De themamaand champagne en de artikels die erover ik schreef hebben mijn nieuwsgierigheid goed aangewakkerd.
Zeker na de twee interessante degustaties (Masterclass en Thematasting) rijpte het plan om eens enkele dagen ter plaatse op verkenning te gaan. Het zal jullie misschien verbazen, maar ik was dus nog nooit in de Champagnestreek geweest…
Door de drukke tijd hier was er niet heel veel voorbereiding. Ik ging eens snuisteren op het Wijnliefhebbers forum, en vroeg raad aan enkele wijnvrienden, die me prompt de nodige tips doormailden..

Uitgangspunten: Om alles wat overzichtelijk te houden, zouden we in de Montagne de Reims, Vallée de la Marne en Côte des Blancs, drie belangrijks regio’s ten zuiden van Reims, enkele wijnmakers bezoeken. De champagnes zouden moeten betaalbaar zijn, liefst in wat diverse stijlen, en niet courant verkrijgbaar in België zijn.
De longlist telde een twintigtal namen, die na strenge en misschien onterechte selectie werd teruggebracht tot acht.
Zelfs dat bleek te veel: uiteindelijk konden we vier wijnmakers bezoeken: twee in de Côte des Blancs, een in de Vallée de la Marne, en een in de Montagne de Reims.

Een kort verslag, niet noodzakelijk in volgorde van bezoek…

Lees ook: Thema Champagne: op verkenning in Champagne – deel 1: Vallée de la Marne en Montagne de Reims

Côte des Blancs

Champagne de la Renaissance (Oger)

Als we op uur van afspraak voor de grote poort van het champagnehuis in het centrum van Oger staan, blijkt er niemand aanwezig te zijn. We hadden nochtans de dag voordien afgesproken met Nelly Dhondt, eigenaar en wijnmaker hier. Ze had er wel bij gezegd dat ze “even over en weer” naar Parijs moest, en dat ze niet zeker was dat ze op tijd zou terug zijn, dus we wachten even. Een stortbui trekt over de streek, de straten staan blank. We kunnen gelukkig schuilen in de auto op het kleine dorpspleintje.
Na een klein half uurtje hebben we geluk: Michel Bernard, de zoon van Nelly Dhondt, blijkt toch thuis te zijn en doet open.
Wat volgt is een onvergetelijke ervaring door de spraakwaterval die Michel blijkt te zijn. “Ik spreek toch niet te snel..?“, vraagt hij na een half uurtje waarin hij vol passie en gedrevenheid vertelt over zijn werk en zijn manier van champagne maken.
Na een tijdje komt Nelly Dhondt zelf ook binnen, en dan begint het vuurwerk pas echt. We krijgen er nu helemaal geen speld meer tussen, maar dat geeft niet: mevrouw Dhondt is zo mogelijk nog meer gepassioneerd dan haar zoon, en heeft alle ervaring en kennis uit het verleden en deelt dat graag met ons.

Het mag duidelijk zijn dat dit een huis is met een rijke geschiedenis. We zitten in hartje Côte des Blancs, waar de meeste Grand Cru dorpen van de Champagne te vinden zijn.
Nelly Dhondt richt in 1974 het domein op nadat ze de ouderlijke boerderij (Ferme de la Renaissance) overneemt. In eerste fase zet ze het werk van haar ouders verder: zoals zoveel druivenkwekers in de regio verkoopt ze druiven aan grote champagnehuizen (Bollinger, Billecart-Salmon, Moët,…). Daarnaast maakt ze zelf een champagne, een chardonnay Brut. In 1985 maakt ze voor het eerst “haar” cuvée Fleuron, en bottelt die in de versierde fles die nog steeds wordt gebruikt. Vanaf 1990 maakt ze ook millesiméchampagnes.
In 2015 volgt haar zoon Michel Bernard haar op. De zoon besluit om de zaken wat om te gooien en begint te experimenteren met champagnes uit specifieke percelen.

We hebben 10 ha wijngaard“, zegt Michel. “8,8 ha, corrigeert Nelly haar zoon later, want niet alle wijngaarden geven al opbrengst. We hebben ook niet alles in bezit. 4 ha zijn van ons, de rest huren of pachten we.
Ze werken conventioneel, maar hebben toch oog voor duurzaamheid. Het gebruik van kunstmatig insecticide werd zes jaar geleden overboord gezet, en sinds een jaar wordt er ook geen onkruidverdelger meer gebruikt. Een echt “Bio” certificaat streven Michel en Nelly niet na. Ze willen wel volgens de principes van HVE “Haute Valeur Environnementale” een label verkrijgen in de toekomst. Maar dat gaan ze stap voor stap bekijken.

Van hun druiven wordt ongeveer 40% gebruikt om hun eigen champagnes te maken. De andere 60% verkopen ze in de vorm van most aan gerenommeerde champagnehuizen. Op die manier kunnen ze zich financieel veilig stellen en met minder risico hun eigen gang gaan.

De 10 ha -8,8 ha- liggen in Oger, Avize, Le Mesnil sur Oger, Chouilly (chardonnay, Grand-Cru, Côte des blancs) en Aÿ-Champagne (chardonnay en pinot noir, Grand-Cru). Ook de Sézanne bezitten ze chardonnaywijngaarden.

Michel start met ons de degustatie, en beetje onhandig. Er zijn zeven cuvées, maar hij is niet van plan ons die allemaal te laten proeven. Pas als Nelly mee komt proeven krijgen we de kans om heel het gamma te verkennen. Ze is duidelijk meer commercieel geroutineerd dan haar zoon.

De basischampagne Brut Tradition is niet beschikbaar. Er moeten nieuwe flessen gedegorgeerd worden, en het etiket krijgt trouwens een update, meer in lijn met de moderne stoere vormgeving van de nieuwe cuvées die Michel heeft ontwikkeld.
Geen moderne stoere vormgeving voor Cuvée Fleuron. De traditionele champagne volgens de smaak van Nelly. Hoewel de champagne nu door haar zoon gemaakt wordt, staat er in de kelder nog steeds de “Cuvée Maman”, waar hij de typische florale eigenschappen wil verderzetten.
Champagne Cuvée Fleuron: 100% chardonnay uit Oger, 50% reservewijn en 50% wijn van het recentste jaar, 20 tot 22 maand in cave, dosage 7,2 g/l. Opvoeding op roestvrij staal, geen hout.
Floraal en fijne kruiden, peertjes, wit fruit; wat dosage merkbaar, romigheid, appeltjes. Een erg vineuze champagne, die nog wat moet afronden.
Champagne Brut Plus (of B+, zoals het etiket aanduidt) was de eerste cuvée die Michel creëerde. Een selectie uit Grand Cru wijngaarden in Oger en Mesnil sur Oger, meer bepaald uit de lieu-dit “Coullemets”, een topwijngaard voor chardonnay. 100% chardonnay, 50% uit Oger en 50% uit Mesnil sur Oger, 30% rijpt een jaar op vat, malolactische gisting wordt altijd doorgevoerd, 4,5 g/l dosage.
Floraal, groene citrus, kruiden, klein toetsje hout, mineraal rokerig; zachte aanzet met fijne citrus, mandarijntjes, perzikpitjes; fruitgedreven lange afdronk. Mooie champagne.
Champagne Sauvage: de tweede cuvée die Michel samenstelt. 100% chardonnay uit Oger en Avize, zonder dosage, geen hout.
Delicate neus van bloemetjes, citrus, grapefruit, druiven, mineraliteit; droge aanzet, fijne zuivere zuurtjes, krachtig met veel fruit; lange afdronk met veel materie, kalkachtige mineraliteit. Mooie, droge maar stevige champagne.

Nelly en Michel maken ook millesimés. De 2007 en 2008 staat op de kaart. 2007 was een gecompliceerd, moeilijk jaar. Veel regen bij de oogst, de wijnen hebben een gemiddelde aciditeit en een korte afdronk. 2008 was een exceptioneel goed jaar. Nelly is zelf nieuwsgierig, en wil samen met ons de 2009 proeven. Het is de eerste keer dat ze die samen met Michel proeft.
Michel waarschuwt ons al: de wijn blijkt erg snel te evolueren, met al een hoge maturiteit, en heeft lichte oxidatieve tonen.
Champagne Millesimé Grand Cru 2009: 100% chardonnay uit Oger, zero dosage, geen hout, gedegorgeerd in oktober 2018.
Donkere licht goeden kleur. Rijp en gedroogd fruit, licht oxidatief, evolutief in het glas, speciaal; gedroogd fruit in de mond, rondeur, iets drogend; medium lengte in afdronk, droog, gedroogd fruit.
Deze champagne zal niet lang meegaan, zegt Nelly, en het stoort haar dat de afdronk zo snel weg valt. Ook Michel is kritisch, geen lengte, en verhulde aroma’s. Hij denkt erover om bij een volgende degorgement toch wat dosage toe te voegen. Nelly knikt.
Zelf zijn we niet zo heel kritisch. Ik ken wel wat mensen die zo’n rijpe champagne met een kleine oxidatieve toets kunnen appreciëren.

We blijven nog wat napraten, want Nelly is content dat ze eens wat dieper op enkele onderwerpen kan doorgaan. Af en toe stelt ze een vraag, om te zien of we wel mee zijn. “Bollinger, weet je hoe ze hun reservewijnen bewaren?” Ja, op magnums, en dat is het enige huis dat dat zo doet. Punt gescoord…

We krijgen nog een stukje van het levensverhaal van Nelly, en ook wel Michel te horen, met een link naar de naam van de vroegere boerderij en het domein nu. Niets om hier over in details te treden.
Ze vertellen over de bodem in de Côte des Blancs, kalk en krijt en zoveel meer synoniemen, en hoe dat soms binnen een wijngaard op een afstand van enkele 100 meter kan wijzigen. Elke sector in een wijngaard is daardoor verschillend van eigenschap en karakteristiek, waardoor ook de wijnen anders worden.
Zo heeft de wijnmaker ook zijn favoriete percelen. Voor Michel zijn dat de wijngaarden in Mesnil sur Oger, die voor een mineraal en verfijnd karakter zorgen.
Tijdens de oogst proeft Michel de druiven. Samen met enkele vrienden trekt hij door de wijngaard om druiven van verschillende perceeltjes en verschillende oriëntatie te proeven. Zoet en zuur wordt zo beoordeeld, maar ook de rijpheid van de pitten kan ingeschat worden door erop te bijten en door de kleur te observeren.
We leren ook nog dat de prijs van een kilogram druiven die een druiventeler aan een champagnehuis verkoopt dit jaar vastgelegd is op 7,2 €. En dat een hectare wijngaard zo ongeveer twee miljoen euro kost…

Het is aangenaam om zien dat de samenwerking tussen moeder en zoon voorbeeldig loopt. Nelly is tevreden dat Michel een nieuwe richting geeft aan het bedrijf. “Ik maakte champagne, Michel maakt cuvées.
Het was ronduit aangenaam en boeiend om hier te mogen proeven. We hopen hier ooit nog eens terug te komen. Merci, Nelly et Michel… A bientôt.


Champagne Guy Larmandier (Vertus)

Propriétaire-Récoltant, staat er fier op elk etiket. En ook: “Authentic fine wine by independent winegrower“. Ze zijn hier dus duidelijk trots op hun onafhankelijkheid en willen benadrukken dat heel het productieproces, van wijngaard tot de uiteindelijke champagne in de fles, in eigen handen is. De dame die onze degustatie begeleidt begint er ook haar verhaal mee. “R.M.” zijn wij, Récoltant-Manipulant.
Vertus is een klein dorpje, in het uiterste zuiden van de Côte de Blancs. In het centrum, waar je door nauwe straatjes van amper een meter breed kan komen, vinden we de oude gebouwen van het champagnehuis. 9 ha wijngaard is er in bezit, voornamelijk beplant met chardonnay, maar ook nog wat pinot noir rondom Vertus, waar deze druif van aloud goed gedijt. Een jaarlijkse productie van zo’n 90.000 flessen.
Ook hier is de afspraak een beetje misgelopen, want ondanks mail en bevestigingstelefoon de avond voordien, wist met niet van onze komst. Misschien daarom dat we maar een beperkte selectie uit het gamma krijgen. Maar geen klachten: de champagnes die we mogen proeven munten stuk voor stuk uit in precisie en finesse.
We krijgen maar beperkt uitleg bij wat er in ons glas komt. Ook hier weer veel te koud geserveerd, trouwens.

Champagne Guy Larmandier Premier Cru: 90% chardonnay, 10% pinot noir, met een dosage van 10 g/l, voornamelijk 2015 wijn die 3 jaar rijping krijgt.
Fris en fruitig; fijne zuurtjes, lichtvoetig en delicaat, citrus, appeltjes; mooie zuivere afdronk. Een lichte, fijne, delicate champagne. Mooie opener, dat belooft voor de volgende.

 

Cuvée Perlée Grand Cru: door minder suikergehalte in de liqueur de tirage wordt er minder druk in de fles opgebouwd. 100% chardonnay, dosage ook 10 g/l, en hier ook voornamelijk 2015 wijn die 3 jaar sur lattes ligt.
Mineraal, nog gesloten eerst, later grapefruit, citrus, finesse en veel impressies; mooi mondgevoel door de fijne pareling, citrus en grapefruit, fijn; lang in afdronk, mooie wijn met weer veel finesse. 10 gram dosage? Geen spoor van te bekennen.

Cramant Extra-Brut Grand Cru: 100% chardonnay uit Grand Cru gemeente Cramant, 5 g/l dosage, voornamelijk 2014 wijnen.
Rijpere neus met gedroogd fruit, sinaaspartjes, perzik; mondvullend met grip, verfijnd, mineraal; droge finish, zuiverend. Alweer zo’n wijn met precisie en finesse. Veel materie hier ook.

We proeven tot slot nog een Rosé Brut: een assemblage van 90% chardonnay met 10% rode pinot noir uit Vertus. De chardonnay is van 2014 voornamelijk, en weer die haast onmerkbare 10 gram dosage.
Klein rood fruit en citrusschilletjes, geparfumeerde, expressieve neus. Romig met rood fruit, citrus, verfijnde zuurtjes, goede balans, beetje tannine; wat drogend naar het einde. Mooi!

De dame die onze degustatie begeleidt vindt het allang goed zo. Geen Cramant Brut, geen Cramant Extra-Brut “Assemblage 2012, geen millesimé “Cuvée Singé François” voor ons. Maar niet getreurd, dit champagnehuis staat met stip in ons boekje, volgende keer maken we een duidelijke afspraak en proeven we heel het gamma door.
Als de finesse en precisie in de geproefde wijnen de huisstijl is, dan is dit een adres om te onthouden.


Algemeen besluit bij deel 1 en deel 2:
Het werd een interessante verkenning. Veel geleerd!
Wat het uitgangspunt betreft, bijvoorbeeld. De prijs is een nuttig gegeven, maar voor enkele euro meer heb je veelal een veel betere en interessantere champagne.
Je focust je beter op een bepaalde streek, om zo de verschillen in bodem, ligging, wijnmaker te leren ontdekken. Het “terroir”, dus. Dat is waarschijnlijk beter dan als een gek de verschillende regio’s te willen aandoen. En het geeft een mooi alibi om later nog eens terug te komen om andere ontdekkingen te doen.
Zo lijkt het me interessant om de wijnmakers van de “Grands Crus d’Exception de Champagne” eens te bezoeken. Plannen voor later.
Het was volop de periode van snoei en opbinden. Tijdens een van onze wandelingen door wijngaarden en bossen kregen we een demonstratie van een “travailleur” in de wijngaard. In een mum van tijd snoeide hij een lange scheut kort en met een klein toestelletje was het opbinden zo geklaard. Indrukwekkend. En hoedje af voor de gure arbeidsomstandigheden, in weer en wind.

Ik liep ook met een schema van de snoeimethodes op zak, zodat ik de verschillen tussen de druivensoorten en hun aanplant kon herkennen.
Het meest opvallend was natuurlijk de alomtegenwoordige aanwezigheid van kalk en krijt in alle mogelijke vormen in de bodem, en aan onze schoenen… Geen Champagne zonder kalk of krijt en alle variaties daarop.

Ondanks mijn zoektocht op internet om domeinen te vinden die niet courant verkrijgbaar waren in België, vertellen drie van de vier bezochte domeinen dat er toch een invoerder in ons land is. Soms maar een of enkele cuvées, meestal kleine hoeveelheden.
Eerlijkheidshalve gaat het om:
Champagne J. Charpentier: Carpevino, Divino
Champagne Godmé Sabine: Les bulles d’Anvers
Champagne De La Renaissance: “DY3 Import” zegt Nelly Dhondt. Dat blijkt, na lang zoeken, C. de C. te zijn, waar ik mee in contact was naar aanleiding van de champagnedegustatie in december. Sorry, Thomas en Benjamin, had ik niet gezien. 
Champagne Guy Larmandier: geen invoerder gevonden.

We verbleven in een B&B in Boursault, “Chez Fred”, een aanrader voor wie op zoek is naar een warme ontvangst, zonder grote luxe maar met alle comfort, rustig en toch vrij centraal gelegen om de streek te verkennen.

Lees ook: Thema Champagne: op verkenning in Champagne – deel 1: Vallée de la Marne en Montagne de Reims

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.