie in de jaren tachtig van op de eerste rij meegemaakt. Hij geeft ook les aan de wijnuniversiteit van Geisenheim.
David Schwarzwälder stelt een aantal “Single Estate wines” voor, met als titel: “Single estates may vary in size and bring out wines with a strong character.

David Schwarzwälder ©MR

Maar eerst iets over die wijnrevolutie in Rioja.
Traditioneel wordt de kwaliteit van een Riojawijn gedefinieerd door hoe die wijn gerijpt is: hoelang bleef hij op vat, hoe oud zijn de vaten, welke mate van toasting kregen ze, is het een Crianza, Reserva of Gran Reserva,…
Elders in de wereld vernoemt met de wijngaard, de bodem, de druivensoort. Maar niet hier, tot groot ongenoegen van meer en meer vooraanstaande wijnmakers. Nochtans, achter de schermen waren het de wijngaarden en niet de vaten die bepalend waren voor de ups en downs in de regio.
De wijnstreek spiegelde zich graag met de Bordeauxstreek, zo’n 350 km noordelijker. In Rioja is het wat droger en warmer, maar de wijnen worden er op gelijkaardige manier gemaakt, en traditionele Rioja is nog steeds zeer vergelijkbaar met die stijl. De stijl van Bordeaux van 150 jaar geleden, dan toch.
Die traditionele stijl van wijnmaken zorgt voor soepelheid en lichtheid, door het relatief vroeg oogsten van de druiven, een korte maceratie met minimaal schilcontact – donkerkleurige wijnen werden vroeger beschouwd als minder verfijnd, en werden dus gemeden – en een lange rijping op 225 liter vaatjes, zoals in Bordeaux, maar dan soms vier, vijf of meer jaren. De wijn werd eigenlijk pas gebotteld als er kopers voor gevonden werden, wat dan ook de oorsprong is van de Reserva en Gran Reserva wijnen: wijnen die geschikt waren om zo lang op vat te verblijven kregen die term mee.
De vaten in Rioja waren altijd van Amerikaanse eik vervaardigd. Daar waren twee goede redenen voor: het was (en is) minder duur dan Franse eik, en er bestond al lang handel met Amerika voor invoer van hout voor de kuiperijen in Jerez de la Frontera, voor de opslag van sherrywijn.
In veel van de meer traditioneel gerichte bodega’s gaat het er nog steeds zo aan toe als vroeger, maar er is ook verandering aan de gang.
Een ander deel van het “probleem” ligt in de manier van wijnbouwen in de streek. Het merendeel van de bodega’s bezitten geen eigen wijngaarden. Druiven worden ingekocht bij plaatselijke kleine producenten en vermengd om een eigen specifieke huisstijl te maken. Omdat die kleine producenten aan concurrerende prijzen moesten leveren, begonnen ze gemakkelijk te bewerken stukken land aan te planten, dikwijls met de hoogrenderende garnachadruif. Die druif kreeg in de jaren ’70 de schuld van de matige kwaliteit van de riojawijnen, en onder invloed van wijnschrijvers en topbodega’s werd weer op grote schaal tempranillo aangeplant. Maar het probleem lag niet aan de druif, het lag aan de vruchtbare valleibodems waar de druiven werden aangeplant. De tempranillo werd aangeplant op dezelfde bodems waar vroeger de garnacha stond, en in de jaren na 1970 werd de markt overspoeld met matige wijnen van tempranillo die met hoge rendementen werd geoogst.

De eerste “estate wines” (landgoedwijnen), zo’n 30 jaar geleden, wekten opnieuw de belangstelling voor gedefinieerde hoge kwaliteit terroirs. En samen daarmee kwamen nieuwe wijnmakers die meer uitgesproken wijnen wilden, met rijpere druiven en meer schilcontact, en ook meer nieuwe eik. Want zo zou de bodem van de regio preciezer worden weerspiegeld dan de traditionele wijnmakers. Dat was de theorie, althans.
De wijnen van deze modernisten (Juan Carlos López de Lacalle bij Artadi, zijn vroegere wijnkeldermeester Benjamín Romeo, Fernando Remírez de Ganuza, Telmo Rodríguez en Miguel Ángel de Gregorio om er maar enkele te noemen) werden soms bekritiseerd als “te internationaal”. Met Franse in plaats van Amerikaanse eik, en een hoger aandeel nieuwe vaten toonden ze op hun best een sappige, ‘umami’ stijl, dankzij de kalkbodems, met een dense, gestructureerde maar zachte hoeveelheid rode bessen-achtige tempranillo fruit, dat alleen maar indruk kon wekken.
Niettemin konden de twee wijnstijlen een tijdje vredig naast elkaar bestaan.

Maar het verhaal is nog niet gedaan. In de voorbije tien jaar is een derde trend opgang aan het maken: die waarbij men het terroir voorop plaatst, eerder dan traditie of vernieuwing.
Een aantal wijnbouwers die eerder zelf druiven verbouwden begonnen zelf wijn te maken, en kregen lovende kritieken. De trend werd bevestigd toen twee “verloren zonen” terugkeerde naar hun roots: Álvaro Palacios, die terugkeerde na zijn Priorat en Bierzo ondernemingen, en Telmo Rodríguez, die in 2010 terug aan het roer kwam van Remelluri. De twee charismatische wijnmakers zijn voortrekkers van de wat onderbelichte terug-naar-het-land beweging in Spanje. Ze focussen meer en meer op de terroirverschillen en -invloeden.
Palacios is gewonnen voor een groter aandeel garnacha in het warmere Rioja Baja, en daardoor krijgen de Palacios Remondo wijnen een meer floraal en subtiel karakter.
Rodríguez vernieuwde door het creëren van “village appellations” bij Remelluri. Met zijn project “Las Lindes de Remelluri” contracteerde hij telers van druiven uit Labastida en San Vicente de la Sonsierra, en met de druiven die hij van hen inkoopt maakt hij twee dorpscuvées, in plaats van ze te blenden in de Remelluri zoals voorheen. De Riojawetgever stond aarzelend toe dat hij de namen van de dorpen op het etiket zette, maar weigerde wel om de dorpsappellaties te erkennen.

Blends en huisstijlen krijgen volgens de autoriteiten in Rioja nog steeds de voorkeur, ze zien hun appellatie als een merk dat niet verdeeld moet worden in terroir-gebaseerde subappelaties.
Maar de diversiteit is een feit. Een toenemend aantal vernieuwende wijnmakers belichten meer en meer hun wijngaardgerichte wijnen die hun diverse terroirs weerspiegelen.

Wat brengt de toekomst?
De Consejo Regulador stemde al in met het concept van dorpsappellaties. De vereisten hiervoor zijn echter nog niet bepaald. Het lijkt er op dat men niet zal ingaan op eisen van beperktere opbrengsten, minimum leeftijd van wijngaarden of strengere wijnbeoordeling, enkel dat aantoonbaar moet zijn dat de druiven afkomstig zijn uit het dorp in kwestie.
De organisatie lijkt wel zeer streng te zijn voor single estate wijnen en druiven. In de eerste plaats moet een ‘wijngoed’ een aantal bijzondere kwaliteiten vertonen die het onderscheiden van de omgeving.
Andere voorwaarden die gesteld kunnen worden: de minimum leeftijd van de wijngaard, lagere opbrengsten dan generieke Rioja, geen mechanische oogst, landgoederen mogen niet worden gevestigd zijn vruchtbare bodem (een fout uit het verleden fout toegestaan door de Raad), en dat wijn een minimum  score moeten krijgen in een proeverij bij de raad.
Er zou wel consensus zijn om het huidige systeem (Crianza, Reserva, Gran Reserva) te behouden, ook voor dorpswijnen en wijngoederen, maar met vermelding van subzone, dorp of wijngoed op het etiket.

Onafhankelijk hiervan creëerde Pepe Hidalgo, een van de Spaanse wijngoeroe’s, een nieuwe kaart, waarbij hij de streek indeelt in zones naargelang klimaat, hoogte en bodemtypes. Hidalgo vreest dat het verwarrend wordt voor de consument als uiteindelijk de dorpen als categorie worden erkend. Er zijn 76 wijndorpen in Rioja Alta, 52 in Rioja Baja en 18 in Rioja Alavesa. Hij is van mening dat zijn onderverdeling beter begrijpbaar gaat zijn.

Hidalgo Zone Map –  insiderioja.wordpress.com

De wijnen dan. In een vlotte service voor een overvol forum kwamen de volgende wijnen in het glas:

Bodegas Medrano Irazu – Amador Medrano 2014
Afkomstig van een arme kalhoudende bodem, aan de grens van de Rioja regio, nabij de Cantabrisch gebergte.
Kersenrode kleur. Mooie neus van primair zacht fruit, mineraal. Wat lactisch in aanzet, rond, rijp fruit met een goede fraicheur. Zachte “smooth” wijn, met medium afdronk van zwart en gedroogd fruit.

 

Bodegas Paco Garcia – Beautiful Things de Paco Garcia 2012
Uit de Rioja Alta, nabij Logroño. Men oogst drie keer hier, en deze wijn wordt geselecteerd uit de tweede oogst.
Donker en geconcentreerd. Ook in de neus geconcentreerd, mineraal, fruitgedreven met zwart fruit, aards, wat houtinvloed. In de mond zacht en complex. Intens zwart fruit, fris en krachtig. Grote wijn.

 

Herederos del Marqués de Riscal – Finca Torrea 2012
Een van de pioniers in de Riojastreek. De wijn is afkomstig van de noordelijke zone. Zes kleine perceeltjes op klei, uit enkele grote wijngaarden, dus geen “single vineyard”. De selectie gebeurt binnen de wijngaard, door selectieve oogst.
De “Riscal-stijl” vertoont steeds veel houtinvloed.
Donker kersenrood. Zwart fruit en hout, nog erg jong, kruidig. In de mond wat moeilijk, nog groen en droge tannines.Lange, tannineuze afdronk.

 

Bodegas Santalba – Nabot 2008
Kleine producent uit de zuidelijke Rioja. De aanplant staat op de rivieroever, en wordt bij hevige regenval regelmatig overstroomd. 1,5 ha in oppervlakte, met ongeveer 10% pre-Phylloxera stammen. 2008 is een erg onderschatte jaargang.
Bruinrode kleur. Evolutie in de neus ook, maar erg mooi. Rijp gekonfijt fruit, rozijnen, mineraliteit, kruiden. Sappige wijn, met goede aciditeit en rijp, zoet fruit. Karakter. Stevige tannines in afdronk, rijp en lang. Grote, complexe wijn.

 

Bodegas y Viñedos Pujanza – Pujanza Norte 2014
Van de uitlopers van de heuvels in Laguardia, op 500 – 600 m hoogte. De 2,7 ha Viña Norte wijngaard bestaat uit klei en fossiele kalk.
Donker, primaire kersenrode kleur. Geconcentreerde neus, etherisch, zwart fruit, finesse. Zacht met enorme precisie in de mond. Zwart fruit en gedroogde vruchten. Afdronk met heel fijne tannines. Schitterende wijn.

 

 

 

 Lees ook: Rioja MasterClass: Reservas – Prowein 2017

Bronnen:
Tim Atkin: Rioja’s third way
Inside Rioja: Single estates – Single vineyard wines 

Decanter: Wine Regions: Rioja
The soils of the vineyards of Rioja


 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.